از دیده عِبَر کن، هان...! - محسن سوهانی*

تهران- ایرنا- «خیلی جای کار داره. کلی آرشیو دیده نشده هست که می‌شه خرجش کرد.» اینها را «محمدرضا محمدی نجات» می‌گفت که با ایده تولید مجموعه مستندی درباره حضور مستشاران آمریکایی در سال‌های حکومت پهلوی دوم سراغم آمده بود.

مثل همیشه پر جوش و خروش و با سماجتی ستودنی سعی در به کرسی نشاندن طرحش داشت. حق با او بود، این فراز از شب تب‌زده تاریخ پندهای ناشنیده بسیاری در سینه پر درد دارد، نجوایی که شنیدنش نه تنها دوای درد آمریکاستایی غرب‌زدگان داخلی که علاج اسیران نیرنگ آمریکایی در برون مرزها نیز است.
یک چشمه‌اش مخاطبان ما در کانال بالکان شبکه جهانی سحر، که حال و روز حکومت‌هایشان درست مانند عصر پهلوی دوم است، به همان اندازه مستعمر و مطیع بی‌جیر و مواجب.
حضور مستشاران نظامی آمریکا در ایران دوره‌ پهلوی دوم را می‌توان بخشی از سیاست میلیتاریستی شاه دانست. میسیون نظامی آمریکا پس از پیوستن ایران به پیمان مرکزی سنتو و انعقاد قرارداد دوجانبه‌ ایران و آمریکا، بر فعالیت‌های خود به مقیاس وسیعی افزود.
در سال‌های بین 1329 تا 1344 شمسی، سه گروه از مستشاران نظامی آمریکا به آموزش کارمندان ارتش و ژاندارمری مشغول بودند، براساس آمار و ارقامی که در روزنامه‌های آن زمان درج شده است، تعداد مستشاران تا سال 1338 به 1200 نفر رسید و در سال‌های بعد، این رقم افزایش یافت.
مستشاران نظامی آمریکا تمام آموزشگاه‌ها و مدارس نظامی و دانشکده‌ افسری را در ایران کنترل می‌کردند و تمام امور ارتش و ساختمان‌های نظامی و استراتژیک را تحت نظر قرار می‌دادند. دست چدنی پنهان در دست‌کش مخملی که با سرپنجه‌های استعماری‌اش کنترل قدرت در ایران را به دست گرفت. ماجرای پر عبرتی که مستند «سایه‌های پنهان» به خوبی روایتگر آن است.
یادمان باشد در روزگاری به سر می‌بریم که حقیقت را در اعماق دور و دراز کلاف سر در گم معادلات و مناسبات پیچیده خود پنهان کرده است. بنابراین مرور و بازآموزی از تاریخ، به ویژه برای نسل جوان سر برآورده از رسانه‌های نوین ارتباط جمعی یک ضرورت است، میدان کارزاری که اگر در آن دست نجنبانیم، موج‌سواران زر و زور، با عوض کردن جای جلاد و قربانی، حقیقت پنهان تاریخ را به نفع مطلوبشان مصادره می‌کنند.
این مقدمه‌ای بود برای بیان ضرورت «تاریخ‌پژوهی»، که به زعم نگارنده بارزترین ویژگی مجموعه مستند سایه‌های پنهان، محصول مشترک شبکه جهانی سحر و شبکه مستند سیما محسوب می‌شود، می‌گویند «آرشیو» هر کشور حافظه تاریخی اوست. بنابراین باید این گنجینه ارزشمند ملی را ارج نهاد. دو ساحت مهم تاریخ‌پژوهی در حوزه رسانه عبارتند از: «مستندسازی آرشیوی» و « مستندسازی تاریخ شفاهی» عرصه‌هایی که نظر به الزام راهبردی، باید با رویکردی تخصصی و به جد دنبال شوند.
در این بین، مساله نبودن پایگاهی اطلاعاتی و آرشیوی متمرکز در ایران و نقش پراهمیتی که می‌تواند در بازسازی خاطره تاریخی عمومی ایفا کند یکی از مهم‌ترین نقاط ضعفی است که نباید اهمیت حیاتی آن را از نظر دور داشت.
پراکندگی اسناد آرشیوی و تکه تکه بودن آن به دلیل در اختیار داشتن انحصاری نهادها و سازمان‌های ملی و دولتی، مساله‌ای حیاتی و قابل تامل است که کارگردانان مستند ساز با آن مواجه هستند. آن هم در شرایطی که آرشیو غنی، قوی و حرفه‌ای در رسانه‌های رقیبی چون بی بی سی یک مزیت محسوب می‌شود.
امید آن که بارقه‌های امیدبخش تولید مستندهای آرشیوی و تاریخ شفاهی تبدیل به یک جریان حرفه‌ای و تخصصی رسانه‌ای در کشور شود تا آینده‌پژوهی مبتنی بر گذشته‌کاوی چراغ راه آتیه ایران زمین شود.
مدیر کانال بالکان شبکه جهانی سحر*
فراهنگ**9210** 1055

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال