تلاش ریاض در نشست شورای همکاری خلیج فارس نافرجام ماند

تهران-ایرنا- رسانه ها و تحلیلگران بین المللی اعتقاد دارند عربستان سعودی نتوانست به اهداف از پیش تعیین شده خود از برگزاری نشست سی و نهم شورای همکاری خلیج فارس در زمینه افزایش فشار بر قطر و ایران دست پیدا کند.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری ایرنا، تنش در روابط سیاسی قطر و عربستان در ژوئن سال 2017 (تابستان 1396) به یکباره اوج گرفت و سه کشور مصر، امارات متحده عربی و بحرین همگام با حکام ریاض قطر را تحریم کردند. این چهار کشورها با توجه به موقعیت جغرافیایی خود محاصره همه جانبه دریایی، هوایی و زمینی را علیه قطر به اجرا گذاشتند.
تحولاتی که در چند هفته اخیر رخ داده است حکام عربستان به ویژه محمد بن سلمان ولیعهد این کشور را تحت فشار شدید بین المللی قرار داده و این کشور را در افکار عمومی جهانیان منفور ساخته است.
قتل جمال خاشقچی منتقد دربار سعودی در خاک ترکیه (اصلی ترین متحد منطقه ای قطر) مهمترین موضوعی بود که تاحدودی موازنه را به نفع قطر تغییر داد. جنایات رژیم سعودی در یمن نیز بر شدت نفرت از متجاوزان افزوده است. همچنین کاهش قیمت نفت و اعلام خبر خروج قطر از سازمان تولیدکنندگان نفت (اوپک) هم توجه جهانی را به این کشور سرشار از منابع گازی جلب کرد.
ریاض برای خلاصی از این فشار سنگین بین المللی از امیر قطر برای حضور در نشست شورای همکاری خلیج فارس دعوت رسمی به عمل آورد. امیر قطر اما در این نشست شرکت نکرد و وزیر امور خارجه خود را به ریاض فرستاد. البته گفتنی است نمی توان این اقدام سعودی ها را نشانه ای مبنی بر کاهش تنش ها ارزیابی کرد زیرا حتی ارسال این دعوتنامه نیز برخلاف عرف دیپلماتیک صورت گرفت و به جای انجام دعوت توسط یک مقام سعودی، پیام به وسیله دبیر کل شورای همکاری خلیج فارس به دوحه برده شد. در طرف مقابل نیز مشاور وزیر امور خارجه قطر این دعوتنامه را دریافت کرد.
به رغم رفتار خارج از عرف سعودی با هیات قطری در نشست یا بی توجهی «ملک سلمان» به آن ها اما بسیاری از رسانه های جهان اعتقاد دارند دوحه به خوبی توانست این بحران را مهار کرده و تلاش ریاض برای به دست آوردن اهرم فشار بر قطر را ناکام بگذارد.

** ریاض عامل سیاست های ضدایرانی آمریکا
هنوز محاصره قطر ادامه دارد و تحول عمده سیاسی در میان کشورهای عربی رخ نداده که دوحه به تنش زدایی با همسایگان خود متقاعد شود؛ اما مهمترین موضوع از نگاه سعودی، سیاست های ایران بود. همانطور که دبیر کل شورای همکاری خلیج فارس پیش از نشست عنوان کرده بود عمده تمرکز این گردهمایی بر موضوع ایران در دوره اعمال تحریم ها از سوی آمریکا بود. در همین راستا و بر اساس گزارش تارنمای « Saudi Gazette» ملک سلمان پادشاه عربستان در سخنرانی خود در نشست بر همین موضوع متمرکز شد و تاکید کرد اعضای این شورا در کنار شرکای خود باید در مقابل ایران متحد شوند.
این در واقع همان دستور کاری است که از سوی واشنگتن بر ریاض تحمیل شده است. شبکه تلویزیونی سی.ان.بی.سی در گزارشی نشست یک روزه این شورا را تحت تاثیر تنش با قطر و بحران خاشقچی دانست و عنوان داشت اگرچه این مسائل اتحاد منطقه ای کشورهای عربی را در معرض خطرات جدی قرار داده اما در این نشست مسائل امنیتی همچون جنگ یمن، نفوذ منطقه ای ایران از اهمیت بیشتری برخوردار بودند.
این گزارش افزود: به دنبال برخی مسائل بین المللی که مهمترین آن قتل منتقد عربستانی بود بر فشارهای واشنگتن علیه ریاض هم افزوده است. کاخ سفید بر عربستان سعودی برای پایان دادن به جنگ چهار ساله یمن نیز فشار می آورد زیرا یمن اکنون در معرض قحطی شدیدی قرار دارد. همچنین دولت آمریکا تاکید دارد عربستان باید برای مقابله با قدرت ایران روابط خود را قطر دوباره برقرار کند تا کشورهای عرب حوزه خلیج فارس در برابر تهران متحد باشند.
این شبکه خبری با بیان اینکه ایالات متحده خواستار کم رنگ شدن مرزها میان کشورهای این شورا و حتی افزودن اردن و مصر به آن است، آورد: واشنگتن اعتقاد دارد این امر در زمینه مقابله با ایران مهم است ضمن اینکه به آمریکا اجازه می دهد ارتباطات اقتصادی خود را بر توسعه این منطقه و کمک به این کشورها متمرکز سازد.

** ریاض نیازمند بقای شورای همکاری
حاضر نشدن دو رئیس دولت عمان و قطر در ریاض در کنار رویکردهای میانه روی کویت و عمان باعث شده است که نشست اخیر از اهمیتی به مراتب کمتر برخوردار باشد. همه شواهد حاکی از تضعیف این شورا و جایگاه سعودی در بین 6 کشور عضو است. این اجلاس برای نخستین بار یک روزه برگزار شد و برخلاف دوره های گذشته وزرای خارجه کشورهای عضو هم پیش از اجلاس سران، دیدار مقدماتی را برای انجام هماهنگی ها برگزار نکردند.
تارنمای شبکه تلویزیونی «الجزیره» در یک گزارش تحلیلی در مورد انتظارات از نشست اخیر شورای همکاری بر این باور است که هنوز شکاف در میان اعضا وجود دارد. به اعتقاد کارشناس این شبکه تلویزیونی در سی ونهمین نشست شورا هم شکاف های سنتی دیده شد. سال ها است که دیدارهای اعضای این نشست به شدت نمادین شده و این شورا نتوانسته است موجب روابط نزدیک تر کشورهای عضو شود. این شورا از بحران سال 2014 تاکنون نه تنها ناتوانی خود را در زمینه میانجی گری بین کشورها به نمایش گذاشت حتی ضعف در کاهش تنش میان اعضای خود را برای همگان اشکار ساخت. در آن زمان سه کشور عربستان، امارات و بحرین قطر را به مداخله در مسائل داخلی دیگر اعضا متهم کردند و چند ماه سفرای خود را از دوحه فراخواندند.
«محجوب زیوری» مدیر مرکز مطالعات منطقه ای دانشگاه قطر اعتقاد دارد سنت ها در شورا به ابزاری برای اعمال قدرت ریاض به عنوان یک بازیگر منطقه ای تبدیل شده اند. بدون شورا این کشور هم هیچ قدرتی در منطقه نخواهد داشت زیرا ریاض از این طریق خود را در نقش رهبر اقتصادی و سیاسی کشورهای عربی به نمایش می گذارد. به همین دلیل است که حکام سعودی تلاش دارند تا در هر صورتی شورا را حفظ کنند.
بر اساس تحلیل این رسانه قطری اکنون که توپ در زمین دوحه قرار گرفت این کشور هم با ارسال هیات نمایندگی سطح پایین فرصت به دست آورد تا ادعاها علیه خود در زمینه همراه نبودن با دیگر کشورهای عربی منطقه را خنثی کند. تحلیلگران نیز می گویند شورای همکاری نشان داده است در حل بحران ها ناتوانی دارد بنابراین از نظر سیاسی و اقتصادی بی فایده بودن خود را اثبات کرده است. اما عربستان به شدت بر حفظ آن تاکید می کند.
اخیرا برخی تحلیلگران اعلام دولت قطر مبنی بر خروج از سازمان اوپک را نشانه ای برای زمینه سازی جهت خروج از شورا ارزیابی کردند. با این حال تارنمای شبکه خبری «بلومبرگ» اعتقاد دارد «قطر با ادامه حضور خود در شورای همکاری خلیج فارس بیشتر باعث آزار عربستان سعودی می شود. خروج دوحه از اوپک چندان بااهمیت نبود اما خروج از این شورا پیامدهای بسیار سنگینی را برای قطر به همراه خواهد داشت».
به گزارش این شبکه آمریکایی، عربستان و امارات همیشه به دنبال تضعیف موقعیت قطر بوده اند و خروج دوحه از شورا به نفع سیاست های آن ها است زیرا این اقدام در واقع اثبات سخنان آن ها علیه مقام ها و خط مشی های دوحه است. آن ها مدعی هستند این کشور تلاش می کند اتحاد کشورهای عربی حوزه خلیج فارس را تضعیف کند.
براساس این گزارش، قطر با ماندن در شورا نه تنها چالشی برای عربستان خواهد بود بلکه در جهان عرب خود را به عنوان کشوری بی مسئولیت نشان نمی دهد.
پژوهش**9130 **1552

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال