ایرناپلاس بررسی کرد

آثار تورم کالاهای وارداتی بر قیمت‌ها

تهران- ایرناپلاس- نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه کالا‌های وارداتی (ریالی) در فصل پاییز امسال به 121.6 درصد رسیده است. برخی کارشناسان معتقدند از آنجا که ایران یک کشور واردات‌محور محسوب می‌شود، این شاخص تأثیر زیادی بر تورم داخلی خواهد گذاشت.

بر اساس گزارش مرکز آمار کشور نرخ تورم کالا‌های وارداتی در فصل پاییز امسال به 60.3 درصد رسیده است. شاخص قیمت کالا‌های وارداتی بر تورم داخلی تأثیر می‌گذارد. به بیان دیگر، یکی از عوامل به‌وجود آورنده تورم داخلی، تورم وارداتی است. تورم وارداتی به معنای انتقال و سرایت تورم جهانی به اقتصاد هر کشور است. این نوع تورم زمانی رخ می‌دهد که قیمت برخی کالاها، که کالا‌های اساسی و تعیین کننده در تولید یا مصرف مردم در سطح جهانی است، به علت برخی عوامل طبیعی یا تصمیمات سیاسی- اقتصادی افزایش می‌یابد.

نرخ کالا‌های وارداتی متأثر از دو عامل نرخ ارز و نرخ تورم جهانی است. اگر نرخ تسعیر دلار به ریال پایین باشد، طبعاً کالا‌های وارداتی بر حسب ریال برای مصرف کننده داخلی ارزان‌تر خواهد بود. همیشه این استدلال مطرح شده که اگر نرخ تسعیر دلار را در سطح پایین تعیین کنیم، نه‌تنها کالا‌های وارداتی ارزان‌تر تمام می‌شود، بلکه کالا‌های تولید شده داخلی که به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم تحت تأثیر واردات قرار دارند نیز کم‌هزینه‌تر تولید می‌شود.

کارشناسان معتقدند با توجه به اینکه اقتصاد ایران یک اقتصاد واردات‌محور است و در این اقتصاد، واردات هر کالایی نسبت به تولید آن صرفه اقتصادی دارد، در نتیجه نرخ ارز به‌عنوان یک متغیر مهم و اساسی در اقتصاد کشور شناخته می‌شود. متغیر ارز روی رفتار مصرف‌کنندگان، تولیدکنندگان، صادرکنندگان و بازار‌های مختلف تأثیر دارد. در نتیجه هر چه میزان التهاب بازار ارز بیشتر شود، نگرانی گروه‌های پایین‌دست جامعه هم بیشتر می‌شود.

اما با این حال باید گفت که پایین نگه داشتن نرخ ارز بدون توجه به اوضاع حاکم بر اقتصاد داخلی و بدون هماهنگی با سیاست‌های پولی، قدرت رقابت را برای تولیدکنندگان داخلی کشور کاهش می‌دهد. برای اینکه تأثیرات نرخ ارز را در این شاخص کنترل کنیم، لازم است که نرخ این تورم را با دلار محاسبه کنیم. بر همین اساس است که مرکز آمار کشور شاخص قیمت کالا‌های وارداتی را با دو نرخ ریالی و دلاری ارزیابی می‌کند.

بر اساس محاسبات مرکز آمار، شاخص قیمت کالا‌های وارداتی (ریالی، ١٠٠=١٣٩٠) در فصل پاییز سال ١٣٩٧ برابر با ١٠٧١,٩ است که نسبت به فصل تابستان سال ١٣٩٧، ٢٨.٨ درصد افزایش داشته است. تغییرات شاخص قیمت کالا‌های وارداتی نسبت به فصل مشابه سال قبل (تورم نقطه به نقطه) ١٢١.٦ درصد و تغییرات چهار فصل منتهی به فصل جاری نسبت به دوره مشابه سال قبل (نرخ تورم) ٦٠.٣ درصد بوده است.

از سوی دیگر، شاخص قیمت کالا‌های وارداتی (دلاری، ١٠٠=١٣٩٠) در فصل پاییز سال ١٣٩٧ برابر با ٢٧٦,٥ است که نسبت به فصل قبل، ٧.٤ درصد افزایش داشته است. تغییرات شاخص قیمت کالا‌های وارداتی نسبت به فصل مشابه سال قبل (تورم نقطه به نقطه) ١٨.٨ درصد و تغییرات چهار فصل منتهی به فصل جاری نسبت به دوره مشابه سال قبل (نرخ تورم) ٦.٦ درصد بوده است.

مشاهده می‌شود که اگر تغییرات نرخ ارز را در این شاخص نادیده بگیریم، نتایج محاسبات تا چه اندازه متفاوت می‌شود. اما با این حال، نرخ تورم 6.6 درصدی در بازار‌های جهانی با توجه به نرخ‌های تورمی بسیار پایین اغلب کشور‌های دنیا رقم بالایی محسوب می‌شود. شاخص قیمت کالا‌های کشور‌های صادرکننده در میزان تورم مؤثر است. زمانی که تورم در کشور‌های طرف معامله افزایش یابد، قیمت کالا‌های مبادله شده نیز تحت تأثیر این افزایش قیمت قرار خواهد گرفت. چین، امارات، ترکیه، آلمان و هند اصلی‌ترین شرکای تجاری ایران در ده‌ماهه اول سال جاری بوده‌اند. ارزش کل واردات ایران طی این مدت 35 میلیارد دلار بوده است.

*لزوم توجه به تورم جهانی

پژوهش‌های داخلی عمدتاً به واکاوی پولی و مالی تورم معطوف بوده و مطالعات تجربی در مورد راهکار‌های مصونیت تورم در برابر تکانه‌های قیمتی جهانی انجام نگرفته است. این شیوه بررسی پدیده تورم کارکرد‌های علمی و عملی مهمی برای اقتصاد به همراه خواهد داشت، چراکه کمک می‌کند با ایجاد نهاد مناسب (مجموعه‌ای از سیاست‌ها، قوانین و تدابیر اجرایی) تاب آوری و مصونیت اقتصاد در برابر تکانه‌ها و اختلال‌های آسیب زننده داخلی و خارجی به‌ویژه تحریم‌های بین المللی بهبود یابد؛ بنابراین از نظر کارشناسان این مسئله که افزایش جهانی قیمت نفت و غذا و همچنین افزایش قیمت کالا‌های وارداتی در اغلب کشورها، اعم از توسعه یافته و در حال توسعه موجب تغییرات قیمت‌های داخلی می‌شود، مورد توافق اقتصاددانان است. اما با این حال پژوهش‌های انجام شده در این زمینه نشان می‌دهد تأثیرپذیری تورم کشور‌ها از تکانه‌های خارجی متفاوت است.

در همین راستا، پژوهشگران تلاش کرده‌اند با تکیه بر تمایزات کشور‌ها از یکدیگر این تفاوت را در آسیب پذیری‌های تورمی توضیح دهند. این تمایزات شامل سطح توسعه و درآمد، جمعیت و تولید غذا، درجه باز بودن، تراز تجاری، تراز تجاری نفت و غذا، شدت استفاده از انرژی و انرژی‌های نو و فسیلی، سطح توسعه یافتگی بازار‌های مالی و میزان تغییرات تورم و نرخ ارز می‌شود.

کشور‌های با رژیم‌های تورمی و با نوسانات زیاد نرخ ارز، درجه آسیب پذیری تورمی بزرگ‌تری دارند و تلاش بانک‌های مرکزی برای حفظ ثبات بازار ارز و حاکمیت رژیم تورمی پایین می‌تواند عامل مهمی در کاهش تورم‌های با منشأ خارجی و جهانی باشد. پژوهش‌ها انتقال تغییرات نرخ ارز به شاخص قیمت مواد غذایی ایران را تأیید کرده ا‌ند. هر چقدر تغییرات نرخ ارز بزرگ‌تر باشد، صادرکنندگان و واردکنندگان کمتر تمایل دارند با تغییر حاشیه سود تأثیر نوسانات ارز بر قیمت را خنثی کنند؛ بنابراین کشور‌های با تغییرات نرخ ارز زیاد، تغییرات قیمت بالاتری را تجربه می‌کنند.

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال