مراسم بزرگداشت دکتر ساعی استاد برجسته علوم سیاسی برگزار شد

تهران- ایرنا- آیین نکوداشت اندیشمند فرزانه استاد «احمد ساعی» از اساتید برجسته علوم سیاسی در حالی در خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار شد که شماری از عالمان این حوزه در آن حضور داشتند و ویژگی های اخلاقی و علمی او را ستودند.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری ایرنا، سالن فردوسی خانه اندیشمندان علوم انسانی عصر روز چهارشنبه (15 اسفندماه) میزبان جمع کثیری از اساتید و دانشجویان دانشگاه های مختلف کشور به ویژه دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران بود تا در مراسم بزرگداشت یکی از اساتید برجسته علوم سیاسی کشور شرکت کنند؛ مراسمی که در آن بیش از 10نفر از شاگردان و همکاران دکتر ساعی به بیان ابعادی از زندگی او پرداختند.
در این گزارش نگاهی می اندازیم به مهمترین مباحث مطرح شده از سوی اساتید سخنران که عبارت بودند از دکتر «حسین عبده تبریزی»، «قدیر نصری»، «الهه ابوالحسنی»، «یوسف مولایی»، «علیرضا سلطانی»، «ابراهیم متقی»، «مجتبی مقصودی»، «پریچهر شاهسوند»، «ابوالفضل دلاوری»، «صادق زیبا کلام» و «فائزه هاشمی رفسنجانی».

** ساعی تعصب دینی، نژادی و عقیدتی ندارد
از نگاه عبده تبریزی، ساعی شخصیتی وفادار به مردم و سرزمین ایران و انسانی سازنده است. او ساعی را فردی فروتن و افتاده می بیند که با تجربیات خود زندگی می کند.
این استاد اقتصاد دانشگاه معتقد است که ساعی انسان پیچیده ای نیست و راستگویی و صداقت از مهمترین ویژگی های او به شمار می رود. از طرفی مهربانی بی حد و حصر وی ریشه در رنجی دارد که او در دوره ی زندگی کشیده است. بنابراین ساعی نمی خواست مردم نیز همان سختی و رنج را تحمل کنند.
عبده تبریزی، ساعی را «معلم ناخرسند» لقب داد که ناملایمتی ها را در قلب خود نگه می دارد و با زبان و لحن مهربان با دیگران سخن می گوید. عشق به انسان مظهر اوست و بدون نفرت و با عشق روی زمین قدم می زند. احترام عمیقی به همه دارد و چون انسانند قابل ستایش و احترامند.
البته به اعتقاد این استاد دانشگاه، انسان گرایی ساعی رو به آینده دارد اما به معنی پشت کردن به گذشته نیست. ساعی تعصب دینی، نژادی و عقیدتی نداشته و تقدس را جزئی از جامعه بشریت می داند؛ تنها وقتی صحبت از ایران به میان می آید تعصب او خود را نشان می دهد. به همین دلیل او در خارج از وطن دوام نیاورد. همچنین ساعی به ندرت دست به داوری می زد به ویژه داوری های بی پروا دور از شخصیت اوست.

** ساعی نماد یک در معادله 1+5 است
قدیر نصری عنوان سخنرانی خود را 1+5 گذاشت و گفت که 76 تن از اساتید حوزه سیاست را دسته بندی کرده و حاصل این مطالعه را 1+5 نهاده است که آن یک، احمد ساعی است.
وی در توضیح پنج گروه دیگر نیز افزود: دسته ای از این پنج گروه، افردی بسیار تنبل، بیحال و سهل انگار هستند، برای این گروه باید احساس تاسف کرد اما نه به این دلیل که او نمی فهمد بلکه به این علت که او نمی داند دانشجویان می فهمند.
نصری دسته دوم را استادان مایوس نامید که هیاتشان نه علمی بلکه حاصل یاس و پژمردگی است. دسته دیگر در تقسیم بندی این استاد دانشگاه، استادان نورس، شیک، آکنده از امید و شیدای فلسفه غرب، اسلام، یونان، ایران و پیش از آن هستند؛ آنهایی که به کمک رانت یا شانس به یکباره استاد شدند.
دسته بعدی استاد کارمندها هستند. این دسته افرادی پر تلاشند گرچه نمی دانند که بیهوده می کوشند در درس های گوناگون از دولت در اسلام گرفته تا آینده پژوهی در سیاست، هرگز نگاه و سخن تلخی از اینان صادر نمی شود، مریدان بسیاری از پست مارکسیست ها تا گیاهخواران دارند. اینان مریدان فراوانی دارند که گمان می کنند کار نیکو کردن از پر کردن است.
از نگاه نصری، دسته ای که ساعی در آن قرار دارد، فردی که به تدریس اندک اما عمیق قناعت می کند. در نگاه این طیف، دانشجو همچون دانه های شانه با یکدیگر برابرند. این دسته همچون سقراط اندوه این را دارند که خود نادانند و هیچ نمی دانند و مدام و بی هیاهو به دنبال یادگیری هستند.

** مهمترین ویژگی ساعی بی طرفی اوست
دکتر «الهه ابوالحسنی» شاگرد دکتر ساعی درباره تجربه تحصیل زیر نظر استاد ساعی اظهار داشت که سال 1367 اولین واحد درسی را در زمینه مسائل جهان سوم، امپریالیسم و... با این استاد برجسته گذرانده و در ادامه سال های تحصیل نیز پایان نامه خود را نیز با استاد ساعی به فرجام رسانده است.
وی با بیان اینکه در آن زمان دانشجویان شانس بهره بردن از دانش بهترین اساتید همچون ساعی را در دانشکده حقوق و علوم سیاسی داشتند، افزود: این استاد فرهیخته شخصیتی بسیار آرام، عمیق و سالم داشت و در آرامش و مهربانی استادی بی نظیر بود.
ابوالحسنی درباره شخصیت و منش ساعی اظهار داشت که وی نه تنها در کلاس بلکه در ساعات غیر درسی نیز بهترین راهنما بوده و همیشه دوست و همراه دانشجویان بود. وی با بیان اینکه بزرگواری این استاد دانشگاه را می توان از جنبه های مختلف بررسی کرد، مهمترین ویژگی ساعی را بی طرفی او دانست و افزود: ساعی همواره بی طرفانه و بدون جانبداری قضاوت می کرد.
ابوالحسنی از موضوع نفت، این ماده گرانبهایی که همه با آن چشم دارند به عنوان بزرگترین دغدغه ساعی نام برد. به گفته وی ساعی در بیشتر نوشته های خود به این مساله تاکید می کرد تا جایی که همواره در تزهای ارشد و دکتری و نوشتن کتاب ها به این مساله توجه داشت.

** ساعی «مدنیت» را به من آموخت
یوسف مولایی از اساتید حقوق دانشکده حقوق و علوم سیاسی سخنرانی خود را با بیان خاطره ای از چگونگی آشنایی با ساعی شروع کرد و درباره ویژگی های رفتاری وی گفت: ساعی به دلیل روحیه ایران دوستی که داشت شرایط سخت آن زمان را تحمل کرد اما به فکر مهاجرت نیفتاد. مولایی آثار علمی فراوان این استاد برجسته را گواهی بر توانایی های علمی وی دانست.
مولایی «مدنی بودن» را از جمله مهمترین آموزه هایی دانست که در کنار ساعی به آن رسیده بود. وی افزود: مدنی بودن به معنی اینکه در زندگی اجتماعی، سیاسی و ... چه کسی «حق» است. «مدنیت» یعنی حق مداری، اعتقاد و احترام به حق و حقوق دیگران.
وی همچنین در توصیف دیگر ویژگی های این استاد فرهیخته به وطن پرستی و دغدغه آبادانی و توسعه ایران، رعایت اعتدال در امور، مبارزی پیگیر و آرمان گرایی (برای توسعه کشور و حتی جهان سوم و رفاه تمامی انسان ها) اشاره کرد.

** باید ساعی را «پدر مطالعات اقتصاد سیاسی ایران» نامید
علیرضا سلطانی از شاگردان دهه 70 استاد ساعی، تلطیف محیط دانشگاه در آن زمان برای دانشجویان را از جمله ویژگی های بارز ساعی دانست و عنوان کرد: یکی از ویژگی های هر معلمی هدایت و راهنمایی دانش آموزان و وادار کردن آنان به تفکر و اندیشیدن بود که این استاد توانست به خوبی این وظیفه را ادا کند.
وی همچنین اظهار کرد که ساعی آنچنان با علاقه و جدیت به مباحث جهان سوم می پرداخت که بسیاری از دانشجویان را به این مبحث علاقه مند ساخت. به گفته وی باید ساعی را «پدر مطالعات اقتصاد سیاسی ایران» نامید.

** ساعی در سه محیط برساخته شد
ابراهیم متقی سخنرانی خود را با طرح این سوال که دکترساعی کجا برساخته شد و آغاز کرد و در پاسخ به این پرسش عنوان کرد: وی برساخته شده در سه مکان است خانواده، ایران و دانشکده حقوق و علوم سیاسی.
وی ادامه داد که خانواده به عنوان نخستین محیط پرورشی، رفتار ساعی را شکل داد؛ زندگی او که در کنار دشواری ها از عنصر صمیمیت سرشار بود بر رفتار وی نیز تاثیرگذاشت. از طرفی، ساعی متعلق به ایران است، در این کشور شگفته و موفق شده است. بنابراین با همه سختی ها و شادی ها به ایران تعلق دارد. و در نهایت ساعی متعلق به دانشکده حقوق و علوم سیاسی است؛ وی همواره در کنار اساتیدی بود که برای دانشجویان هم اسطوره و هم خاطره بوده اند.

** ساعی دغدغه های عدالتخواهانه و رفع تبعیض دارد
مجتبی مقصودی از دیگر اساتید علوم سیاسی حاضر در نشست، خود را به عنوان دومین ورودی های دانشگاه پس از انقلاب فرهنگی در سال 1363 معرفی کرد که در آن زمان از شاگردهای ساعی بوده است.
وی علاوه بر بیان منش و ویژگی های شخصیتی ساعی به بیان چند وجه متفاوت این استاد برجسته پرداخت. وجه سیاسی استاد که به گفته وی به اندیشه های «چپ نو» گرایش داشت و همواره دغدغه های عدالتخواهانه و رفع تبعیض را داشت.
مقصودی از ویژگی «سکولار» ساعی به عنوان دومین وجه یاد کرد. همچنین تعلقات ایران گرایانه و ملی گرایانه ساعی را سومین آیتم دانست و تاکید کرد با وجود اینکه ساعی آذری اصیل است اما تعلقات و هویت ملی دارد. مقصودی از ساعی به عنوان «استاد چپ گرای ملی» یاد کرد
مقصودی در تشریح آخرین وجه از ویژگی های استاد ساعی گفت که وی همواره دغده توسعه ایران را دارد و بر این باور است که کشورمان باید از این وضعیت نابسامان عبور کند.

** نقدی بر بازنشستگی پیش از موعد
صادق زیبا کلام که با ساعی در گراتس اتریش آشنا شده بود، «شفقت» و «مهربانی» را از ویژگی های شخصیتی او دانست و از لحاظ سیاسی نیز او را فردی معرفی کرد که در آن زمان از طرفداران مصدق بود و نسبت به حزب توده بغض و کینه داشت.
او اما به بحث بازنشستگی پیش از موعد برخی اساتید دانشگاه ها از جمله شخص ساعی پرداخت و با نقد این سیاست گفت «هنر دولت بازنشستگی اجباری است.» او سپس با اشاره به «فائزه هاشمی» گفت که «اکبر هاشمی رفسنجانی» یک پسر بیشتر نداشت و آن هم فائزه هاشمی است؛ به این ترتیب شخصا از او برای ادامه سخنرانی دعوت کرد در حالی که نام فائزه هاشمی در فهرست سخنرانان نبود.

** مدرک گرایی آفت امروز ایران است
فائزه هاشمی رفسنجانی با حمایت از برگزاری چنین بزرگداشت ها و نکوداشت ها اظهار داشت: افراد بزرگ کسانی هستند که در این فرازو فرودهای تاریخی همچون دکتر ساعی روش و منش آنها تغییر نمی کند. وی در ادامه افزود: مشکل امروز کشور ما سوء مدیریت است و زمانی که انتخاب و عملکرد آنان را کنار هم قرار می دهیم این موضوع آشکارتر می شود.
وی مدرک گرایی را زیر سوال برد و از آن به عنوان آفت امروز کشور یاد کرد. به گفته وی، افراد با سمت های بالا برای اخذ مدرک و نمره وارد دانشگاه می شوند. او در نهایت تواضع، سعه صدر، بزرگ دیدن دانشجو، اعتقاد و عمل به اصول انسانی، نداشتن تنفر و کینه، زمان سنجی، حساسیت و داشتن نگاه همه جانبه بجای تک بعدی نگری را از ویژگی های برجسته ساعی دانست.

** ساعی متعلق به ایران است
پریچهر شاهسوند استاد جامعه شناسی سیاسی ابتدا در پاسخ به سخنان متقی که گفت ساعی متعلق به دانشگاه تهران است با نگاهی انتقادی پاسخ داد و تاکید کرد که ساعی متعلق به ایران است. شاهسوند نیز در بیان شخصیت های ساعی به مواردی همچون بشردوست، متواضع، فداکار، فهیم، باسواد، تحلیلگری واقع گرا اشاره کرد.
ابوالفضل دلاوری استاد علوم سیاسی نیز از دیگر سخنرانان بود که ساعی را فردی با اخلاق، شفیق، حامی و دلسوز معرفی و تاکید کرد که باید این سرمایه های اجتماعی و انسانی را پاس داشت در غیر این صورت خسران بیشتری نصیب کشور خواهد شد.
ساعی متولد 1317 شهر «خوی» از توابع آذربایجان غربی است و تحصیلات دبستان و متوسطه را به ترتیب در دبستان سعدی و دبیرستان خسروی همان شهر گذراند. در سال 1338 دیپلم تجربی را اخذ کرد و به تهران آمد. حدود یک سال به آموختن زبان آلمانی پرداخت و در آزمون اعزام به خارج قبول شده و بالاخره در تابستان سال 1340 عازم مونیخ شد.
ساعی در رشته کشاورزی در دانشگاه مونیخ پذیرفته شد ولی به علت گرایش به علوم سیاسی، در نهایت به اتریش رفت و در دانشگاه «گراتس» واقع در شهر گراتس در همان رشته دلخواه مشغول به تحصیل شد و تا سال 1350 یعنی سال اخذ مدرک دکترایش در همین دانشگاه درس خواند.
او در سال 1345تحصیل در مقطع کارشناسی علوم سیاسی را شروع کرد با پایان نامه ای تحت عنوان «بحران نفت و چگونگی حل آن» و سال ها بعد از جریان ملی شدن صنعت نفت در اوایل دهه1330 به این نتیجه رسید که نفت ایران در آن مقطع باید به دست حکومت ملی دکتر مصدق ملی شود. بنابراین تز دکترای او هم در مورد «نقش قدرت های بزرگ در سقوط دولت دکتر محمد مصدق» نام گرفت.
از ساعی کتب و مقالات متعددی به یادگار مانده که حتی آنها بخشی از منابع کنکور به شمار می روند. کتاب هایی تحت عناوین «درآمدی بر مسائل سیاسی جهان سوم»، «اقتصاد سیاسی بین الملل»، «نظریه های امپریالیسم»، «مسائل اقتصادی سیاسی جهان سوم»، «نظریه های توسعه» و «نظریات متعارض توسعه» و غیره.
پژوهش**9242**1552

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال