ترکیه شریک تجاری یا رقیب منطقه ای - علی حیدری*

تهران - ایرنا - ترکیه در بین پنج کشور اول طرف تجاری ایران ، یکی از شرکای مهمی است که ظرفیت های خوبی برای افزایش حجم تجارت با جمهوری اسلامی ایران دارد.

افزایش سطح همکاری با کشورهای منطقه یکی از اهداف برنامه ششم توسعه و برنامه 1404 است که ترکیه با توجه به همسایگی و ارتباطات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جزو اولویت‌های ایران است.
البته نباید فراموش کرد ترکیه برغم اینکه شریک تجاری ایران به شمار می رود، تجار این کشور از رقبای جدی ایران در منطقه نیز بوده و در بازارهای عراق ، افغانستان و قطر با جمهوری اسلامی رقابت می کند که در برخی موارد تضاد منافع و یا مشترکاتی هم بین دو کشور وجود دارد.
ایران و ترکیه با هدف گذاری 30 میلیارد دلاری روابط اقتصادی، روابط تجاری گسترده ای با هم دارند که با توجه به معاملات نفت و گاز پیش بینی می شود، این هدف گذاری، قابل تحقق باشد.
هر چند که حجم روابط اقتصادی دو کشور اکنون حدود یک سوم این رقم تعیین شده است، ولی دو طرف عزم خود را برای توسعه مناسبات و دستیابی به این هدف جزم کرده اند.
البته باید پذیرفت که سطح تعاملات اقتصادی وتجاری ایران و ترکیه در مقایسه با ظرفیت های موجود نیازمند تلاش و فعالیت بیش از پیش است و دو کشور علاوه بر اشتراکات فرهنگی و تاریخی در سازمان‌های منطقه‌ای از جمله اکو ، دی 8 و OIC عضو هستند که این موضوع با بهره‌برداری از پتانسیل‌های دو کشور، به تقویت هر چه بیشتر روابط ایران و ترکیه کمک می کند.
باید این نکته را نیز در نظر گرفت که ترکیه از نظر زیرساخت های تجاری شرایط بسیار مناسبی داشته و حجم تجارت آن نسبت به ایران بزرگتر و ارتباط این کشور با بازارهای جهانی نیز، بیشتر بوده و این کشور به دلیل عضویت در سازمان جهانی تجارت، از ایران جلوتر است.
انستیتوی آمار ترکیه حجم روابط اقتصادی بین دو کشور در ٢٠١٧ را با بیش از 59 درصد رشد نسبت به سال قبل، 10 میلیارد و 751 میلیون دلار اعلام کرد.
پیش بینی می شود که حجم تجارت دو کشور در سال جاری نیز به حدود 12 میلیارد دلار برسد و بر این اساس، ترکیه و ایران سهم قابل توجهی در بازار و مبادلات تجاری همدیگر دارند.
تهاتر کالا از طریق ایجاد صندوق کالا در راستای بهره مندی از ارزهای ملی دو کشور با تمرکز بر مقابله با اثرات نامطلوب نوسانات نرخ ارزهای مرجع تجارت بین‌الملل از یک طرف و حمایت دولت ها از فعالان بخش خصوصی دو کشور که موتور حرکت و چابکی اقتصاد کشورها هستند، نیز می تواند مناسبات تجاری و اقتصادی دو کشور را توسعه دهد.
سرمایه گذاری مشترک با حضور بخش خصوصی دو کشور به منظور تولید کالاهای مشترک با هدف صادرات به کشورهای منطقه نیز می تواند زمینه ی نفوذ ایران و ترکیه به بازارهای کشورهای ثالث بخصوص در منطقه را ایجاد نماید.
براساس آمار رسمی اتاق بازرگانی ، صنایع ، معادن و کشاورزی ایران ، حجم مبادلات تجاری میان دو کشور ترکیه و ایران در سال 2012 به رکوردی بی‌سابقه دست یافته و به 21.9 میلیارد دلار رسیده بود و در سال 2013 با کاهشی شدید و تحت تاثیر تحریم‌ها علیه ایران به 14.5 میلیارد دلار کاهش یافت. این افت در سال 2014 نیز ادامه یافت و حجم تبادلات بازرگانی به 13.7 میلیارد دلار رسید.
دو کشور در آغاز سال 2015 میلادی به توافق رسیدند تا سطح مبادلات تجاری فی‌مابین را ارتقا دهند؛ توافقی که شامل کاهش تعرفه‌های گمرکی صدها کالا شد. هدف تعیین‌شده، رسیدن به میزان 35 میلیارد دلار در سال بود.
توافق برجام که پیشنهاد برداشته‌شدن تحریم‌ها را ارائه کرد، امیدها را نیز برای رفع موانع مهم بر سر راه مبادلات تجاری دو طرف، افزایش داد. با این حال، برغم تحولات مثبت، حجم بازرگانی دوجانبه در سال های 2015 و 2016 باز هم تنزل یافت و به ترتیب به 9.7 و 9.6 میلیارد دلار رسید و در سال 2017 و به موازات بهبود روابط دو کشور، حجم مبادلات تجاری نیز سیر صعودی به خود گرفت و به 10.7 میلیارد دلار رسید که نسبت به سال ماقبل آن 1.1 میلیارد دلار افزایش داشت.
انتظار می رود با توجه به ظرفیت‌های خوبی که بین دو کشور وجود دارد، سطح همکاری‌ها افزایش یافته و فعالان اقتصادی نسبت به سرمایه‌گذاری و تولید مشترک و صادرات آن به کشورهای منطقه تلاش کنند.
باید پذیرفت که ایران و ترکیه ظرفیت صنعتی، تجاری و اقتصادی زیادی دارند که تا حد زیادی دست‌نخورده باقی‌مانده و باید تلاش کرد تا ظرفیت‌های بالقوه میان دو کشور به بالفعل تبدیل شود ودر این بین برگزاری سمینار، همایش و رفت و آمدها برای آشنا کردن تجار کارآفرین دو کشور می تواند موثر باشد تا با پایه گذاری ابتکاراتی توسط هیات های تجاری بخش خصوصی دو کشور پپشگام توسعه روابط تجاری باشند.
به نظر می رسد همایش گسترش تجارت منطقه ای ترکیه و ایران که دوم بهمن (فردا) با حضور حدود 100 کار آفرین ترک و ایرانی در عرصه های مختلف در دفتر انجمن صنعتگران و بازرگانان مستقل ترکیه «موسیعاد» در وان برپا می شود بتواند بررسی زمینه‌های همکاری تجاری و مسیرهای موجود برای مبادلات دو کشور را فراهم کند.
شهر طرابوزان در مسیر جاده ابریشم قرار دارد و از قدیم روابط قوی تجاری بین آن و تبریز برقرار بوده است.
*خبرنگار ایرنا

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال