ایرناپلاس کارنامه مسکن در 40 سال گذشته را بررسی کرد

رشد سرانه تعداد مسکن بعد از انقلاب اسلامی

تهران- ایرناپلاس- سرانه تعداد مسکن در سال 1395 رقمی در حدود 0.94 درصد بوده است، به این معنی که برای هر خانوار در کشور حدوداً یک خانه وجود داشته است. عدد یک بدین معنی است که برای هر یک خانوار،یک واحد مسکونی وجود دارد. این شاخص در سال 1355 معادل 0.79 درصد بوده و افزایش یادشده نشان از بهبود وضعیت سرانه تعداد مسکن دارد.

آمارها نشان می‌دهد در سال 1355 درصد مسکن‌های بادوام یک درصد بوده که در سال 1395 به 57 درصد رسیده است. با این حال، از نظر تعداد مسکن در هر دو این مقاطع حدود یک میلیون و 400 هزار کمبود مسکن وجود داشته است. مهم‌ترین مسئله مسکن در شرایط حاضر واحدهای خالی است.

در بند 12 اصل سوم قانون اساسی، دولت‏ جمهوری اسلامی‏ ایران‏ موظف‏ به پی‏ریزی‏ اقتصادی‏ صحیح‏ و عادلانه‏ بر طبق‏ ضوابط اسلامی‏ جهت‏ ایجاد رفاه‏ و رفع فقر و برطرف‏ ساختن‏ هر نوع‏ محرومیت‏ در زمینه‏‌های‏ تغذیه‏، مسکن‏، کار، بهداشت‏ و تعمیم‏ بیمه شده‏ است.

در فصل سوم قانون اساسی و ذیل فصل «حقوق ملت» اصل 31 نیز با تأکید بر اینکه داشتن‏ مسکن‏ متناسب‏ با نیاز، حق‏ هر فرد و خانواده‏ ایرانی‏ است، دولت‏ موظف شده‏ با رعایت‏ اولویت‏ برای‏ آن‌ها که‏ نیازمندترند، به‏‌خصوص‏ روستانشینان‏ و کارگران،‏ زمینه‏ اجرای‏ این‏ اصل‏ را فراهم‏ کند.

همچنین در فصل چهارم قانون اساسی (اقتصاد و امور مالی) یک بار دیگر موضوع مسکن مطرح شده است. در اصل چهل‌ و سوم قانونی اساسی آمده است؛ «برای‏ تأمین‏ استقلال‏ اقتصادی‏ جامعه‏ و ریشه‌کن‏ کردن‏ فقر و محرومیت‏ و برآوردن‏ نیازهای‏ انسان‏ در جریان‏ رشد، با حفظ آزادی‏ او، اقتصاد جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ بر اساس‏ ضوابط زیر استوار می‏‌شود: «تأمین‏ نیازهای‏ اساسی‏: مسکن‏، خوراک‏، پوشاک‏، بهداشت‏، درمان‏، آموزش‏ و پرورش‏ و امکانات‏ لازم‏ برای‏ تشکیل‏ خانواده‏ برای‏ همه‏.»

در طول 40 سال گذشته، دولت تلاش کرده در قالب طرح‌هایی مانند مسکن مهر و اجتماعی و امثالهم طبق این بندها عمل کند؛ هر چند که طیفی از رویکردهای بازار محور در بدنه‌ دولت‌ها همواره تلاش داشته مسکن را از یک کالای مصرفی به یک کالای مبادله‌ای و سرمایه‌ای و منبع درآمد دلالان و سفته‌بازان تبدیل کند. به نظر می‌رسد مسئله اساسی مسکن در حال حاضر نیز همین باشد. بر اساس آمارهای مربوط به سرشماری نفوس و مسکن، تعداد خانوارهای کل کشور در سال 1395 معادل 24.1 میلیون بوده است. که از این تعداد به میزان 14.2 میلیون خانوار (60 درصد) در مسکن‌های ملکی خود و 7.2 میلیون خانوار (31 درصد) در مسکن‌های اجاره‌ای زندگی می‌کنند. در کنار این موضوع، آمارهای سرشماری نشان می‌دهد کل واحدهای مسکن موجود در سال 1395 معادل 22.8 میلیون واحد بوده است. این رقم‌ها حاکی از کمبود یک میلیون و 400 هزار مسکن‌ (تنها برای خانوارهای ساکن) در این سال است که احتمالاً در آلونک‌ها یا در کنار والدین به‌صورت چندخانواری زندگی می‌کنند. بر اساس آمار، در این سال بیش از 100 هزار خانوار در آلونک و امثال آن زندگی می‌کرده‌اند.

البته باید به این موضوع اشاره کرد آمارهای یاد شده از تعداد مسکن‌های کشور، بدون احتساب خانه‌های خالی و اقامتگاه‌های دوم است. مرکز آمار در گزارشی جداگانه اعلام کرده بود که تعداد خانه‌های خالی از سکنه از یک‌ میلیون و 663 هزار واحد در سال 1390 به دو میلیون و 587 هزار واحد در سال 1395 معادل 55.5 درصد رشد کرده است. اگر این تعداد مسکن خالی را به مسکن‌های در حال استفاده اضافه کنیم، تعداد کل موجودی مسکن کشور به رقم 25.3 میلیون واحد می‌رسد که یک میلیون و 200 هزار واحد بیشتر از تعداد خانوارهای کشور است.

بنابراین می‌توان نتیجه گرفت در پایان سال 1395 کشور کمبودی از نظر مسکن ندارد، اما با مسئله‌ای جدی در مورد بازاری کردن این حوزه مواجه است که می‌توان از طریق وضع مالیات بر خانه‌های خالی رفع شود؛ موضوعی که با وجود تأکیدات کارشناسان هنوز به‌جایی نرسیده است.

**رشد سرانه تعداد مسکن

اگر بخواهیم این آمارها را با وضعیت پیش از انقلاب مقایسه کنیم، باید آن‌ها را کنار آمارهای سرشماری سال 1355 بگذاریم. بر اساس این آمارها در سال 1355 جمعیت کشور در حدود 33.3 میلیون نفر و تعداد کل خانوارهای کشور 6 میلیون و 700 هزار نفر بوده است. تعداد کل واحدهای مسکونی کشور نیز در این سال پنج میلیون و 300 هزار بوده است. بدین معنی که در این سال همانند آنچه در سال 1395 مشاهده می‌کنیم، به میزان یک میلیون و 400 هزار واحد کمبود مسکن وجود داشته است.

در اینجا می‌توانیم از شاخصی استفاده کنیم که نگرش بهتری برای مقایسه سال‌های 1395 و 1355 به دست دهد. به نظر می‌رسد یکی از قابل‌استفاده‌ترین شاخص‌ها سرانه تعداد مسکن باشد؛ شاخصی که نشان می‌دهد برای هر خانوار چه تعداد مسکن در کشور وجود دارد. برای محاسبه سرانه تعداد مسکن لازم است از کسری استفاده شود که تعداد مسکن در صورت و تعداد کل خانوارهای کشور در مخرج آن قرار گیرد. محاسبات نشان می‌دهد که سرانه مسکن در سال 1355 به میزان 0.79 درصد بوده که در سال 1395 به 0.94 درصد می‌رسد. بدیهی است که نزدیک شدن این رقم به عدد یک، نشان از بهبود وضعیت در زمینه سرانه تعداد مسکن دارد. عدد یک بدین معنی است که به اندازه هر یک خانوار یک واحد مسکونی وجود دارد.

اما با این حال لازم است گفته شود که تعداد اجاره‌نشین‌ها در سال 1355 تنها 19 درصد بوده که در مقایسه با 31 درصد سال 1395 بسیار زیاد است. مطابق آمارهای بانک مرکزی کمترین درصد اجاره‌نشین در کل تاریخ آماری کشور (از سال 1335) مربوط به سال 1365 بوده است. در این سال درصد اجاره‌نشین‌ها به میزان 14 درصد کل جمعیت خانوارهای کشور بوده که بعد از آن در دهه‌های بعدی سیر صعودی پیدا می‌کند. مطابق این آمارها که از طریق سرشماری‌های ده‌ساله جمع‌آوری‌شده است، درصد اجاره‌نشین‌های خانوارهای کشور در سال 1375 به 18 درصد و در سال 1385 به 25 درصد می‌رسد. بدین معنی که بیشترین رشد اجاره‌نشینی در کشور در این برهه رخ‌داده است. این جداول نشان می‌دهد که طی پنج سال یعنی در سال 1390 رشد اجاره‌نشینی به رقم 27 درصد و همان‌طور که گفته شد در سال 1395 این رقم به بالاترین میزان خود یعنی 31 درصد رسیده است.

**کیفیت مسکن‌ها

آمارها نشان می‌دهد، کیفیت مسکن در این دو مقطع زمانی بسیار متفاوت بوده است. از تعداد کل مسکن‌های سال 1355 ، ساخت یک میلیون و 900 هزار با خشت و چوب و ساخت یک میلیون و 100 هزار با آجر و آهن بوده است.

این در حالی است که در سال 1395 معادل 57 درصد واحدهای مسکونی دارای اسکلت فلزی یا بتنی است. واحد مسکونی معمولی بادوام (دارای اسکلت فلزی یا بتنی)، چنانچه اسکلت بنا با تیرآهن برپا شده باشد، واحد مسکونی دارای اسکلت فلزی بوده و در این شیوه‌ ساخت، تیرآهن‌های به‌کار رفته به یکدیگر متصل شده و اسکلتی یکپارچه را تشکیل می‌دهند که بار بنا را تحمل می‌کند. همچنین اگر اسکلت بنا با بتون‌آرمه (بتون همراه با آرماتور و میلگرد) ساخته شده باشد و این اسکلت بار بنا را تحمل کند، واحد مسکونی دارای اسکلت بتونی است.

بیشترین رشد کیفی‌سازی مسکن در کشور طی فاصله زمانی 1365 تا 1385 رخ‌داده که در آن نرخ خانه‌های بادوام از سه درصد به 38 درصد رسیده است.

**اداره کل اخبار چندرسانه‌ای**ایرناپلاس**

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال