هدف ایرنا گسترش اطلاع رسانی است. لذا انتشار این مطلب به معنای تائید محتوای آن نیست

اینجا باران نمی‌بارد، سیل جاری می‌شود

تهران- ایرنا- در شهرستان جاسک، باران نمی‌بارد. سیل جاری می‌شود و سامان و کاشانه محقر مردم را در خود می‌بلعد و تا کرانه‌های خلیج‌فارس پس می‌راند. شرق شهرستان هم طوفان شن‌های روان به عضوی از خانواده ساکنان این منطقه تبدیل شده چنانکه کارشناسان منابع طبیعی استان پیش‌بینی می‌کنند که مساحت ماسه‌های روان در این بخش از شهرستان بیش از 2 هزار هکتار باشد.

با وجود روال جاری کمیته امداد مبنی بر میانگین 4 الی 5 درصدی پوشش مددجویی از کل جمعیت کشور، شهرستان جاسک از معدود مناطقی است که 5 برابر این میانگین، مددجوی تحت پوشش کمیته امداد دارد. شهرستان جاسک، از توابع استان هرمزگان است که در جنوب شرقی کشور و با مرکزیت بندر جاسک واقع شده و تمرکز درآمدزایی مرکز شهرستان همچون سایر بنادر کشور بر صید و ارتزاق از دریا استوار است اما ساکنان باقی نقاط شهرستان در وسعت 11 هزار کیلومتری پهنه‌ای در مجاورت توابع استان‌های کرمان (منوجان) و سیستان و بلوچستان (چابهار) باید از طریق دامداری سنتی، کشاورزی و تولید خانگی صنایع دستی معاش خود را تامین کنند.

دو دهه خشکسالی، افزایش سطح بیابانی شهرستان به حدود 500 هزار هکتار (معادل نیمی از مساحت یک میلیون و 565 هزار هکتاری سطح بیابانی استان) پایان ذخایر سفره‌های آب زیرزمینی و خشک شدن منابع آب سطحی، فاصله بسیار طولانی روستاها و بخش‌ها تا مرکز شهرستان و استان، از دست رفتن پوشش گیاهی به دلیل همجواری با نقاط خشک و کویری استان‌های کرمان و سیستان و بلوچستان و تاثیر‌پذیری شدید از طوفان شن و بادهای 120 روزه سیستان، به تدریج ابعاد سفره خانوارهای ساکن در شرق شهرستان را کاهش داده در حدی که امروز، بیشترین مددجویان تحت پوشش کمیته امداد در شرق شهرستان ساکن هستند. اما علاوه بر تاثیرات و تهدیدهای اقلیمی به عنوان عامل افزایش تعداد مددجویان این نهاد حمایتی، شرایط اقتصادی و سیاسی کشور هم در رکوردشکنی تعداد مددجویان این شهرستان واقع در سواحل مکران تاثیرگذار بوده چنانکه علی ابراهیمی، مدیرکل کمیته امداد شهرستان جاسک در گفت‌وگو با «اعتماد» خبر می‌دهد که «جمعیت شهرستان جاسک 52 هزار و 882 نفر است و از این جمعیت، حدود 11 هزار نفر و در قالب 6 هزار و 700 خانوار تحت پوشش کمیته امداد هستند. البته ابتدای سال گذشته، تعداد جمعیت تحت پوشش، حدود 5 هزار نفر بود اما به دلیل مشکلات معیشتی که در این ماه‌ها برای مردم ایجاد شد، از محل تبصره 14 ماده واحده قانون بودجه 97 هم مجوز گرفتیم که امسال در سه مرحله 700 خانوار به جمعیت مددجویی شهرستان اضافه شود.»

هر چند کل 11 هزار نفری که امروز در کمیته امداد شهرستان جاسک پرونده دارند، مشمول دریافت مستمری نبوده و از این تعداد، 2 هزار و 801 خانوار به دلیل فوت سرپرست، بدسرپرستی، متارکه یا طلاق و محکومیت سرپرست، تحت پوشش دریافت مستمری هستند و از این تعداد خانوار، هزار و 167 خانوار، زن سرپرست بوده و باقی هم، خانواده سالمند و از کار افتاده هستند اما به هر حال، وجود 11 هزار پرونده مددجویی در اداره کمیته امداد شهرستان جاسک، تاییدی است بر تحقق هشدار مکرر رییس این نهاد حمایتی. از روزهای پایانی سال گذشته و به دنبال نابسامانی بازار ارز و سکه، تهدید رییس‌جمهوری امریکا درباره بازگشت تحریم‌های اقتصادی و مشاهده اولین نشانه‌ها از تاثیر افت و خیز قیمت کالاهای اساسی بر هزینه معیشت خانوار، سید پرویز فتاح؛ رییس کمیته امداد هشدار داد که «باید در انتظار افزایش مراجعات مردم به کمیته امداد باشیم.»

به دنبال این هشدار، مجلس هم برای کمک به کمیته امداد و سازمان بهزیستی کشور در قانون بودجه 97 مجوز افزایش اعتبارات جذب مددجو و گذر از سقف مرسوم پذیرش داد که به گفته ابراهیمی، افزایش تعداد مددجویان تحت پوشش در شهرستان جاسک، در راستای همین مجوز صورت گرفته است.

ابراهیمی با اشاره به تخصیص تسهیلات ارزان‌قیمت کمیته امداد برای مشاغل خانگی و افزایش مددجوی تحت آموزش‌های منجر به اشتغال بومی همچون ملوانی و صنایع‌دستی خانگی توضیح می‌دهد: «افراد بالای 60 سال و از‌کار‌افتاده، خانواده‌هایی که سرپرست را به دلیل فوت و محکومیت زندان از دست داده‌اند، خانواده‌های بدسرپرست، سرپرست در حال خدمت نظام وظیفه، زنان مطلقه یا در حال متارکه و کودکان یتیم، گروه‌های هدف تحت حمایت ما هستند اما هدف تبصره 14 قانون بودجه، صرفا افزایش تعداد جمعیت دریافت‌کننده مستمری نبوده بلکه ما با استفاده از این تبصره، جمعیت هدف مدنظر حمایت‌های دولت از جمله اقشار نیازمند، گروه‌های هدف دریافت‌کننده سهام عدالت و یارانه و سبدهای حمایتی دولت را هم شناسایی می‌کنیم تا فهرست این افراد به دهک‌های حمایتی دولت در وزارت تعاون ضمیمه شود.»

** شن به جای آب، سیل به جای رحمت
خشکسالی 20 ساله در استان هرمزگان، تاثیرات تلخ و جدی بر شرایط زیست ساکنان شرقی استان داشته است. شهرستان جاسک هم که در شرق استان واقع شده، از این تاثیرات مصون نبوده و در روستاهای دور افتاده شهرستان، آثار خشکسالی به شکلی رقت‌آور قابل مشاهده است. در بسیاری از روستاها، همان معدود سکنه که توان مهاجرت به مرکز شهرستان را نداشته و ماندگار زمین خشک و بی‌بر شده‌اند، آب شرب مصرفی را از چشمه‌هایی تهیه می‌کنند که انباشته از رسوب گل و لای است. راه‌های مواصلاتی شهرستان اغلب خاکی و صعب‌العبور است و روستانشینان مثال‌های متعدد از فوت زنان باردار، مصدومان عقرب‌گزیدگی و مارگزیدگی و بیماران اورژانسی همچون موارد حاد آپاندیس و سکته قلبی دارند که به دلیل ناهمواری راه و فاصله بسیار طولانی از اولین مرکز درمانی و همچنین سرعت کند وانت باری که تنها وسیله نقلیه قابل استفاده در این مسیرهاست، جان خود را از دست داده‌اند.

در این روستاها، فقر با زندگی مردم پیوند تنگاتنگ دارد و ابراهیمی ضمن تاکید بر اینکه بارها لزوم تامین جاده هموار و آب شرب سالم و بهداشتی و همچنین ایجاد خانه‌های بهداشت روستایی را در خطبه‌های نمازهای جماعات شهرستان و جلسات شورای اداری و در جمع نمایندگان و معتمدان و مسوولان شهرستان و فرماندار و اعضای شورای تامین استان یادآور شده می‌گوید: «غیر از آن جمعیتی که در شهرستان جاسک، ساکن سواحل هستند و به شغل‌های دریایی اشتغال دارند، بخش عظیمی از جمعیت شهرستان در روستاها زندگی می‌کنند و از کمبود باران و خشکسالی متاثر شده‌اند. به‌خصوص در روستاهای دوردست که زندگی مردم از قدیم با دامداری سنتی و پرورش دام کوچک عجین بوده اما همین مردم از خشکسالی‌های اخیر بسیار آسیب دیده‌اند و حتی همان دامداری سنتی هم تحت تاثیر خشکسالی قرار گرفته و حتی قادر به کشت و زرع هر چند مختصر هم نیستند چون آبی وجود ندارد که پای زمین بریزند و علوفه‌ای وجود ندارد که به دام بدهند. اصلا آبی برای خوردن ندارند که بخواهند به فکر آبیاری زمین باشند. تنها دلخوشی روستانشین، دامداری و کشاورزی سنتی و زندگی با دام و طیور است. وقتی خشکسالی اتفاق می‌افتد، دام می‌میرد و زمین خشک می‌شود و آن وقت، خطر کوچ و خالی شدن منطقه و مهاجرت به شهر و حاشیه‌نشینی و بروز آسیب‌های متعدد پیش می‌آید.»

در شهرستان جاسک، باران نمی‌بارد. سیل جاری می‌شود و سامان و کاشانه محقر مردم را در خود می‌بلعد و تا کرانه‌های خلیج‌فارس پس می‌راند. شرق شهرستان هم طوفان شن‌های روان به عضوی از خانواده ساکنان این منطقه تبدیل شده چنانکه کارشناسان منابع طبیعی استان پیش‌بینی می‌کنند که مساحت ماسه‌های روان در این بخش از شهرستان بیش از 2 هزار هکتار باشد. در چنین شرایطی نمی‌توان انتظار داشت که دامداری در این مناطق رونق داشته باشد و پررونق بماند و ابراهیمی هم تایید می‌کند که دو دهه خشکسالی، زندگی روستاییان دامپرور و کشاورز را به ‌شدت متاثر کرده و می‌گوید: «در فهرست تقسیمات کشوری و ضرایب محرومیت مناطق کمتر توسعه یافته در کشور، شهرستان‌های جاسک و بشاگرد، ضریب محرومیت 7 و 8 و 9 دارند و این ضرایب، نشانه فقر و مشکلات اقتصادی این مناطق است. البته این مناطق در سال‌های قبل هم دچار مشکلات اقتصادی بود اما طی ماه‌های اخیر و به دنبال وقایع داخلی و خارجی و همچنین اعمال تحریم‌های اقتصادی، فقر و محرومیت شهرستان جاسک شدت گرفت و در حال حاضر شرق جاسک ضریب 9 محرومیت را دارد. فقر و محرومیت این بخش از شهرستان باید با توجه به موقعیت جغرافیایی و دوری از مرکزیت استان- شهرستان بندرعباس- کوهستانی بودن منطقه و وسعت قابل توجه حوزه جغرافیایی شهرستان- 11 هزار کیلومتر- سنجیده شود. بندر جاسک تا مرکز استان، 400 کیلومتر فاصله دارد. همکار من برای رسیدن به بندرعباس باید 100 هزار تومان هزینه بنزین بدهد. فاصله بندرجاسک تا آخرین نقطه روستاهای تحت پوشش شهرستان حدود 200 کیلومتر است؛ روستاهایی در انتهای راه‌ها و جاده‌های صعب‌العبور و فاقد هرگونه زیرساخت جاده‌ای و در فاصله 300 کیلومتری از مرکز شهرستان. در حالی که فاصله دورترین روستای میناب تا مرکز شهرستانی با 350 هزار نفر جمعیت، فقط 30 کیلومتر است.

مددجوی ساکن آخرین روستای بخش شرقی شهرستان جاسک، برای رسیدن به بندرجاسک، باید 200 هزار تومان کرایه راه بدهد در حالی که این رقم، معادل هزینه 4 کیسه آرد و خرج 4 ماه زندگی این مددجوی روستایی است. از مهم‌ترین مشکلات روستاهای دورافتاده در بخش شرقی شهرستان این است که به محض بارندگی‌های سیل‌آسا و به دلیل صعب‌العبور بودن راه‌های دسترسی به این بخش، ارتباط این بخش از شهرستان و کل روستاها، حداقل به مدت 4 الی 5 ماه با مرکز شهرستان قطع می‌شود و این اتفاق، برای خانواده روستایی ما واقعا آسیب‌زاست. ما در این روستاها هنوز مسیرهایی داریم که روستاییان ناچارند تمام کالاها و آذوقه خود را با حیوانات چهارپا حمل و جابه‌جا کنند و از سوی دیگر، صعب‌العبور بودن جاده‌های روستایی، هزینه‌های زندگی را در این مناطق به ‌شدت افزایش داده به این معنا که اگر یک کیسه سیمان، در بندر جاسک 18 هزار تومان است، تا به این روستاهای دور افتاده برسد، قیمتش 25 هزار تومان می‌شود. چه بخواهیم و چه نخواهیم، خط فقر در نقاط مختلف استان، تفاوت‌های محسوس و ملموسی دارد. زندگی ما در شهرستان جاسک نسبت به مرکز استان حدود 700 الی 800 هزار تومان گران‌تر است و اگر مقایسه‌ای با مرکز استان داشته باشیم، با این شرایط، میانگین خط فقر در شهرستان جاسک، حتما نسبت به مرکز استان حدود 10 الی 20 درصد بیشتر است.

البته در نقاط ساحلی شهرستان، محرومیت تا حدی کمتر است چون ساحل‌نشینان، از طریق دریا و صید و صیادی و تردد به حاشیه خلیج‌فارس امرار معاش می‌کنند و وضعیت اقتصادی ساکنان مناطق ساحلی نسبت به شرق شهرستان، تا حدی بهتر است در حالی که روستاهای بخش شرقی، هیچ منبع درآمدی جز دامداری سنتی و پرورش دام‌های کوچک و کشاورزی ندارند. البته در سال‌های اخیر، شرایط کشاورزی در شرق جاسک به دلیل سد جگین تا حدی بهبود یافته از جمله آنکه کشت هندوانه در این منطقه، بسیار رونق گرفته و حتی برای سایر استان‌ها هم فرستاده می‌شود.» ابراهیمی همچنین در پاسخ به «اعتماد» درباره معضل قاچاق سوخت، مواد مخدر و اتباع بیگانه در شهرستان جاسک می‌گوید: «قاچاق در این شهرستان، مربوط به دیروز و امروز نیست. قاچاق سوخت در منطقه سواحلی ما از بوشهر تا هرمزگان و تا سیستان و بلوچستان کمابیش وجود داشته و بخش کوچکی از جامعه ساکن در این نوار ساحلی 900 کیلومتری هم به شغل‌های کاذب روی آورده‌اند. اگرچه اشتغال به چنین مشاغلی، صرفا به دلیل مشکلات اقتصادی نبوده اما در این منطقه، ما با قاچاق دام، قاچاق سوخت و قاچاق کالا مواجهیم که آمار جزیی هم دارد و بخش قابل‌ توجهی هم در عملیات مقابله، شناسایی و دستگیر شده و بخشی دیگر هم قاچاق را ادامه می‌دهند.»

علی ابراهیمی: در فهرست تقسیمات کشوری و ضرایب محرومیت مناطق کمتر توسعه‌یافته در کشور، شهرستان‌های جاسک و بشاگرد، ضریب محرومیت 7 و 8 و 9 دارند و این ضرایب، نشانه فقر و مشکلات اقتصادی این مناطق است. البته این مناطق در سال‌های قبل هم دچار مشکلات اقتصادی بود اما طی ماه‌های اخیر و به دنبال وقایع داخلی و خارجی و همچنین اعمال تحریم‌های اقتصادی، فقر و محرومیت شهرستان جاسک شدت گرفت و در حال حاضر شرق جاسک ضریب 9 محرومیت را دارد.

منبع: روزنامه اعتماد، 1397.11.02
گروه اطلاع رسانی**2002**

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال