فراستخواه: سنجش در آموزش عالی حرفه ای نیست

تهران- ایرنا- عضو موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی معتقد است: سنجش در آموزش عالی حرفه ای نبوده و سیاسی است؛ سیاسیون بر این حرفه سیطره دارند و سیاست گذاری های آموزش عالی به دست حرفه ای ها صورت نمی گیرد.

به گزارش روز یکشنبه گروه دانشگاه ایرنا، مقصود فراستخواه در نشست تخصصی دومین کنفرانس حکمرانی و سیاستگذاری عمومی با عنوان «یکپارچه سازی نظام سنجش، ارزشیابی و تضمین کیفیت آموزش عالی؛ راهبردی برای استقرار نهاد ملی متولی» عنوان کرد: برای به وجود آمدن نهادهای یکپارچه، ارزشیابی ها باید حرفه ای شد ، سیاست گذاری ها به دست حرفه ای ها صورت گیرد تا بازار و عرضه و تقاضا به وجود آید.
وی در این دوره از کنفرانس دو روزه با عنوان «سیاستگذاری باز، تعامل حاکمیت، مردم و نخبگان» که از روز گذشته در سالن همایش های صدا وسیما در حال برگزاری است ، با اشاره به اینکه نمی توان در کشور نهاد متولی یکپارچه ای در آموزش عالی مشاهد کرد ، اظهار داشت: علت این است که ساختار نهادی ما ایراد دارد. به عبارت دیگر به سری اصلاحات نهادی نیازمندیم و تا زمانی که نهاد دولت و سیاستگذاری اصلاح نشده و ایراد دارد نمی توان یکپارچگی را ایجاد و به پایداری دست یافت.
فراستخواه افزود: ما نیازمند اصلاحات نهاد، ساختار و فرآیندهای سیاستگذاری و حکمرانی در این سرزمین هستیم.
وی با بیان چالش های این حوزه گفت: در حال حاضر نمایندگی وجود ندارد، نهادهایی که ایجاد می شوند پایدار و نماینده ذینفعان واقعی نیستند، از بالا به وجود می آیند و معرف کل جامعه نیستند. بین المللی نیز نیستند، تا زمانی که نگاه بین المللی نداشته و به شبکه های بین المللی و منطقه ای دنیا نپیوندیم، با استانداردهای جهانی همراه نشویم، امکان یکپارچه سازی وجود ندارد.
این استاد دانشگاه گفت: مساله دیگر در ارزشیابی این است که استقلال نهادهای تخصصی به رسمیت شناخته نمی شود، مدرسه و دانشگاه قلمروهایی هستند که باید استقلال لازم تخصصی و حرفه ای داشته باشند. تا زمانی که استقلال دانشگاه به رسمیت شناخته نشود به طور طبیعی به نتیجه نمی رسیم.
وی سیاست زدگی را از دیگر موانع یکپارچه سازی نظام آموزش عالی عنوان کرد و گفت: به طور مرتب از افعال سیاستی استفاده می کنیم که بروکراسی دولت را زیاد می کنیم در حالی که به جای اضافه کردن افعال سیاستی، باید سیاست هایمان را اصلاح کنیم.
فراستخواه با تاکید بر اصلاحات نهادی گفت: در نهادهای موجود تنها به دنبال افزایش افعال هستیم. همچنین، در سندهای دولتی فعالیت های دولت بیشتر و بزرگ تر می شود بدون اینکه اصلاح شود.
این جامعه شناس افزود: باید تمام تلاش خود را بر اصلاحات نهادی به ویژه اصلاح نهاد سیاستگذاری و دولت با دیدگاه حکمرانی خوب دارای شفافیت، قانونمندی، مشارکت، توجه به قلمروهای حرفه ای، شبکه، سرمایه اجتماعی، اعتماد و مشروعیت ، استوار سازیم.
وی معتقد است: در حال حاضر به جایی رسیده ایم که هم هزینه یک نظام مترکز را می پردازیم و هم از هرج و مرج رنج می بریم. در دنیا کشوری مانند ایران وجود ندارد. در حالی که کشوری که هزینه تمرکز را می پردازد، کارآمد است اما در کشور هزینه را پرداخته و کارآمدی وجود ندارد.
فراستخواه با تاکید بر اینکه نهاد بر اساس نظام های هنجاری شکل می گیرد، تصریح کرد: نهاد تبلوری از نظام معنایی است، نهاد نتیجه یک نظام معنایی و زندگی است، ابتدا باید زیرساخت زندگی را در حوزه آموزش عالی و نهادهای آموزش عالی و استقلال حرفه ای را ایجاد کرده تا از دل آن، نظامی نهادین برای کیفیت به شکل یکپارچه و کارآمد و موثر به وجود آید.

** لزوم یکپارچه سازی نهاد آموزش عالی
رضا محمدی، رئیس و عضو هیات علمی مرکز تحقیقات ارزشیابی اعتبارسنجی و تضمین کیفیت آموزش عالی سازمان سنجش و آموزش کشور در ادامه این نشست به سخنرانی پرداخت.
وی با تاکید بر لزوم یکپارچه سازی گفت: نبود یکپارچکی اختلالاتی را در ساختار سیاست گذاری و حکمرانی کشور ایجاد کرده که باعث برون دادهای نظام آموزشی جدا از هم شده است.
محمدی افزود: در شرایط کنونی آموزش و پرورش جداگانه به فعالیت خود ادامه می دهد، آموزش عالی فعالیت خود را می کند. در چنین شرایطی بحران رویکرد سیستمی و بدبینی های تاریخی ایجاد می شود.
وی با طرح این پرسش که آیا می توان نظام آموزش یکپارچه ای را تصور کرد که سیاستگذاری، برنامه ریزی، نظارت و ارزشیابی و سنجش یکپارچه داشته باشد؟، اظهار داشت: اگر نمی توان نظام آموزش عالی را یکپارچه کرد، دست کم باید زیرنظام سنجش علمی و ارزشیابی و تضمین کیفیت آن را یکپارچه دید.
محمدی با بیان اینکه در اسناد بالادستی مانند نقشه جامع علمی کشور به یکپارچکی و راهبردهای کلان آن توجه شده است، ادامه داد: اما در عمل چنین چیزی را مشاهده نمی کنیم این نشان دهنده فاصله میان سیاستگذاران و برنامه ریزان آموزش عالی است. چرا کسی نسبت به اسناد بالادستی کشور پاسخگو نیست؟ این اسناد توسط چه افرادی نوشته می شوند؟
این مقام مسئول در مرکز تحقیقات ارزشیابی اعتبارسنجی و تضمین کیفیت آموزش عالی با بیان اینکه ، سازمان سنجش ده ها آزمون ورودی برگزار می کند، از سویی دیگر 10 نهاد در کنار 10 فعالیت آزمونی به کار خود ادامه می دهد. جمله خود را با این پرسش ادامه داد: چه کسی مسئول سازماندهی این شرایط است؟
وی معتقد است: یکپارچگی سازمان های آموزشی به کیفیت آزمون ها، کاهش سردرگمی داوطلبان و کاهش فشار به خانواده ها کمک می کند.
محمدی افزود: بسیاری از کشورها به این نتیجه رسیده اند یک نهاد متولی، سیاستگذاری آموزش عالی، سنجش و برگزاری آزمون های پایانی در آموزش باشد. حتی کشورهای منطقه و آفریقایی مانند نیجریه نیز دارای یک نهاد آموزشی هستند زیرا توسعه کشور تنها مستلزم آموزش است.

** بهره گیری از الگوهای جهانی
پرویز ساکتی استاد دانشگاه سخنرانی بعدی این نشست تخصصی با تاکید بر اینکه یکی از مشکلات حکمرانی در آموزش عالی کشور عدم تفکیک قواست، اظهار کرد: تفکیک شرح وظایف قوای سه گانه رعایت نمی شود؛ برای نمونه مجلس به عنوان مرجعی قانونگذار در جزئی ترین مسائل مانند سهمینه بندی یا ضوابط سنجش دخالت می دهد.
وی بر الگوبرداری از کشورهای دیگر تاکید و عنوان کرد: باید از تجربه های جهانی استفاده کنیم. سازمان سنجش آمریکا حدود 3 هزار و 300 متخصص سنجش و اندازه گیری دارد و هزاران تست استاندارد برای هر نوع هدف در نظام ها آموزشی، شغلی و مسئولیت های مختلف طراحی شده است. در حالی که در ایران به رغم وجود سه وزارتخانه و تعداد زیادی متخصص و کارشناس به شرایط هماهنگ و یکپارچه ای دست نیافته ایم.
این عضو هیات علمی تاکید کرد: اگر تست های استاندارد تعریف شده مورد تایید سه وزارتخانه فراهم شود، هر فردی در هر دوره ای می تواند تست را به طور شخصی در مرکز تستی برگزار کرده و بر اساس آن نمره قابل قبول و شایستگی لازم برای ورود را به دست آورد.
وی افزود: نخستین اقدام برای یکپارچه سازی این است که اصل تفکیک قوا در قانون اساسی باید حل و امور اجرایی بر عهده وزارتخانه ها گذاشته شود.
ساکتی با تاکید بر اینکه در سنجش و ارزیابی باید ابتدا سنجش را انجام داد گفت: پس از سنجش نیز داوری صورت می گیرد که باید هدفمند باشد از این رو یکی از اقدام های لازم برای یکپارچه سازی این است که اهداف از برگزاری انواع آزمون ها مشخص شود.
وی می گوید: ایران به دلیل جمعیت بالا و گستردگی نظام آموزش، از معدود کشورهای دارای سه وزارتخانه آموزشی وزارت آموزش و پرورش، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است. در کنار این وزارتخانه ها دانشگاه آزاد اسلامی را نیز باید اضافه کرد.

** کشورهای خارجی به دنبال تمرکززدایی
بهروز طهماسب کاظمی رئیس مرکز سنجش و پذیرش دانشگاه آزاد اسلامی در ادامه این نشست ضمن ابراز مخالفت در زمینه ایجاد یکپارچکی در نظام آموزش عالی، به الگوهای حکمرانی سایر کشورها اشاره کرد و گفت: تمرکز و یکپارچه سازی نهادها در بسیاری از کشورها به ویژه در حوزه آموزش و سنجش ممنوع است. حتی تست هایی ایجاد شده که یکپارچه سازی و تمرکز را از میان بردارند. یعنی یک نهاد علمی و آکادمی به دنبال تمرکزگرایی دولت و نهاد حاکمیت است نه اینکه نهاد متمرکزی ایجاد کند.
وی با تاکید بر اینکه در کشورهای شبه جزیره اسکاندیناوی، تمرکز کاملا ممنوع است، بیان داشت: باید تعریف خود را از نوع الگو و نوع حکمرانی مشخص کرد تا بتوان تصویری درست از یکپارچه سازی ارائه داد.
کاظمی افزود: در کشورما شورای عالی برنامه ریزی در شورای عالی انقلاب فرهنگی شکل گرفت و به استاندارد کردن رشته های دانشگاهی و سرفصل دروس شروع کرد. این در حالی بود که در یکی از شهرهای کوچک در رشته حسابداری طی 10 سال برای نیاز 50 سال کشور حسابدار تربیت شد.
وی با بیان اینکه چنین نتیجه ای، عملکرد سیستم مترکز بود، گفت: اکنون دانشگاه های آزاد و دولتی نیز همین کار را می کنند. در حوزه کنکور هم این اتفاق میوفتد.
کاظمی معتقد است: مترکز و یکپارچه شدن نیازمند دستیابی به بلوغ لازم در حوزه سنجش و ارزشیابی استعداد ها و هدایت داوطلبان و دانش آموزان در نظام تربیت نیروی انسانی است.
رئیس مرکز سنجش و پذیرش دانشگاه آزاد اسلامی تاکید کرد: در شرایط کنونی نیازمند رفع چالش های الگوی تربیت نیروی انسانی هستیم. تا این چالش ها حل نشود نمی توان گفت یکپارچگی نظام آموزش عالی در حکمرانی خوب است یا بد.

**9283**1601**

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال