عکاسی لحظه پایانی و تحقق رویا

تهران- ایرنا- مدرس دانشگاه و عضو انجمن جامعه شناسی ایران گفت: چون قبل از انقلاب 57 هنوز چیزی ساخته نشده است عکس در آن جایی ندارد و ما با تصاویری بر روی دیوارهای شهر روبرو هستیم که رویاهای حاشیه نشین ها را فریاد می زنند و عکاسی لحظه پایانی و تحقق رویا می شود.

به گزارش روز سه شنبه خبرنگار فرهنگی ایرنا، حامد کیا در نخستین روز نشست «عکاسی و جامعه: عکاسی و جنبش‌های اجتماعی» با ارایه موضوع «انقلاب حاشیه‌نشین‌ها: نبرد تصویر در برابر عکس در انقلاب 57» در جمع اساتید و دانشجویان مبحث خود را با تشریح شرایط عکاسی در قرن نوزدهم، همزمان با دوره قاجار در ایران آغاز کرد.
این مدرس دانشگاه گفت: عکاسی از همان سالهای نخست به دلیل وضوح و بازنمایی دقیقی که از واقعیت پیرامون بشر ارائه می داد مورد توجه جامعه شناسان و مردم شناسان در غرب به خصوص فرانسه قرار گرفت و جهان غرب و سرمایه داری با این مدیوم به دنبال کشف جهان پیرامون خود بود تا بتواند بر روی آن مطالعه کند و در قرن نوزدهم همزمان با کشف دوربین دغدغه ای مبنی بر کنترل جامعه از طریق عکاسی شکل گرفت.
وی ادامه داد: در قرن نوزدهم که کنترل هیجانات و رفتار انسان و همچنین شناخت افراد در بستر جامعه برای علوم انسانی و جامعه شناسی مهم بود عکاسی می توانست اطلاعاتی جمع آوری کند و در اختیار دولتمردان قرار دهد.
کیا با اشاره به مباحث مطرح شده از سوی «آلن سکولا» عکاس و منتقد آمریکایی گفت: تکنولوژی عکاسی، فضایی برای بررسی اقوام بود که سکولا در این شرایط مبحث «آرشیو» را مطرح می کند و عکاسی به مثابه آرشیو بوجود می آید و انسانی که بر اساس قرارداد اجتماعی رفتار نکند به عنوان سوژه ای برای آرشیوسازی در مخازن اطلاعاتی قرار می گیرد تا در انتها محلی برای رجوع پلیس، روانپزشک، جامعه شناس و پژوهشگران قرار گیرد.
این پژوهشگر گفت: عکاسی در این شرایط است که به دانش تبدیل می شود و عکس مکانیزمی برای شناخت انسان و شناخت جهان پیرامون است و در اینجا است که بحث علوم انسانی مطرح می شود که مباحث سیاسی، اقتصادی و فرهنگی را درون خود دارد.
عضو انجمن مطالعات فرهنگی و ارتباطات با مقایسه کارکرد عکاسی در غرب و دوره قاجار گفت: در دوره ای که تحولات عکاسی اجازه می داد انسان به واسطه آرشیوسازی جهان پیرامون خود را کشف و مطالعه کند، ناصرالدین شاه به عنوان یک شخص همایونی دغدغه آرشیوسازی از حرمسرای خود را داشت و همچنین «سلف پرتره‌های» بازیگوشانه اش به یک نحوی حاصل شناخت وی از خودش است که به صورت خیلی سطحی انجام شده است.
این مدرس دانشگاه با تشریح مشکلات نبود یک نگاه پژوهشی در عکاسی دوره قاجار گفت: جامعه ایران در آن دوره ملوک‌الطوایفی بود و نظام سیاسی وجود نداشت که برای تربیت اجتماعی و مباحث مدنی عکاسی به کار آید و حتی پرتره‌های شاهان دوره قاجار به سطح جامعه نیز راه پیدا نمی کند.
عضو انجمن جامعه شناسی ایران در ادامه دوره پهلوی اول را بستری برای حضور عکس در پروژه دولت- ملت و نوگرایی در جامعه عنوان کرد و گفت: اطرافیان رضاشاه به دنبال ساخت انسان قانون مدار بودند تا بواسطه آن آزادی شکل بگیرد و بر همین اساس شاهد شکل گیری ادارات، بانک، دانشگاه، کارمند، ارتش و ساختارهای سیاسی هستیم که تکنولوژی عکاسی می توانست نقش ایفا کند.
این پژوهشگر گفت: در آن شرایط افرادی که در پیروزی مشروطه ناکام بودند به دنبال قانون به مثابه آزادی در دوران پهلوی بودند و تلاش کردند انسان مقتدری از رضا شاه بسازند و «پدر تاج دار ایرانی» مفهومی که تا قبل از آن در جامعه ایران به عنوان مادر خطاب می شد شکل گرفت که ایران به پدر نیاز دارد.
عضو انجمن جامعه شناسی ایران افزود: عکس در پهلوی اول به عنوان سفیری برای معرفی رضاشاه در مطبوعات شد و به دلیل اینکه علوم انسانی در دوره رضاشاه مفهوم نداشت و دانشگاه‌ها بیشتر به دنبال ساخت مهندس بودند نتوانست به کارکردهای متنوع منجر شود.
کیا با اشاره به عکس‌های «واضح»، «بدون حرکت» و«قاب بندی» از شاهان دوره پهلوی گفت: عکس شاه به نحوی بود که بالای سر کارمند، نظامی، دولتی و درباری قرار گرفت و فرایند شاه جاویدان و همه چیزدان به عکس‌های همایونی بدل شد که در کتاب‌های درسی شاهد عکسهای خانواده پهلوی هستیم و اندرونی‌های جدید آویخته به عکس‌های شاه شد که ساخته و پرداخته از یک تفکر مدرنیته فرمایشی است که برخاسته از سطح جامعه نبود.
وی با تشریح تفاوت فوتو «photo» و ایمیج «image» گفت: فوتو بازنمایی بر روی سطحی است که می تواند پاره شود و از بین برود و یا قاب شود ولی ایمیج تصویری است که در ذهن می سازیم و ما در پهلوی با مفهوم فوتو روبرو هستیم درحالی که جریان فرهنگی و جنبش‌های اجتماعی به دنبال رویا، ابهام، حرکت و تصویر و به یک نحوی ایمیج هستند که تعهدی به شاه و ساختارهای وی ندارند و به گوشه رانده شدند.
وی با اشاره به مبحث انقلاب حاشیه نشین ها قبل از بهمن57 گفت: حاشیه نشین ها می خواستند فردا را طوری بسازند که سهم شان بیشتر از آن چیزی باشد که الان است. بنابریان آنها یک رویا دارند و همانطور که مارتین لوترکینگ، سیاه پوست مبارز آمریکایی گفت: «من یک رویا دارم».
این مدرس دانشگاه اظهار کرد: گروه های حاشیه نشین رویاهای خود را بر دیوار شهر تصویر می کردند. تصویر رویایی آنها در برابر عکس های واقعی قرار می گیرد که بازنمایان کننده مردان سیاست است.
عضو انجمن مطالعات فرهنگی و ارتباطات با اشاره به نقش گرافیتی در انقلاب ها گفت: چون هنوز چیزی در انقلاب ها ساخته نشده است، عکس ها جایی در انقلاب ندارند و گرافیتی جریان تصویری است که دیوارها را فضایی برای فریاد کشیدن انتخاب می کند و ما با رویاهایی روبرو هستیم که بر روی دیوار نصب می شود.
عضو انجمن مطالعات فرهنگی و ارتباطات با اشاره به نقش گرافیتی در انقلاب‌ گفت: «گرافیتی» جریان تصویری است که دیوارها را فضایی برای فریاد کشیدن انتخاب می کند و ما با رویاهایی روبرو هستیم که بر روی دیوار نصب می شود.
وی با اشاره به نقش دیوارهای خیابان‌ها در انقلاب ایران افزود: بیرونی‌ها در مقابل اندرونی قرار می گیرد و خیابان، محلی برای پیوند مردم است و تصویرهایی از امام خمینی (ره)، شریعتی و دیگر افراد که با پیستوله بر دیوارها نقش شده است چهره هایی هستند که رویای مردم را نمایندگی می کنند.
کیا گفت: انقلاب ایران هر چقدر جلوتر رفت و هر چقدر به سال 57 نزدیکتر شد، تصویرها به عکس تبدیل شدند و تصاویر امام خمینی (ره) از گرافیتی خارج می شود و بر دست گرفته می شود و از دیوارها به سطح جامعه می رسد و ما با بدن هایی روبرو هستیم که رهبر خود را به دست می گیرند و استعاره ای از دیواری می شوند که این فرایند فدا کردن جان است.
وی به نقش عکس‌های امام خمینی (ره) در انقلاب گفت: در دوره انقلاب، ایدئولوژی به معنای دریافت حقوق و مباحث مادی وجود ندارد و در برخورد با عکس یک پیوند عاطفی وجود دارد که احساسات با عکس گره خورده است.
وی با تشریح شکل واکنشی به عکس‌های پهلوی درانقلاب گفت: فتح ساختمان‌های اداری که ساز و برگ ایدئولوژیک دارد، عکس‌های شاه را از اندرونی‌ها در دستان انقلابی‌ها قرار می دهد و تبدیل به سطحی می شود که مردم آن را به شکل حیوان تصویرسازی می کنند و از بین می برند.
عضو انجمن جامعه شناسی ایران در پایان با ارایه عکسی از دوران انقلاب که جابه جایی عکس امام خمینی (ره) با محمدرضا پهلوی را بر روی دیوار توسط افراد انقلابی را نشان می دهد گفت: عکاسی لحظه پایانی و تحقق رویا است و ما برای پیداکردن جریان عکاسی باید به رویاهایی رجوع کنیم. عکس لحظه مهمی است .لحظه تبلور یک رویا است و جنبش‌های اجتماعی در سراسر جهان بر همین اساس شکل گرفته است.
نشریه‌ تخصصی عکاسی دانشگاه هنر تهران با همکاری انجمن علمی عکاسی این دانشگاه نشست‌هایی تخصصی پیرامون موضوع «عکاسی و جامعه: عکاسی و جنبش‌های اجتماعی» تا چهارشنبه ۱۵ اسفند در سالن جانبزرگی دانشگاه هنر دانشکده هنرهای کاربردی برگزار می کند.
فراهنگ**9031**3009

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال