در گفت وگوی تفصیلی گروه دانشگاه ایرنا با پژوهشگر و فعال مدنی

راه طی نشده دانشجویان سیاسی کردن امر اجتماعی است -3

تهران- ایرنا- پژوهشگر و فعال مدنی می گوید: جنبش دانشجویی همواره در سازگاری یا ناسازگاری با قدرت مستقر بوده است در حالی که در این میان راه طی نشده‌ای وجود دارد و آن سیاسی کردن امر اجتماعی است.

در بخش های نخست و دوم مصاحبه تفصیلی گروه دانشگاه ایرنا با مراد ثقفی پژوهشگر و فعال مدنی به این موضوع پرداخته شده که جنبش دانشجویی تاکنون در دوگانه سازگاری یا ناسازگاری در دولت باقی مانده است و باید راه‌های نرفته را شناسایی کرده و طرحی نو در انداخت.
پیشنهاد ثقفی این است که ابتدا فرض کنیم که دانشگاه ها از صحنه جامعه غایب شوند، در این صورت چه اتفاقی می افتد؟ اگر اتفاقی نیافتد نشان از این دارد که دانشگاه ها پیوند وسیعی با دانشگاه ها ندارند و باید دانشجویان در این راستا بکوشند که امور اجتماعی را سیاسی فهم کنند و از این معبر حرکت های جدید دانشجویی را تدارک ببینند. در ادامه بخش نهایی این مصاحبه می آید:

*دانشجویان باید به سیاسی کردن امر اجتماعی بپردازند

**ثقفی: دانشجویان یک فضای واسطی را به طور کلی فراموش کرده‌اند، که آن را فضای اجتماعی می دانم؛ فضایی که شما را به عنوان یک گروه به سیاست، اقتصاد وغیره، وصل می کند. منظور من این نیست که دانشجویان باید بروند کار خیریه‌ای کنند چه از نوع کمک بلاعوض و چه از نوع توانمندسازی و غیره. در اینجا دانشجویان باید به سیاسی کردن امر اجتماعی بپردازند نه اجتماعی کردن امر سیاسی. یعنی من نمی گویم شما مطالبه حقوق شهروندی نداشته باش و کار اجتماعی به معنای خیریه‌ای انجام بده! هر چند تلاش برای مثلاً ایجاد اردوهای جهادی، مقابله با تجاری سازی پزشکی و غیره، یک گام به جلو در شناسایی درد است، اما صحبت من این نیست! چون شما به عنوان یک غیر دانشجو هم می توانی این کار را انجام دهی.

چیزی که دانشجویان به آن دسترسی بیشتری دارند کاوش در چرایی پدیده ها و معضلات اجتماعی است. باید دانشجویان ببینند چه ساختار سیاسی پشت این اتفاقات است و باید بیاید امر اجتماعی را سیاسی کند و عمق دیگری به این ماجرا بدهد. شما به هر شهری بروید متوجه می شود یک برنامه ریزی های کلانی شده که آسیب زننده جدی به محیط زیست است و توجه به این دست موضوعات همان راه نرفته دانشجویان است.

**ایرنا: سوالی که اینجا پیش می آید این است که در سیاسی کردن امر اجتماعی چه چیزی دانشجویان را از دیگران متمایز می کند؟

** ثقفی: علم و قدرت کاوش دانشجویان است؛ اگر دارند.

**ایرنا: یعنی دانشگاه به عنوان یک نهاد اصلاً موضوعیت پیدا نمی کند؟

* باید خیلی دقیق نشان داد که چه اتفاقی دارد می‌افتد

**ثقفی: دانشگاه می تواند فرآیند تجمیع نیرو را تسهیل کند. بالاخره دانشجویان در یک فضایی جدای از بقیه جامعه قرار دارند و امکان گفت وگویی در آن وجود دارد که در جامعه نیست و در تجربه روزمره دانشجویان یک سری پیوندها و پیوستگی ها وجود دارد، تعاملاتی هست که باعث ایجاد سبک زندگی مجزایی از جامعه می شود. به این معنا زمینه ای برای حرکت جمعی وجود دارد. اما صحبت بر سر این است که در کجای این حرکت جمعی دانشجو بودن مهم است؟ من می گویم دانش آنها و قدرت‌شان در کاویدن اعم از اینکه بگوییم این تعداد چهار میلیون نفر است یا 40 هزار نفر.

البته آنچه که ما می بینیم نکاویدن است و وقتی با معضلی روبرو می شویم تمام پله های آن را سریعاً طی می کنیم و به نتایج کلی و دم دستی مثل دولت بد است، می رسیم و بعد نتیجه می گیریم دولت باید عوض شود! خب الان دولت عوض شده اما مشکلات حل شده است؟ آسیبی که به محیط زیست زده شده برای یکی، دو روز و این دولت و آن دولت و حتی این حکومت و آن حکومت نیست؛ از روزی که اصلاحات ارضی رخ داد، آسیب زدن به محیط زیست شروع شد تا امروز.

در اصلاحات ارضی به دلیل آنکه نظام زمین داران بزرگ که به آب و چیزهای دیگر حواس‌شان بود از بین رفت آسیب به محیط زیست شروع شد؛ اینها عمیق است و اگر قرار نیست دانشجویان به این مسائل بپردازند، چه کار می خواهند بکنند؟ اگر دولت نمی پردازد دانشجویان باید دست به کار شوند. باید این مسائل به سیاست تبدیل شود و باید دید چه سیاستی به این وضعیت انجامیده و در پشت مسأله فساد چه مسائلی وجود دارد.

دانشجویان باید ببینند پشت سیاست های خصوصی سازی آموزش و پرورش، بهداشت و غیره ، چه اراده‌ای قرار دارد نه اینکه به صورت کلی بگویند همه دولت های بعد از جنگ، نئولیبرال هستند و حکم کلی صادر کنند. ما پدیده های اجتماعی خیلی آسیب دیده و منتظر تحقیق و ریشه یابی در حوزه سیاست داریم که این راه طی نشده دانشجویان در ایران است. حال اگر هر موضوعی به نتایجی رسید، تبدیل به مطالبه شد، این مطالبه عمومی شد، قاب بندی مردمی برای آن پیدا شد و غیره، این حرکت دانشجویان تبدیل به جنبش می شود. مسائل ما با شعار دادن حل نمی شوند و باید خیلی دقیق نشان داد که چه اتفاقی دارد می افتد و این سیاسی کردن امر اجتماعی است.

**ایرنا: بعد از سال 92 و زمانی که تشکل‎های دانشجویی دوباره تشکیل شدند مطالبه ای شکل گرفته به اسم بازگشت به دانشگاه و هدف این است که مسائل دانشگاه عمده شوند. به مسائلی از قبیل خصوصی سازی آموزش، پولی سازی دانشگاه ها، تفکیک جنسیتی، قومیتی وغیره، می پردازند. شما این رویکرد را هم سیاسی کردن امر اجتماعی می دانید؟

**ثقفی: بله اینها امور اجتماعی هستند که باید سیاسی شوند. زمان احمدی نژاد وقتی تصمیم به بومی گزینی گرفته شد ما به عنوان روشنفکر اعتراض کردیم که این کار از بین بردن ایران است. تمام قدرت ایران در تمام این سال ها اختلاط قومیتی آن بوده است و بومی گزینی تعامل بین اقوام در ایران را از بین می برد و ایرانیت ما را به خطر می اندازد. خب این بومی سازی واقعاً مسأله است و باید دقیق به آن پرداخته و کاویده شود؛ چرا این سیاست اعمال شد؟ پشت پرده این ماجرا چیست؟ بعد که مشخص شد نتایج آن را می توان به حزب های سیاسی برای پیگیری این مسائل، ارائه داد.

**ایرنا: یعنی به نوعی عبور از کلان روایت ها و رسیدن به مسائل خردتر؟

*تجربه جنبش باید تبدیل به مطالبه سیاسی شود

** ثقفی: رسیدن به مسائل خردتر و سیاسی فهمیدن آن ها نه خطیبانه راجع به آنها صحبت کردن و تبدیل کردن‌ به یک مطالبه واقعی سیاسی که خوراک احزاب می شود. در ارتباط بین جنبش های سیاسی و احزاب، متفکران دو نکته را مطرح می کنند؛ یک اینکه جنبش ها به صرف جنبش بودن تافته جدا بافته نیستند، جنبش ها هم اگر بخواهند به آزادی و دموکراسی کمک کنند از اول باید بیش از احزاب آزاد و دموکراتیک باشند وگرنه کار زیادی نمی توانند بکنند، دوم اینکه جنبش ها ابدی و دائمی نمی توانند باشند و یک جایی باید باری را که برداشته اند زمین بگذارند.

چه زمانی درست این کار را انجام می دهند؟ زمانی که جنبش ها بتوانند تجربه‌ای را که به دست آورده اند تبدیل به یک مطالبه سیاسی کنند و احزاب را وادار کنند که این مطالبه را پیش ببرند. باید به این نکته هم توجه کرد که جنبش ها به صرف هزینه ای که می دهند حقانیت پیدا نمی کنند.

**ایرنا: یعنی شما پیشنهاد می دهید که یک پیوند ارگانیک بین دانشگاه و جامعه برقرار و مشکلات جامعه وارد دانشگاه شود و راه حل آن دوباره به جامعه برگردد؟

** ثقفی: پیشنهاد من این است که ورودی اجتماعی وارد دانشگاه ها شود و خروجی سیاسی به جامعه تحویل داده شود.

**ایرنا: در اینجا دانشگاه منهای جامعه که نیست، پیشنهاد شما یک انقلاب ذهنی در دانشجویان است؟

*دانشگاه لزوماً در صف اول حوادث تاریخی نبوده است

**ثقفی: اگر منظور شما از انقلاب ذهنی تغییر پارادایم است، بله به آن نیاز است. برای این موضوع باید یک سری پیش فرض ها برداشته شود؛ اینکه دانشجو تافته جدابافته است باید تست شود و نباید مفروض گرفته شود. ما در حرکت های بزرگ اجتماعی خود لزوماً دانشجویان را در صف اول نداشتیم و لزوماً اگر در صف اول بودند، کار خوبی انجام ندادند و نتیجه ماندگاری هم در آن نبوده است. در پدیده ای مثل اصلاحات ارضی دانشگاه در آن هیچ کاره است اما بزرگترین تغییر در جامعه است؛ من کاری ندارم که شاه این را تبدیل کرد به توشه ای برای خودخواهی و استبداد خودش اما این حرکت حیرت انگیز است و حدود چهار میلیون نفر ناگهان صاحب زمین می شوند. یا شکستن حصر آبادان یا بازپس‌گیری خرمشهر لحظه کشف یک ملت است و دانشجویان در آن مشارکت خاصی ندارند. اگر بگوییم 16 آذر سال 32 یک لحظه مهم از تاریخ ایران است این بستگی به قرائت ما از تاریخ دارد.

**ایرنا: چگونه این خودآگاهی در دانشجویان اتفاق می افتد و به فعلیت می رسد؟

**ثقفی: هیچ کسی نمی داند آگاهی چگونه به وجود می آید. یکی از درخشان ترین ذهن های دوران مدرن، نیوتن است؛ نماد زمانی که فکر جاذبه به ذهن او می رسد، سیبی است که روی سر او می افتد. آگاهی این سیب است و هیچ کس نمی داند چگونه می آید و هیچ کسی هم نمی تواند به دیگری القاء کند.

**ایرنا: یعنی باید به دست پنهان آگاهی بسپاریم؟

**ثقفی: نه. می خواهم بگویم که نمی دانم این آگاهی چگونه به وجود می آید. الگویی که من دارم همان چیزی است که به عنوان تصور غیبت دانشگاه برای دریافتن اهمیت حضور، مطرح کردم.

**ایرنا: چشم امیدی هم به سیاست گذاران نمی توان داشت؟

**ثقفی: باید به سراغ آنها برویم و مطالبات خود را بیان کنیم.

**ایرنا: در این صورت به یک حالتی می رسیم که نه سازگاری با دولت است و نه ناسازگاری با دولت و راهی در میانه است؟
** ثقفی: بله. این خط را باید دانشجویان دائماً تغییر بدهند و خودشان رسم کنند. یک فضای بسیار بزرگ بین خط عدم سازگاری و خط سازگاری وجود دارد که میدان بازی است که ما هم بازیگر آن هستیم و هم خود میدان.

گفت وگو از : مهرداد محمدی

**9221**1601**

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال