یکپارچه سازی فیسبوک، فرصت یا تهدید

تهران- ایرنا- شرکت فیسبوک اخیرا از برنامه ای خبر داد که در درازمدت با یکپارچه کردن زیرساخت فیسبوک، واتس‌اَپ و اینستاگرام، امکان تبادل پیام میان آن ها را فراهم خواهد کرد. اقدامی که می تواند تبعات فراوانی در فضای مجازی داشته باشد.

به گزارش روز یکشنبه خبرنگار علمی ایرنا، براساس اخبار منتشر شده، مارک زاکربرگ موسس فیسبوک شخصا پیگیر پروژه یکپارچه سازی سیستم پیام رسانی فیسبوک، واتس‌اَپ و اینستاگرام است؛ شبکه هایی اجتماعی که به ترتیب اولین، چهارمین و ششمین شبکه اجتماعی محبوب و پرمخاطب دنیا هستند.
براین اساس، زمانی که پیام رسان های آنها به هم متصل شوند، فیسبوک به راحتی می تواند دیگر رقبای دنیای پیام رسان ها مثل گوگل و اپل را از میدان به در کند. اما موضوع فقط محدود به رقابت در دنیای پیام رسان ها و یا شبکه های اجتماعی نیست.
بر اساس گزارشی که چندی پیش نیویورک تایمز منتشر کرد، فیسبوک برای اینکار نیازمند اصلاحات و تغییرات گسترده در زیرساخت های نرم افزاری هر یک از این سه شبکه اجتماعی خواهد بود. به این ترتیب که هر کدام از این شبکه های اجتماعی همچنان استقلال خود را در قالب یک اپلیکیشن جدا حفظ خواهد کرد، اما داده های کاربران میان هر سه به اشتراک گذاشته خواهد شد. این یعنی عملا دیگر دیوار و مرز جدایی میان آنها وجود نخواهد داشت. بر این اساس مثلا کاربری که فقط در فیسبوک اکانت دارد، می تواند به کاربر دیگری که فقط در واتس‌اَپ فعالیت می کند، پیام بفرستد یا دریافت کند.
این وضعیت برای فیسبوک که همین حالا هم پرمخاطب ترین شبکه اجتماعی دنیاست، موجب می شود تا حجم قابل توجهی از اطلاعات کاربران که تا پیش از این درون این شبکه اجتماعی محبوس مانده بود، برای استفاده در شبکه های اجتماعی دیگر فیسبوک، آزاد شود. موضوعی که مسئله حریم خصوصی و حقوق کاربران در به اشتراک گذاری اطلاعات آنها توسط این شرکت را بار دیگر در مرکز توجه قرار خواهد داد.

*** تغییر استراتژی
راهبرد جدید فیسبوک برای یکپارچه سازی، جدا از بحث آزادسازی جریان اطلاعات میان این سه شبکه اجتماعی و یکپارچه کردن زیرساخت آن ها می تواند نشانگر تلاش زاکربرگ برای افزایش دامنه کنترل و نفوذ خود روی اینستاگرام و واتس‌اَپ نیز شمرده شود. شرکت هایی که فیسبوک با صرف میلیاردها دلار در طول سال های اخیر خریداری کرده است.
فیسبوک واتس‌اَپ را حدود پنج سال پیش به ارزش 19 میلیارد دلار خرید و اینستاگرام را هم در سال 2012 با پرداخت تنها یک میلیارد دلار خریداری کرد. خریدهای بزرگی که در ابتدا با قول زاکربرگ برای احترام گذاشتن به استقلال آن ها همراه بود. قولی که حالا هرچه بیشتر در حال زیر پا گذاشته شدن است.
عوارض این تصمیمات جدید را از اواسط سال میلادی گذشته می شد حس کرد. زمانی که تقریبا به صورت همزمان مدیران و بنیانگذاران این دو شبکه اجتماعی با فیسبوک خداحافظی کردند. کوین سیستروم و مایک کریگر بنیانگذاران اینستاگرام و بریان آکتون و یان کوم، بنیانگذاران واتس‌اَپ اواسط سال 2018 فیسبوک را با حواشی فراوانی ترک کردند. در هر دو مورد گزارش ها حاکی از آن بود که چالش میان بنیانگذاران و صاحبان قبلی این شبکه های اجتماعی با مارک زاکربرگ و مدیران فیسبوک بر سر حریم خصوصی کاربران و چگونگی اداره اطلاعات آن ها دلیل جداییشان از فیسبوک بوده است.

*** افزاییش درامد تبلیغاتی
یکپارچه سازی پیام رسان های این سه شبکه اجتماعی در درجه اول به صورت بالقوه می تواند منجر به افزایش درامد فیسبوک از تبلیغات شود. به این ترتیب که با افزایش ضریب دسترسی فسبوک می تواند کاربران خود را برای مدت بیشتری درون فضای شبکه های اجتماعی حفظ کند. این یعنی تبلیغات شانس بیشتری برای دیده شدن خواهند داشت. در ضمن از بین رفتن لزوم تغییر برنامه برای ارتباط میان دوستانی که در شبکه های مختلف فعال هستند، به خودی خود به امتیازی برای جذب مخاطب بیشتر بدل خواهد شد. این یعنی به مرور کاربران بیشتری ترغیب می شوند تا به جای استفاده از پیام رسان های کلاسیک شرکت هایی مثل اپل و گوگل از پیام رسان های مرتبط با شبکه های اجتماعی فیسبوک برای ارتباطات روزمره خود استفاده کنند.

*** افزایش گسترده پایگاه داده فیسبوک
این تغییرات ریسک هایی هم برای فیسبوک در بر خواهد داشت. فیسبوک همین حالا هم با اتهام های متعددی در زمینه چگونگی مدیریت و به اشتراک گذاری اطلاعات خصوصی کاربران با دیگر شرکت ها مواجه است. نگرانی که مشخصا بسیاری از کاربران هم در آن سهیم هستند و این نگرانی با افزایش گستردگی پایگاه اطلاعاتی فیسبوک بیشتر هم خواهد شد.
به علاوه، خطر سوء استفاده غیرمستقیم از پایگاه داده بزرگ فیسبوک در این شرایط جدید حتی از گذشته هم بیشتر خواهد شد. برای مثال همین سال پیش بود که مشخص شد شرکت انگلیسی کمبریج آنالیتیکا بدون اجازه اطلاعات بیش از 87 میلیون نفر از کاربران فیسبوک را جمع آوری کرده است. اقدامی که در آینده حتی می تواند با گستردگی به مراتب بیشتر رخ دهد. یکپارچه شدن پایگاه داده هر سه برنامه (شبکه اجتماعی) مورد اشاره همانطور که گفته شد به فیسبوک کمک خواهد کرد تا تمامی اطلاعات کاربرانش را یکجا در اختیار داشته باشد. این یعنی کاربران می توانند با هر کدام از اطلاعات مورد نیاز هر کدام از این سه شبکه اجتماعی هویت خود را تایید و به دو شبکه دیگر هم متصل شوند. اتصالی که با مرتبط کردن اکانت های افراد روی این سه شبکه اجتماعی دامنه اطلاعات فیسبوک از افراد را به شکل بی سابقه ای افزایش می دهد و حتی می تواند موجب شود تا فیسبوک از نظر اطلاع از رفتار و حریم خصوصی کاربرانش به سطحی مشابه سطح کنونی گوگل برسد.

*** مشکل رمزگذاری
از نظر تکنیکی، مهمترین نگرانی مطرح تغییر سیستم کدگزاری پیام های این سه شبکه است. اشتراک گذاری پیام ها به این معنی است که هر سه شبکه اجتماعی باید از یک سیستم کدگزاری یکپارچه و احتمالا متفاوت از آنچه تاکنون استفاده می کردند، استفاده کنند.
متیو مک گریم استاد رمزنگاری دانشگاه جان هاپکینز نگرانی خود در این رابطه را در توییتر این گونه بیان کرد که در حال حاضر رمزنگاری پیام ها درون مسنجر فیسبوک و واتس‌اَپ بسیار محدود است. در نتیجه حرکت به سوی یکپارچه سازی می تواند از نظر ایمنی همزمان خوب یا بد باشد. با این حال با توجه به تجربه گذشته از فیسبوک، خوب بودن نتیجه آن قابل تضمین نیست.
اینستاگرام در این بین با چالش سخت تری در زمینه رمزنگاری مواجه خواهد بود. چرا سخت تر؟ پاسخ این است که جایی در طول مسیر یکپارچه سازی، باید درباره نحوه تحول سیستم پیام رسان ساده آن برای مرتبط شدن با دیگران تصمیم گیری شود.

*** یکپارچه سازی اطلاعات
در حال حاضر، هنوز مشخص نیست که روند و روال یکپارچه سازی داده ها میان این سه شبکه اجتماعی چگونه خواهد بود. آیا اطلاعات عمومی کاربران هم به اشتراک گذاشته می شوند یا فقط مسیر انتقال پیام ها از یک شبکه به شبکه دیگر هموار می شود.
این موضوع خصوصا از این جهت اهمیت دارد که چارچوب حریم خصوصی در این سه شبکه از اساس با هم متفاوت است. فیسبوک عموما از کاربران خود اطلاعات گسترده ای را طلب می کند. اطلاعاتی که از شغل و محل زندگی گرفته تا فهرست علایق آن ها را شامل می شود. در اینستاگرام، معمولا خبری از اطلاعات خصوصی نیست اما همچنان تصاویر و محل آن ها می تواند گویای اطلاعات متنوعی باشد. در این میان، واتس‌اَپ کمترین اطلاعات را مستقیما جمع آوری می کند. در واقع تا پیش از این واتس‌اَپ به این مشهور بود که اطلاعات بسیار کمی از کاربران خود می گیرد و ضمن رمزگذری پیام های آن ها تلاش می کند تا وارد حریم خصوصی کاربران خود نشود.
در نتیجه، این تغییر ساختار بسته به شکل اجرایی شدن آن می تواند تغییرات اساسی را در نحوه مدیریت حریم خصوصی و اطلاعات کاربران به وجود آورد.
به علاوه فیسبوک در مسیر یکپارچه سازی پیام رسان های خود با مشکلات قانونی هم مواجه خواهد بود. مثلا در سال 2016 وقتی فیسبوک در تلاش بود تا شماره تلفن کاربران واتس‌اَپ را به اکانت آن ها در فیسبوک متصل کند، با مشکلی قانونی مواجه شد زیرا به صورت کلاسیک کاربران مسنجر یا همان پیام رسان فیسبوک نیازی نداشتند تا برای استفاده از آن شماره تلفن خود را در اختیار شرکت قرار دهند. این در حالی بود که واتس‌اَپ تنها با شماره تلفن کاربر کار دارد و اطلاعات دیگری از او طلب نمی کند. واکنش قانونی اتحادیه اروپا به این تلاش فیسبوک در قالب جریمه ای 110 میلیون یورویی رخ داد. جریمه ای که در نتیجه نظر دادگاه مبنی بر شفاف نبودن چگونگی ارتباط اطلاعات به اشتراک گذاری شده میان فیسبوک و واتس‌اَپ صادر شده بود.
در مارس سال 2018 کمیساریای اطلاعات انگلیس گفت که به اشتراک گذاری اطلاعات توسط فیسبوک قانونی نیست. در نتیجه واتس‌اَپ ناچار شد با امضای تعهدی تا زمان مشخص شدن قواعد قانونی حداقل در انگلیس اطلاعات کاربران خود را با دیگران به اشتراک نگذارد. همه این ها یعنی تصمیم فیسبوک برای مرتبط کردن شبکه های اجتماعی خود بسته به سطح و کیفیت نهایی آن با اما و اگرهای قانونی و اخلاقی متعددی هم روبرو خواهد بود.
گزارش: محمدحسین جهان پناه
علمی*م.ج*2017

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال