انتخابات اسرائیل؛ شکست نتانیاهو، شکست ائتلاف منطقه‌ای

چرا نتانیاهو سردار سلیمانی را به دخالت در انتخابات اسرائیل متهم کرده است

تهران- ایرناپلاس- نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی در بحبوحه متهم شدن به فساد مالی، پیروزی مقتدرانه در انتخابات پارلمانی زود هنگام را وسیله‌ای برای تأثیر در دادگاه آینده می‌داند. اما احزاب چپ رقیب او در کنست، برای تصاحب اکثریت کرسی‌های پارلمان، نه‌تنها گزینه‌های تازه‌ای را مطرح می‌کنند، که در پی ایجاد احزاب تازه هستند.

شاید افزایش احساس خلأ امنیت در میان اتباع رژیم صهیونیستی، که نتیجه افزایش حمله‌های موشکی به مواضع رژیم صهیونیستی است، مهم‌ترین خطر برای نتانیاهو در انتخابات آینده باشد.

ساختار دولت در اسرائیل

اسرائیل یک نظام پارلمانی است که در آن نخست‌وزیر، ریاست دولت و مجلس را بر عهده دارد و رئیس‌جمهور به‌طور عمده جایگاهی تشریفاتی است.

رئیس‌جمهور برای یک دوره 7 ساله انتخاب می‌شود. اسرائیل قانون اساسی ثابتی ندارد و به‌جای آن، یازده اصل اساسی که بر اساس آن‌ها قوانین حکومتی و حقوق اساسی تنظیم می‌شوند، تعیین شده است. اسرائیل یک قوه قضاییه مستقل با سیستم دادگستری و دادگاه‌های محلی، زیر نظر دادگاه عالی دارد.

طیف سیاسی در اسرائیل بسیار تکه‌تکه و پراکنده است و احزاب کوچک و بزرگ با میزان قدرت نامتناسب شکل گرفته‌اند. با توجه به آستانه رای‌گیری پایین (2٪) برای ورود به کنست، احزاب بزرگ‌تر همواره به دنبال ائتلاف با احزاب کوچک‌تر هستند.

ماهیت ایدئولوژیک

از زمان تأسیس اسرائیل، به‌طور متوسط عمر دولت اسرائیل حدود 23 ماه بوده است. با این حال، کنست تا حدی شرایط را برای کوتاه‌ کردن عمر دولت‌ها تشدید کرده ‌است. جهت‌گیری‌های مختلف سیاسی در جامعه اسرائیل از دهه اول پس از تأسیس شکل گرفت.

در آغاز، دولت تحت سلطه یهودیان سکولار اشکنازی از اروپای شرقی بود که اکثریت بزرگی را تشکیل می‌دادند. آن‌ها به دنبال ایجاد یک کشور بر مبنای ارزش‌های لیبرال و جامعه غربی بودند، اما به‌تدریج با اضافه‌ شدن مهاجران یهودی از سایر نقاط جهان، شرایط سیاسی نیز متحول شد.

آرایش نیروهای سیاسی در اسرائیل

در جامعه سیاسی اسرائیل 4 دسته حزب وجود دارد. احزاب چپ میانه، احزاب راست میانه، احزاب مربوط به جامعه عرب ساکن در اسرائیل و احزاب راست افراطی.

احزاب چپ میانه از قبیل حزب یش عتید (آینده‌ای هست)، حزب کارگر (بخشی از اتحاد صهیونیستی)، هاتنوعا ( به معنای جنبش و بخشی از اتحاد صهیونیستی) و حزب سوسیال دموکرات مرتص، قائل به برابری و عدالت اجتماعی در داخل کشور هستند و موافق تقسیم دو کشور عربی و یهودی بوده و راه مذاکره و دیپلماسی را تنها راه‌حل برای ایجاد صلح دائم بین اعراب و یهودیان ساکن در اراضی اشغالی می‌دانند.

احزاب راست میانه از جمله حزب کولانو (همه ما)، لیکود (به رهبری بنیامین نتانیاهو)، بیت یهودی (خانه یهودی) و یسرائیل بیتنو (اسرائیل، خانه ما)، اعتبار زیادی برای مذاکرات صلح قائل نیستند و از توسعه شهرک‌سازی در مناطق اشغالی حمایت می‌کنند و تلاش اصلی آن‌ها ضمیمه‌کردن مناطق بیشتری از غزه و کرانه باختری به خاک اسرائیل است. احزاب راست افراطی از جمله شاس (نگهبانان صفاردی)، اتحاد یهودیت توراتی و عام ایتانو (مردم با ما هستند)، از نظر سیاست خارجی شبیه به راست میانه عمل می‌کنند، اما در حوزه سیاست داخلی نقش زیادی برای مذهب قائلند و موافق تلاش برای یکپارچه‌سازی ساکنان اسرائیل از نظر مذهبی، معافیت نظام وظیفه برای یهودیان ارتدکس و تعلق یارانه‌های دولتی به آن‌ها هستند.

در این میان، احزاب عربی از جمله حداش (جبهه دموکراتیک صلح و مساوات)، رعام-تعال و بلد، خواستار بازگشت قلمرو اسرائیل به مرزهای سال 1967، برقراری دولت سکولار و حقوق برابر بین اعراب مسلمان و یهودیان هستند.

در آغاز تمایل به احزاب چپ در جامعه اسرائیل بیشتر بود، اما به‌مرور اکثر آرا به سمت احزاب راست میانه گراییده شد و راست میانه از طریق ائتلاف با راست افراطی توانست مدت‌زمان زیادی در پارلمان اسرائیل غلبه داشته باشد.

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر یا متهم؟

بر اساس قانون اساسی اسرائیل، انتخابات پارلمان باید هر چهار سال یک بار در آغاز ماه حشوان (حوالی ماه مهر و آبان) برگزار شود، اما این بار نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی به انتخابات زود هنگام در 20 فروردین تن داده است. مسئله احضار و بازجویی از نخست‌وزیر به‌دلیل پرونده‌های فساد بار دیگر اوج گرفته است و احتمالش از هر زمان دیگری پررنگ‌تر شد. کمتر از دو هفته قبل از آغاز سال جدید میلادی، گروهی از وکلا که به نمایندگی از دفتر دادستانی در حال بررسی پرونده‌های بنیامین نتانیاهو بودند، در ارزیابی نهایی پیشنهاد کردند نخست‌وزیر برای دو پرونده به اتهام گرفتن رشوه احضار شود. در یکی از این دو پرونده که به «مورد دو هزار» معروف است، نتانیاهو متهم شده که به صاحب روزنامه «یدیعوت آخرونوت» پیشنهاد کرده در ازای چاپ مقالاتی در حمایت از او، مقررات دولتی را به شکلی تغییر دهد که صاحب روزنامه سود ببرد. در پرونده دیگر معروف به «مورد چهار هزار» نیز او متهم است که در تغییر مقررات مخابراتی به نفع یک میلیاردر صنعت مخابرات دست داشته است. اکثر تحلیل‌ها نشان می‌دهد هدف بنیامین نتانیاهو از برگزاری انتخابات زودهنگام، ایجاد مشروعیت و پرستیژ بیشتر برای خود در دادگاه است. چراکه فردی که به‌تازگی اکثریت آرای مردمی را کسب کرده است، متفاوت از نخست‌وزیری فاسد که به‌تازگی هم‌پیمانان گذشته‌اش را از دست داده است، رفتار می‌کند.

پیروز انتخابات کیست؟

اما شاید در انتخابات همه چیز به نفع نتانیاهو پیش نرود. مهم‌ترین احزاب هم‌پیمان حزب لیکود، احزاب راست میانه و راست افراطی هستند. در این میان حزب «اسرائیل خانه ما» به رهبری آویگدور لیبرمن (وزیر دفاع سابق اسرائیل)، که از هم‌پیمانان حزب لیکود در کنست بود، در اعتراض به آتش‌بس اسرائیل- حماس، استعفا کرد و باقی احزابی که در ائتلاف با بنیامین نتانیاهو بودند، یکی بعد از دیگری به صف مخالفانش می‌پیوستند و خواستار استعفایش ‌شدند. از آن طرف، بی‌نتیجه‌ ماندن تلاش نتانیاهو در تداوم معافیت حریدیها (مردان مذهبی یهودی ارتدوکس) از خدمات نظامی، احزاب راست افراطی را مأیوس کرده‌ است. خبرگزاری اسرائیلی «هاآرتص» نیز طی تحلیلی نتانیاهو را به وادار کردن هم‌حزبی‌های خود به دروغ‌گویی برای مقابله با گانتز، متهم کرده است. علاوه بر این، فیلم منتشر شده از سوی نتانیاهو در حال درست کردن نیمرو، و تشبیه رفتار احزاب چپ و عربی در جهت ائتلاف مقابل او، به درست کردن نیمرو، جدیت و غیرقابل‌پیش‌بینی بودن آن را نشان می‌دهد.

جناح چپ، در جستجوی رویای از دست رفته

ضعف جناح راست کنست با حرکاتی از سوی جناح چپ که چند سالی است مجال در دست گرفتن قدرت را نداشته، همراه شده است.

سرلشکر بنی گانتز 59 ساله، که به مدت 37 سال در یونیفورم ارتش اسرائیل بود و در سال‌های 2011 تا 2015 نیز ریاست ستاد کل ارتش را در دست داشت، روز سه‌شنبه 9 بهمن همین سال رسماً رقیب نتانیاهو از جناح چپ شد. حضور بنی گانتز در میان تشویق‌های ممتد هزاران اسرائیلی‌ که منتظر تحول در صحنه سیاست و دولت این کشور هستند، در کنار یک ژنرال سرشناس دیگر، موشه یعلون که او نیز سرلشکر و رئیس ستاد ارتش و مدتی نیز وزیر دفاع و وزیر راهبردی بوده، نشان از ورود یک فهرست قوی به کارزار انتخابات پیش‌روی اسرائیل است. گانتز چندی پیش حزب استحکام اسرائیل را پایه‌گذاری و اعلام کرد. بنی گانتز گفت وقتی او نخست‌وزیر باشد، قانون دولت-ملت یهود را اصلاح خواهد کرد تا احترام و حقوق حقه همه شهروندان کشور، فارغ از دین و مذهب و تبار آن‌ها، حفظ شود. بنی‌گانتز در سخنرانی انتخاباتی‌اش، به حسن روحانی، ریاست جمهوری اسلامی ایران، سردار قاسم سلیمانی، فرمانده شاخه قدس سپاه پاسداران، سید حسن نصرالله، دبیرکل حزب‌الله، اسماعیل هنیه و یحیی السنوار، دو رهبر جبهه حماس، حمله کرد و به آن‌ها هشدار داد وقتی او نخست‌وزیر شود با کسی روبه‌رو هستند که حدود چهار دهه از عمرش را در ارتش گذرانده است. اما بخش طولانی و عمده نخستین سخنرانی انتخاباتی گانتز، انتقاد از شخص بنیامین نتانیاهو بود، بدون آنکه حتی یک بار نام او را ببرد. آن‌طور که گانتز عنوان می‌کند وی، در سیاست‌های داخلی، چپ و در تعیین سیاست خارجی راست و محافظه‌کار خواهد بود.

خلأ امنیت، آفت اقتدار نتانیاهو

نکته قابل‌توجه این است که تب کارزار انتخاباتی اسرائیل با شدت گرفتن حمله‌های موشکی به مواضع اسرائیل، تندتر می‌شود و می‌توان احساس ناامنی در اسرائیل را دلیل اصلی بالا رفتن خواسته ساکنان اراضی اشغالی در تغییر سیاست دولت اسرائیل دانست.

به گزارش خبرگزاری اسرائیلی هاآرتص در جریان حمله راکتی پنجشنبه 14 مارس به تلاویو، در حالی که بنیامین نتانیاهو، در جایگاه نخست‌وزیر و وزیر دفاع رژیم صهیونیستی جلسه اضطراری تشکیل داده است، گانتز، رقیب انتخاباتی او طی جملاتی خواستار رفتار قاطعانه برای حفظ تمامیت ارضی و امنیت اسرائیل شد.

این در حالی است که دولت اسرائیل در مدت اخیر به‌جای رفتارهای واکنشی سابق در مقابل ترس از به‌خطر افتادن تمامیت ارضی و امنیت خود، تلاش گسترده‌ای را برای منزوی کردن دشمنان کلیدی منطقه‌ای خود داشته است و در همین راستا به تلاش برای برقراری رابطه با کشورهای عربی حوزه خلیج فارس برای منزوی ‌کردن ایران و حزب‌الله لبنان پرداخته‌ است. می‌توان تلاش نتانیاهو برای جلب حمایت روسیه را نیز تلاشی برای به دست آوردن هدف بالا دانست. زیرا با حضور ایران در سوریه و به‌خصوص استان درعا که نزدیک‌ترین منطقه به ارتفاعات جولان است، احساس ناامنی در ساکنان اراضی اشغالی افزایش می‌یابد و این احساس خطر و تلاطم ناشی از آن، به تنش در کنست اسرائیل و متزلزل شدن جایگاه نخست‌وزیری می‌انجامد و شاید به همین علت است که نتانیاهو سردار قاسم سلیمانی را به دخالت در انتخابات اسرائیل متهم کرده است.

در هر صورت، اگر اکثریت رای‌دهندگان در انتخابات پارلمانی پیش رو در اسرائیل رفتارها و انتخاب‌های اخیر نتانیاهو، از جمله ائتلاف با کشورهای عربی حوزه خلیج فارس را، دلیل افزایش سطح حملات موشکی به مواضع اسرائیل و در نتیجه بالارفتن سطح احساس ناامنی در ساکنان اراضی اشغالی، تشخیص دهند، جایگاه نتانیاهو و موفقیت ائتلاف منطقه‌ای مورد نظر او با خطر رو‌به‌رو خواهد شد. احتمال زیاد ائتلاف احزاب چپ کنست با احزاب عربی، روابط کشورهای عربی با طیف راست کنست را تحت تأثیر قرار خواهد داد و این در حالی‌ است که هم‌زمان با مطرح ‌شدن طرح معامله قرن از سوی رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا، دونالد ترامپ، بحث پیرامون از سرگیری مذاکرات صلح خاورمیانه بار دیگر داغ شده است؛ بحث داغی که مورد بی‌توجهی بنیامین نتانیاهو و از وعده‌های همیشگی احزاب چپ رقیب اوست.



گزارش از هدی دلجو

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال