در نشست کتاب تقریرات درس خارج ابوالقاسم گرجی

اهتمام گرجی پیوند فقه با مباحث جدید بود

تهران-ایرنا- مصحح کتاب تقریرات ابوالقاسم گرجی گفت: تلاش و همت آقای گرجی بر هموزن کردن فقه با مباحث جدید و نو بود. او به خارج کردن فقه و اصول از نگاه سنتی و پیوند آن به موضوعات جدید اهتمام داشت.

به گزارش خبرنگار ایرنا منصور پهلوان استاد علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات دانشگاه تهران در نشست واکاوی کتاب تقریرات درس خارج اصول فقه مرحوم ابوالقاسم گرجی گفت: شرح کار انجام شده در این تصحیح و تنظیم، شاید نوعی خودستایی باشد. هر کس می خواهد ببنید ما در این کار چه کرده ایم، به کتاب مراجعه کند.
پهلوان در ابتدای سخنان خود با لزوم شناسایی و معرفی اساتید گذشته دانشگاه تهران به دانشجویان جدید و جامعه گفت: استاد ابوالقاسم گرجی یکی از همان اساتید شاخص و برجسته بود. ایشان مثل مرحوم حائری یزدی و فیاض، با درجه اجتهاد به دانشکده الهیات آمدند و دانشجوی کارشناسی شدند. از همین دانشکده دکتری گرفت و از همین دانشکده پس از سی سال تدریس مابین سالهای 1331 الی 1362به دانشکده حقوق دانشگاه تهران رفت و در آنجا نیز به مدت بیست سال حاضر بود. به این معنا ایشان نیم قرن کامل در خدمت دانشگاه بودند. گرجی در سال 1300 در تهران زاده شد و پس از طی تحصیلات خوب و عالی حوزوی تا سن 20 سالگی در حوزه علمیه مروی به نجف رفتند. آیت الله خوئی از سر صمیمت و آشنایی از ایشان با لفظ تهرانی یاد می کرد. گرجی از سال 1320 تا 1330 در نجف اشرف به سر برد. این سالها به نوعی بهترین دوره عمر دانشجویی است. آیت الله خویی نیز در این سالها، بین سن50 الی 60 سالگی به سر می برند که اوج پختگی و افاده درس استاد محسوب می شود. این تقارن نکته مبارکی به حساب می آید. مرحوم گرجی در این سن تسلط کاملی بر زبان عربی دارند. نگارش دقیق این تقریرات گواه این نکته است.

پهلوان ادامه داد: پرسش از اینکه چرا خود مرحوم گرجی این تقریرات را منتشر نکرد، پرسش خوبی است. من این پرسش را با خانم حاجی عبدالباقی که خودشان تصحیح و انتشار این تقریرات را بر عهده من گذاشتند هم در میان گذاشتم. ایشان خواهرزاده مرحوم گرجی هستند. ایشان به من گفتند که مرحوم گرجی چندین بار در قبال این نکته گفته بودند که برای انتشار این مجموعه، باید رویش کار علمی انجام شود.

استاد علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات افزود: من درخواست خانم عبدالباقی مبتنی بر تصحیح و تدوین این تقریرات را به واسطه ارادت به مرحوم و بازماندگان ایشان پذیرفتم. من سابقه کار تصحیح با مرحوم علی اکبر غفاری و نیز استاد جلال الدین محدث از اساتید همین دانشکده را دارم. از جمله کارهای استاد محدث، تصحیح کتاب النغز قزوینی است.

پهلوان افزود: مجموعه تقریرات استاد گرجی به خطاطی زیبایی نوشته شده است. اما در عین حال خواندن و تصحیحش سخت و پرزحمت بود. برگه هایی وجود داشت که خط خوردگی و نامفهومی داشتند. آنها را ما در صفحات بزرگ تر چاپ می کردیم تا امکان مطالعه اش ایجاد شود. برای کارِ تصحیح آشنایی با خط در درجه اول و نیز مجتهد و متخصص بودن در موضوع مورد نیاز است. دیگر مورد لازم در این امر نیز بررسی منابع ارجاعات آقای خوئی بود. برای این کار ما متجاوز از 1000 ارجاع را بررسی کردیم و در کتاب آوردیم. مثلا «قال الشیخ» ها و «شیخنا الاستاد» که منظورشان مرحوم نائینی است و «بعض مشایخنا» که به آیت الله غروی اصفهانی اشاره دارد. از جمله کتاب های اصول اشاره رفته در کتاب نیز الذریعه سید مرتضی، عُده شیخ طوسی، قواعد الاحکام علامه حلی، کتاب شهید اول، معالم الدین فرزند شهید ثانی، شرح معالم محمد تقی رازی اصفهانی، فواید الاصول و رسائل شیخ انصاری، دُرر الفوائد (حاشیه بر کفایه) و اصلی ترین مبنای درس هم که کفایه الاصول آخوند خراسانی است. یکایک این منابع برای یافتن ارجاعات زیر و رو شده است. شاید منظور از کار علمی مورد نیاز مرحوم گرجی هم همین بوده است. به علاوه مجموعه تقریرات یک تیتر هم نداشت. ما برای یکایک بخش ها تیتر اضافه کردیم.

مصحح و تدوینگر کتاب تقریرات درس خارج اصول فقه آیت الله خوئی افزود: پس از عرضه کرددن تقریرات به مرحوم آیت الله خوئی، ایشان در ابتدای تقریرات ضمن تایید آن، برای مرحوم گرجی می نویسند که تقریرات کامل است. به علاوه متنی را به تاریخ 1375 هجری قمری در ابتدای آن به منزله تایید می نویسند. مرحوم گرجی از این تایید به خود می بالید. هنگام مراجعت و بازگشت به ایران نیز آقای خوئی برای او اشک می ریزند. چرا که به علت علاقه به مرحوم گرجی امید به جانشینی او برای خود داشتند.

پهلوان در بخش پایانی سخنان خود به بررسی مشرب فقهی مرحوم گرجی استاد ممتاز دانشکده الهیات دانشگاه تهران پرداخته و گفت: تلاش و همت آقای گرجی بر هموزن کردن فقه با مباحث جدید و نو بود. مرحوم استاد کاتوزیان که خود استاد ممتاز دانشکده حقوق بود، می گفت که ما چند استاد در دانشکده الهیات داشته ایم. ولی هیچ کدام به پای آقای گرجی در حیث تطبیق فقه با حقوق نمی رسد. مرحوم گرجی به خارج کردن فقه و اصول از نگاه سنتی و پیوند آن به موضوعات مبتلابه و جدید اهتمام داشت. به عنوان مثال او می گفت که در مثال مجازات قطعِ یدِ سارق چه اشکالی دارد که واژه «قطع» را به معنای خراش نگیریم؟ چیزی که در آیه 31 سوره یوسف در شرح ماجرای مجلس زنان مصری «قَطَّعْنَ أَیْدِیَهُنَّ» هم به این معنا به کار رفته است. او معتقد بود که نباید فقه امامیه و اسلامی را دور از دسترس قرار دهیم..

**9222**1601**

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال