سوریه و چشم انداز احیای تمامیت سرزمینی

تهران- ایرنا- سیر تحولات سوریه نشان می دهد که همکاری بازیگرانی چون ایران، روسیه و ترکیه پشتوانه مناسبی را برای کاربست راه حل سیاسی و عبور نهایی از جنگ داخلی به مرحله بازسازی فراهم خواهد ساخت.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری ایرنا، شکست افراطیون مسلح در آخرین و مهمترین مقرهای داعش که در مقاطع گوناگون بخصوص طی سال گذشته به وقوع پیوست، پایانی برای جنگ داخلی سوریه نبود. به رغم تثبیت حاکمیت دولت بر بخش های وسیعی از خاک سوریه، آخرین حلقه های تمامیت ارضی به هم نپیوسته است.
تداوم حضور تروریست های افراطی در برخی مناطق شمال غربی سوریه چون «ادلب»، تحرک نیروهای دموکراتیک سوریه مورد حمایت آمریکا در شرق رود فرات، حساسیت ویژه ترکیه بر فعالیت گروه های مسلح کُردی به ویژه «یگان های مدافع خلق» که سال گذشته درگیری های «عفرین» را رقم زد و ... طی یک سال گذشته استقرار کامل امنیت در سوریه را با چالش مواجه کرده است.
در این میان، تداوم روندهای سیاسی و دیپلماتیک ضرورتی است که مورد توجه کشورهای ضامن صلح در سوریه قرار گرفته است. این مهم در شرایطی اهمیت دوچندان می یابد که واشنگتن اعلام کرده نظامیانش را از صحنه میدانی سوریه فرامی خواند.
نیروهای خارجی که بدون درخواست دمشق و به صورت خودخوانده وارد سوریه شده اند، از عوامل اصلی تداوم و پیچیده تر شدن بحران این کشور طی سال های اخیر بوده اند. به همین خاطر، خروج آمریکا از سوریه می تواند بر روندهای سیاسی هم اثرگذار باشد.
پس از گذشت حدود هشت سال از شروع بحران سوریه و یک سال از هزیمت داعش، طرف های درگیر به این جمع بندی رسیده اند که بحران سوریه راه حل نظامی ندارد و تنها مسیری که به صلح و امنیت در سوریه ختم خواهد شد، راه حل سیاسی است.

** احیای تمامیت ارضی؛ گام نخست حل بحران سوریه
این روزها نبض تحولات سوریه در ادلب تندتر می زند؛ شهری در شمال غرب سوریه که هنوز گروه «هیات تحریرالشام» در آن حضور دارد. این گروه سلفی که در ژانویه 2017 فعالیت خود را آغاز کرد، ادغامی از جبهه «النصره» (شاخه ای از گروه القاعده) و دیگر گروه های افراطی سوریه است.
این گروه به عنوان میراثدار داعش، پس از شکست سنگین در «رقه»، «دیرالزور»، «غوطه شرقی» و ...، ادلب را به مقر تحرکات خود علیه دمشق تبدیل کرده است.
اکنون پاکسازی ادلب از تروریست ها یکی از مهمترین ضرورت های احیای تمامیت ارضی سوریه است. رییس جمهوری ایران در نشست سه جانبه اخیر با همتایان روس و ترک خود رها کردن اعضای جبهه ‌النصره در ادلب، فقط به این دلیل که نام خود را عوض کرده‌اند، «اشتباه» خواند و خواستار مقابله جدی با این گروه شد.
این پاکسازی اما باید با ملاحظاتی صورت گیرد که خود به عاملی برای بی ثباتی در سوریه بدل نشود؛ این مساله ای است که مورد توجه ویژه ایران، روسیه و ترکیه به عنوان کشورهای ضامن صلح در سوریه قرار دارد.
سه کشور اکنون به این جمع بندی رسیده اند که شاید عملیات نظامی پاکسازی ادلب را تسریع کند ولی احتمال به خطر افتادن مناطق عاری از خشونت و تحمیل هزینه های بیشتر به سوریه، این گزینه را با چالش های جدی مواجه کرده است.
روسیه پیش از این به منظور بیرون راندن تروریست ها، خواستار انجام عملیات نظامی در استان ادلب بود ولی ارزیابی هزینه و فایده های این اقدام، گزینه نظامی را از دستور کار خارج کرده است.
با این حال سه کشور خواستار هماهنگی و همکاری بیشتر برای حفظ یکپارچگی سوریه به ویژه از طریق پاکسازی ادلب شده اند.
حفظ یکپارچگی سوریه، برای ترکیه اما معنایی موسع تر دارد. «رجب طیب اردوغان» رییس جمهوری ترکیه، تمامیت ارضی سوریه را افزون بر خروج تروریست ها، در خروج نیروهای کُرد از شهر «منبج» در شمال سوریه و مناطق شرق فرات معنا می کند.
اکنون بخش‌هایی از شمال غرب سوریه در تصرف ترکیه است. حساسیت ترکیه بر فعالیت کُردها در مناطق شمال غربی سوریه و حمایت آمریکا از آنان، از دیگر چالش هایی است که تمامیت ارضی سوریه را خدشه دار می کند. اکنون مذاکراتی میان آمریکا و ترکیه برای تعیین منطقه امن در شمال غربی ترکیه در جریان است.
خروج نیروهای آمریکا از سوریه، بر خوش بینی ها در زمینه احیای تسلط دمشق بر مناطق شمال غربی و ایجاد ثبات در این کشور افزوده است. در این زمینه برخی ناظران می گویند خروج نیروهای آمریکایی در صورت وقوع، حساسیت و مداخله ترکیه را هم کاهش خواهد داد.

** تلاش های دیپلماتیک برای تسهیل روند صلح
همچنان که اشاره شد تسریع روندهای سیاسی ضرورتی است که یک بار دیگر مورد توجه کشورهای ضامن صلح در سوریه قرار گرفته است؛ کشورهایی که توانستند با برگزاری سلسله نشست های آستانه کارآمدترین مساعی دیپلماتیک برای تحقق اهداف قطعنامه 2254 شورای امنیت را پیش ببرند و پس از شکست گسترده داعش در مقرهای اصلی آن در سوریه، روند صلح در این کشور را از طریق برگزاری نشست های سوچی پیگیری کردند.
ناکامی ابتکارهای بین المللی چون سلسله نشست های وین در ایجاد ثبات و امنیت در سوریه و در برابر موفقیت آمیز بودن ابتکار عمل آستانه در تعیین مناطق کاهش تنش و توانبخشی به دولت در مقابله با نیروهای داعش، نشان داد ایران، روسیه و ترکیه تصویری واقعی تر و راه حل هایی کارآمدتر و موثرتر برای بحران سوریه دارند.
اکنون چهارمین دور از نشست سوچی هم برگزار شده و تهران، مسکو و آنکارا با الگوی موفق آستانه در تلاشند تا پی ریزی پایه های روند سیاسی در سوریه را مورد حمایت قرار دهند. حفظ یکپارچگی و تمامیت ارضی سوریه، پیگیری راه حل سیاسی، تعیین سرنوشت مردم سوریه به دست خودشان بر مبنای قطعنامه 2254 سازمان ملل، تشکیل کمیته ای برای تدوین قانون اساسی و ... از سوی این کشورها مورد حمایت قرار گرفته است.
این نشست اکنون به مهمترین کانون برای هماهنگی های بیشتر میان کشورهای ضامن صلح در سوریه به منظور پاکسازی کامل سوریه و تسهیل روند سیاسی در این کشور بدل شده است.
افزون بر این، حمایت سه کشور از تلاش برای ارایه کمک‌ های انسان دوستانه به مردم، بازسازی کشور با هدف بازگشت پناهجویان و ایجاد شرایط عادی برای زندگی و ...، چشم انداز امیدوارکننده ای را پیش روی احیای صلح و ثبات پیش روی سوریه قرار داده است.
پژوهشم**9275**9279

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال