نگاهی به فیلم یلدا

تهران-ایرنا-فیلم «یلدا» آخرین ساخته «مسعود بخشی» که در بخش نگاه نو سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمد، روایت ساده ای از انتقام و بخشش است .

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری ایرنا، . زنی متهم به قتل مردی است که حالا باید از دختر آن مرد رضایت بگیرد. و این دو زن متهم و شاکی حالا روبروی هم و هر دو مهمان یک برنامه زنده تلویزیونی هستند. جایی که قرار است جلوی مردم با هم حرف بزنند و این شرایط شاید نظر شاکی را نسبت به حکم قصاص تغییر دهد. فیلم یلدا به زبانی ساده به طرح مساله ی قتل غیرعمد، قصاص و بخشش می پردازد. صرف طرح موضوع و سوژه البته نه تنها جدید نیست که بارها و به انحای مختلف در سینما و تلویزیون مورد توجه و تمرکز قرار گرفته است؛ جایی که می توان نمونه های آن را در فیلم هایی چون »شهر زیبا» به کارگردانی فرهادی، «روز روشن» به کارگردانی شهابی، «دهلیز» به کارگردانی شعیبی، «چهارشنبه» به کارگردانی محمدزاده، «کیفر» به کارگردانی فتحی و سریال «زیر تیغ» به کارگردانی هنرمند دید.
نکته تفاوت این فیلم با فیلم هایی که ذکرشان رفت در شکل و سیاق روایت آن است. جایی که کارگردان از تمثیل یک برنامه ی زنده ی تلویزیونی بهره می گیرد تا فضایی متفاوت و نو برای بستر طرح داستانش ایجاد کند. فضای پشت صحنه، جلوی آنتن زنده تلویزیونی و رفت و آمدهای بین این فضاها و اتاق های برنامه تلویزیونی، جایی است که بیننده به مرور با آنچه رخ داده و شخصیت ها آشنا می شود.
یکی از حاشیه هایی که در مورد این فیلم کمی بعد از اکران رخ داد مقایسه این فیلم با برنامه ماه عسل و اشتراکات با شیوه و مضمونی بود که آن برنامه ی زنده دارد. البته که کارگردان در صحبت هایش دلیل چنین انتخابی را توضیح می دهد و به نظر می رسد فرای مشابهات، این فیلم ربطی به برنامه ماه عسل نداشته باشد.
«علی مصفا» که به عنوان تهیه کننده ایرانی این فیلم در ساخت آن مشارکت داشته است در این باره و در اکران مردمی فیلم، در موزه سینما گفت: از نظر ما تیم سازنده ی فیلم، این فیلم جدا از جنبه های هنری، از جنبه ی اجتماعی و اخلاقی بسیار حائز اهمیت است و به عقیده ی خود من در این زمینه ی به خصوص، این فیلم کار تازه ای را در سینمای ما انجام داده است.

**نظرات کارگردان فیلم
بخشی در رابطه با دلیل انتخاب این موضوع برای فیلمش به پژوهشگر ایرنا گرفت: پرونده های شوهر کشی خیلی برایم جالب بود. به همین دلیل سراغ این پرونده ها رفتم. نسخه اولیه فیلم که خیلی خطی و کلاسیک بود و فلش بک داشت، هفت بار بازنویسی شد و درباره زنی بود که مرتکب قتل شده و شوهرش را ناخواسته به قتل رسانده بود.
وی افزود: در بازنویسی دوم یا سوم آن، این داستان در یک برنامه تلویزیونی بازگو می شد و هرچی فیلمنامه جلوتر رفت دیدم که این فضا (برنامه تلویزیونی) انتخاب خیلی خوبی است. منتهی در فیلمنامه تنها قسمت انتهایی داستان در یک برنامه تلویزیونی بازگو می شد و من فکر کردم که به لحاظ فرمی شاید خیلی سخت باشد که همه فیلم در یک برنامه باشد، چون یک داستان با این حجم از پیش قصه و این اتفاقاتی که افتاده و این همه شخصیت در یک ساعت برنامه تلویزیونی چطور امکان بازگو شدن دارد.
«ولی همین انتخاب سخت یک چالش جدید برایم بود؛ خیلی از فیلم های مهم سینما به خصوص فیلمسازانی بزرگ مانند سیدنی لومت در «دوازده مرد خشمگین» و فیلم «شبکه» تا فیلم های تاریخ سینما که در یک فضای بسته می گذرند، این کار را کرده اند و اتفاقا به لحاظ فرمی جذابتر هستند».
بخشی افزود: این بود که بعد از چند وقتی به این چالش تن دادم و آخر تصمیم گرفتم که فیلم را در قالب یک برنامه تلویزیونی روایت کنم. در حالی که می دانستم برای خودم خیلی سخت است.
«اولین و مهمترین مشکل این بود که چطور یک فیلمی که برای سینما ساخته می شود را در قالب یک برنامه ی تلویزیونی بگوییم که خسته کننده نباشد و به لحاظ تصویری تخت نباشد. سعی ام را کردم و نمی دانم چقدر در مخاطب اثر کند».

**تعلیق، چاشنی اثرگذاری درام
کارگردان فیلم یلدا در پاسخ به این سوال که اصلا چرا سراغ چنین فرمی رفته است و فیلمش در یک برنامه تلویزیونی روایت می شود، تصریح کرد: برای این که فشردگی و وحدت زمان و مکان عاملی است که همیشه می تواند تعلیق در درام را (اگر درست استفاده شود) بیشتر کند. و من تمام سعی ام را کردم که درست استفاده شود.
«فکر می کنم فیلم چه برای تماشاگر ایرانی و چه غیرایرانی به لحاظ ریتمی خسته کننده نیست. با توجه به مسائلی که فیلم قبلی ام داشت و تجربه ی های گذشته، این فیلم را با ضرب الاجل به جشنواره رساندم چون می خواستم که باشد و دچار حاشیه نشود. این فیلم را ناتمام را به جشنواره آوردیم ولی با این حال همین تست نشان داد که فیلم خسته کننده نبود».
وی در ادامه و در رابطه با »صدف عسگری» بازیگر کم سنی که به عنوان نقش اول برای فیلمش انتخاب کرده است، خاطر نشان ساخت: تستی که ایشان دادند خیلی مهم بود و نظر من را خیلی عوض کرد، به دلیل این که احساس کردم به لحاظ استعداد و توانایی اش خیلی به چیزی که می خواستم نزدیک است.
ضمن این که ایشان یک فیلم خوب دارند که در ایران نمایش داده نشده است. یک فیلم مستقل و درخشان به اسم «ناپدید شدن» که در فستیوال ونیز نمایش داده شد. این فیلم هم می تواند نشان داده شود نه مساله ای دارد و نه مشکل ممیزی ولی صرفا چون پروانه ساخت نداشته، نمایش داده نشده است. در حالی که وقتی که یک فیلم در سطح فستیوال ونیز (نمی خواهم بگویم این فستیوال های خوب هستند یا بد می خواهم بگویم) یعنی وقتی یک فستیوال با درجه کیفیت الف (کن. برلین و ونیز) از 2000 تا 3000 فیلم 30 یا 40 فیلم را انتخاب می کنند، گزینشی بسیار سخت بوده است و وقتی یک فیلم ایرانی به آنجا می رود و این گونه بازخوردی دارد خیلی حیف است که در خود ایران نمایش داده نشود.

**فرد محوری به جای مضمون محوری
فیلم «یلدا» البته ضعف های کمی ندارد. ضعف هایی در فیلمنامه، تدوین، شکل اجرا و... . متهمی که خود شاکی است و معلوم نیست که دقیقا این حجم از خشم را برای چه دارد، آن هم در شرایطی که در صحبت هایش دم از انتخاب می زند و در اتفاقاتی که افتاده که بزرگترین آن همان ازدواج با مردی 40 سال بزرگتر از خودش بوده، همواره قدرت انتخاب داشته است.
از طرف دیگر شاکی که دلیل اصلی اش در قصاص بحث سهم الارث است با وجودی که می فهمد تمام این مدت دروغی بابت فرزند داشتن زن به او گفته شده است و با خشم برنامه زنده را ترک می کند، دوباره بی دلیل و با اتفاقی بی ربط به برنامه باز می گردد و به رغم این که مشکل به قوت خود باقی است رضایت می دهد.
از طرف دیگر رفت و برگشت های فیلم از جایی به بعد حالت تکرار و اجبار فیلمنامه را به خود می گیرد و در یک سوم پایانی فیلم روندی خسته کننده بری مخاطب دارد.
در نهایت اگرچه به نظر می رسد فیلمنامه و کارگردان قصدانتقال مفهومی مشخص یعنی بحث بخشش در مقابل قصاص را دارند اما به دلیل چیدمان افراد و دیالوگ ها و روند فیلم، به نظر می رسد فیلم بیشتر به سمت نوعی از فرد محوری به جای مضمون محوری رفته است.
پژوهشم**س.ب**1552

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال