ضرورت ایجاد سازوکارهای موثر برای تجارت ایران و ترکیه- علیرضا جباری*

تهران - ایرنا- تحریم های یک جانبه آمریکا علیه ایران و چشم انداز آینده آن، موضوعی است که این روزها نگاه کارشناسان سیاسی و اقتصادی بسیاری را به خود معطوف کرده به طوری که ضرورت ایجاد یک سازوکار موثر برای خنثی کردن این تحریم ها امری حیاتی به شمار می رود.

کشور ترکیه نیز که از گذشته روابط خوبی در زمینه های مخلف سیاسی و اقتصادی و حتی فرهنگی با جمهوری اسلامی ایران داشته است، از این قاعده مستثنی نبوده و نه تنها کارشناسان بلکه فعالان اقتصادی این کشور نیز با حساسیت و وسواس زیاد موضوع تحریم های یک جانبه خارج از قواعد جهانی را زیر نظر گرفته و آن را دنبال می کنند.
بر همین اساس و با توجه به حجم بالای تجارت میان دو کشور که رسیدن به هدف 30 میلیارد دلار در سال را دنبال می کند، تجار و بازرگانان هر دو کشور هرگز تمایلی به وارد آمدن خدشه بر روابط تجاری دو طرف نبوده و در مواقع بسیاری نیز بدون توجه به این تحریم ها به مبادلات خود ادامه می دهند.
اما رسیدن به یک راهکار جایگزین برای انجام مبادلات میان دو کشور موضوعی است که امروزه و در پی تحریم‌های آمریکا علیه ایران کارشناسان بسیاری را وادار کرده است که با نگاهی وسیع و عمیق تر به موضوع بنگرند و سازوکار مناسبی را برای انجام بدون دغدغه این تجارت بیابند.
کارشناسان ترکیه نیز در این میان همانگونه که گفته شد در کنار تمامی راهکارهای پیشنهادی معتقدند که باید یک سازوکار جایگزین برای انجام امور تجاری میان دو کشور برقرار شود.
برای نمونه برخی معتقدند که تبادل پول ملی هر دو کشور برای مبادلات تجاری می تواند یک راهکار اساسی برای بی تاثیر کردن تحریم ها و تسهیل میادلات تجاری میان دو طرف باشد.
اما واقعیت آن است که مبادلات ایران و ترکیه در مقاطعی دستخوش برخی نوسانات منفی شده و همین امر موجب بروز برخی مشکلات برای بخش های بازرگانی دوطرف گردیده است.
برای نمونه حجم صادرات ترکیه به ایران تنها در یک بازه زمانی ژانویه-اکتبر 2018 نسبت به دوره مشابه در سال گذشته 23 درصد کاهش یافت. این امر در بخش های کشاورزی، آهن‌آلات، خودروسازی و قطعات ماشین‌آلات مشاهده شده است.
پس از اجرای دومین بسته تحریمی علیه ایران حجم واردات این کشور از ترکیه در بخش‌های خودروسازی، آهن‌آلات، ماشین‌آلات و منسوجات در ماه نوامبر گذشته نیز در مقایسه با دوره مشابه سال 2017 کاهش قابل توجهی داشته است.
البته موضوع نوسانات ارزی در ایران تاثیر مستقیمی بر شمار گردشگران ایرانی که همه ساله از ترکیه دیدن می کردند داشته به گونه ای که بر اساس برخی آمارها، شمار گردشگران ایرانی که از ژانویه تا اکتبر سال گذشته میلادی از ترکیه دیدن کردند، نسبت به دوره مشابه سال قبل از آن با افت 15 درصدی مواجه شد.
از سوی دیگر، طرح موضوع برقراری سازوکار ویژه مالی میان اروپا و ایران با نام 'ابزار مالی ویژه اروپا برای تجارت ایران موسوم به اس پی وی (SPV) ' موجب شد تا اندکی از التهابات میان دو طرف بکاهد اما با توجه به اینکه این ابزار مالی هنوز اجرایی نشده، بنابراین به موازات این ساز و کار اروپایی، مسئولان ایران و ترکیه نیز باید سازو کارهای لازم را برای انجام مبادلات تجاری دو جانبه را طراحی و اجرایی کنند. بدیهی است در دستور کار قراردادن این سازوکار در کمترین زمان ممکن می تواند از بروز دلسردی میان تجار دو طرف ممانعت به عمل آورد.
برای مثال احیای تجارت ترجیحی و گسترش دامنه آن و نیز احیای تجارت مرزی میان دو کشور و گشودن پنجره های مشترک اقتصادی میان دو طرف می تواند راهکارهای مناسب در این راستا بشمار آید.
در همین راستا شریف دیلک، کارشناس بخش مطالعات اقتصادی بنیاد پژوهش‌های سیاسی و اقتصادی ترکیه «ستا» در گفت وگو با آناتولی اظهار داشت که، ترکیه برای حفظ روابط اقتصادی با ایران و سرمایه‌گذاری شرکت‌های ترک در این کشور ناگزیر به ایجاد سازوکار‌های جایگزینی است.
حقی اویغور معاون رئیس مرکز مطالعات ایران در آنکارا نیز کاهش صادرات نفت خام ایران را واضح‌ترین تاثیر دومین بسته تحریمی علیه ایران کشور دانست و گفت: شرکت های ترکیه‌ در روزهای آینده جایگاه خود را به ویژه با توجه به نحوه اجرایی سازوکار ویژه مالی اروپا بازبینی خواهند کرد. در حال حاضر وجود فضای مثبتی برای شرکت های ترک مطرح نیست.
------------------------------------
کارشناس مسائل بین الملل

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال