آتش در فرانسه - محمدرضا عرفانیان *

تهران - ایرنا- فرانسه از سه هفته پیش دستخوش ناآرامی هایی است که ظاهرا در اعتراض به افزایش مالیات بر سوخت آغاز شد و در اندک زمانی از کنترل خارج گردید؛ ولی بحرانی با این ابعاد که تا درخواست برای بازنویسی قانون اساسی فرانسه پیش رفت آیا فقط ریشه های اقتصادی دارد؟!

اعتراض های ضد دولتی در فرانسه از 26 آبان (17نوامبر) با فراخوان در شبکه های اجتماعی آغاز شد و در اندک زمانی ابعاد گسترده ای یافت و به رغم عقب نشینی دولت امانوئل مکرون از تصمیم برای افزایش مالیات بر سوخت، این بحران نه تنها فروکش نکرد، بلکه هر روز دامنه آن وسیع تر شد و اینک خواسته های معترضان جنبه های جدیدتری یافته است.
تاریخ سیاسی و اقتصادی فرانسه بویژه در دهه های گذشته مملو از اعتراضات و اعتصابات مختلف است که عمدتا با فراخوان جناح های سیاسی و سندیکاها و تشکل های صنفی و اقتصادی صورت می گرفت، ولی اعتراضات اخیر که به 'جلیقه زردها' موسوم شده توسط احزاب و جناح های سیاسی سازماندهی نمی شود و هیچ سندیکای کارگری و صنفی نیز در آن دخالت مستقیم ندارد.
عمده تحلیلگران تا کنون اختلاف طبقاتی فزاینده در فرانسه را عامل بحران کنونی این کشور می دانند که البته این پدیده در شکل گیری اعتراضات اخیر تاثیر مستقیم و قطعی داشته است، ولی به نظر نمی رسد تنها علت آن باشد!
چنانچه فقط اختلاف طبقاتی عامل بحران 'جلیقه زردها' بود، باید سندیکاها و تشکل های کارگری جدی تر و زودتر از این وارد کارزار می شدند؛ و نیز اگر تنگناهای اقتصادی به تنهایی در شکل گیری این بحران نقش داشت، پس از عقب نشینی دولت فرانسه، اعتراض ها باید فروکش می کرد.
معترضان به رغم عقب نشینی بی سابقه دولت نه تنها به بحران پایان ندادند، بلکه اینک خواسته هایی مطرح می کنند که هیچ تناسبی با محورهای اقتصادی ندارد!
'جلیقه زردها' که فاقد رهبری منسجم وسازماندهی شده هستند از مرزهای اقتصادی عبور کرده و در شبکه های اجتماعی خواستار استعفای مکرون رییس جمهوری فرانسه، انحلال سنا و مجلس ملی، بازنویسی قانون اساسی و خروج فرانسه از اتحادیه اروپا و ناتو شده اند!
چنین خواسته هایی بوضوح از چارچوب های اقتصادی و افزایش مالیات بر سوخت خارج است و ابعادی سیاسی و حتی ژئواستراتژیک دارد.
فارغ از هرگونه قضاوت در خصوص درستی و یا نادرستی مطالبات معترضان فرانسوی، باید گفت این درخواست ها متنافر با خط مشی الیزه در یک سال گذشته مبنی بر تقویت استقلال سیاسی، نظامی و اقتصادی فرانسه است.
رییس جمهوری فرانسه همواره نسبت به خروج پیاپی آمریکا از معاهدات بین المللی ، خروج از پیمان محیط زیست، تضعیف ناتو و اعمال تعرفه های جدید بر کالاهای اتحادیه اروپا با صراحت و بشدت انتقاد کرده و این مشی سیاسی ترامپ را مغایر با سیاست 'چندجانبه گرایی' و در جهت تقویت پوپولیسم و ناسیونالیسم افراطی توصیف کرده است.
مکرون از چندی پیش برای مقابله با سیاست ضد چندجانبه گرایی ترامپ از تقویت محور پاریس – برلین برای استحکام بخشیدن به اتحادیه اروپا سخن به میان آورد.
رییس جمهوری فرانسه تا به آنجا پیش رفت که 6 نوامبر در توصیف موقعیت کنونی اتحادیه اروپا گفت: اینکه اروپا در برابر تهدیدات چین، روسیه و حتی آمریکا برای دفاع از خود ارتش مستقلی ندارد جای تاسف است.
دونالد ترامپ رییس جمهوری آمریکا از این سخنان مکرون و بویژه از طرح تشکیل ارتش اروپایی بسیار خشمگین شد تا حدی که در توئیتی و خارج از ادب و ادبیات دیپلماتیک نوشت، فرانسوی ها تا پیش از ورود آمریکا به جنگ (جنگ جهانی دوم) داشتند آماده یادگیری زبان آلمانی در پاریس می‌شدند. ترامپ در این توئیت به اشغال فرانسه در جریان جنگ جهانی دوم توسط آلمان نازی اشاره داشت. این جملات رییس جمهوری آمریکا بلافاصله با واکنش بسیاری از کاربران شبکه های اجتماعی فرانسه و اروپا مواجه شد و آن را توهین آمیز توصیف کردند.
به هر روی اظهارات مکرون برای تشکیل ارتش اروپایی حکایت از آن داشت که فرانسه به عنوان موتور سیاسی اتحادیه اروپا نه تنها آمریکا را یک متحد تمام عیار برای خود نمی داند ، بلکه این کشور را در ردیف رقبای استراتژیکی همچون روسیه و چین قرار می دهد.
این مواضع مکرون از دید کاخ سفید احتمالا اینگونه تعبیر شد که تقویت محور پاریس – برلین که اولی موتور سیاسی و دومی موتور اقتصادی اتحادیه اروپا محسوب می شود به معنای نوعی رویارویی با واشنگتن است.
تشکیل یک ارتش اروپایی آنگونه که مورد خواست محور پاریس – برلین است در صورت تحقق، قطعا آمریکا را از مناسبات و محاسبات دفاعی و امنیتی و حتی سیاسی اروپا دور می کند و بنابراین هرگز نمی تواند مورد تایید کاخ سفید باشد.
نکته آخر اینکه باید گفت آنچه که از سه هفته پیش در خیابانهای فرانسه و بویژه پاریس در جریان است قطعا به خواست و اراده گروه هایی از مردم این کشور صورت می گیرد و درآن هیچ تردیدی نیست ، ولی بدون شک برخی محورهای خارجی نیز از این رویدادها ناخرسند نیستند.
* تحلیلگر مسایل بین الملل

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال