استاد دانشگاه علامه در گفت و گو با ایرنا :

دانشگاه ها از مهمترین مراکز رجوع برای تصمیم گیری هستند

تهران- ایرنا- عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی گفت: دانشگاه های کشور یکی از مهم ترین مراجعی هستند که باید برای تصمیم گیری به آنجا مراجعه شود اما در حال حاضر افراد بر مسند قدرت بدون در نظر گرفتن توصیه های اهالی دانشگاه در حوزه های مختلف تصمیم نهایی خود را می گیرند.

محمدرضا رحمانی دهکردی درباره نقش دانشگاه ها در بهبود وضعیت کنونی جامعه اظهار کرد: در محافل مختلف مستندات و شواهد باید به جای افراد حرف آخر را بزنند چرا که تصمیم گیری های شخصی و به ظاهر عقلایی مقامات سیاسی برمبنای واقعیت ها نیست.

« در تصمیم گیری های کشوری صحیح است که یک فرد بلند پایه به جای پافشاری بر تصمیمات خود، به شواهد، فکت و داده هایی تکیه کند که یک کارشناس دون پایه ارائه می دهد.»
در ادامه مشروح گفت و گوی خبرنگار گروه دانشگاه ایرنا با این استاد دانشگاه علامه می آید.


** ایرنا: آقای دکتر درباره کمرنگ بودن نقش جامعه در بهبود اوضاع کشور توضیح دهید؟
**رحمانی دهکردی: برای پاسخ به این سوال باید بگویم درتصمیم گیری های مربوط به کشور مشکل وجود دارد. مسئله این است که تصمیم گیری های کشور چگونه انجام می شود، آیا این تصمیم گیری ها بر اساس مرجعیت یعنی بر مبنای صلاح دید افراد بر مسند قدرت و ملاحظات سیاسی، مسلکی و منفعتی این افراد انجام می شود یا مسئولان براساس شواهد و مستندات در زمینه های مختلف تصمیم می گیرند.

تصمیم گیری صحیح از نظر کارشناسان مبتنی بر شواهد و استدلال است، تصمیمات مبتنی بر شواهد اثر بهتر و موثرتر و همچنین خطای کمتری نسبت به نظرات شخصی افراد دارد.
تجربه نشان داده که مرجعیت دانشگاه اهمیت بسیاری دارد، سال های قبل هنگامی که طرح استانی شدن حوزه های انتخابی از طرف نمایندگان مجلس مطرح شد، در مرکز پژوهش های مجلس مشغول کار بودم و یک سری مطالعات گسترده انجام شد مبنی بر اینکه این طرح قابل دفاع نیست و پیامدهای نادرستی را با خود به همراه دارد اما با فرستادن این گزارش برای نمایندگان در فراکسیون مجلس متوجه شدیم که پژوهش انجام شده توسط نمایندگان مطالعه نشده و در طول 17 سال گذشته هم هیچ گاه به این گزارش که مزایا و معایب را به صورت مستند نشان می داد، ارجاع داده نشد.
**ایرنا: چرا به دانشگاه ها در تصمیم گیری و پژوهش ها ارجاع داده نمی شود؟
** رحمانی دهکردی: دانشگاه ها توانایی تعریف ساز و کارهایی را دارند که بهتر و موثرتر به نتایج قابل قبول دست می یابد اما بازهم اشخاص مسائل کشور را به دانشگاه ارجاع نمی دهند.

تصمیم گیری ها در کشور شخصی است، البته در اینجا صحبت از نیات افراد نیست و تنها درباره این صحبت می کنیم که چقدر این تصمیم گیری های شخصی قابل اجراست.

اگر مسئولان برای تعیین ساز و کارهای مناسب به دانشگاه ها مراجعه کنند بی شک با تصمیم گیری های کم خطا و تضمین شده ای در آینده رو به رو می شویم. مسئله دیگری که متأسفانه در کشور ما به طور مکرر تکرار می شود، پیامدهای تصمیم پس از اجرای آن است. در کشورهای در حال توسعه ای مانند ایران تصمیمات گرفته شده به حال خود رها می شوند و نتایج فاجعه بار دیگری را با خود به دنبال خواهند آورد.

دربسیاری موارد تصمیمات درست به دلیل اینکه قابل دفاع نیستند هم می تواند به یک فاجعه تبدیل شود اما مراجع تحقیق و پژوهش و زمان می توانند بازخوردها را کنترل کنند چرا که پیامدها درباره اطلاعاتی است که هنوز بدست نیامده است. به طور مثال تصمیم گرفته شد برای بانوان کارمند 9 ماه مرخصی زایمان در نظر گرفته شود که تمامی روشنفکران به دلیل شأن والای مادری از این تصمیم دفاع کردند اما این تصمیم انسانی به تدریج پیامدهای غیرانسانی ضد خود را به همراه آورد.
بسیاری از سازمان دولتی با این استدلال که نباید 9 ماه حقوق رایگان بدون خروجی به زنان داده شود، تصمیم گرفتند که از نیروی کار مرد در نهادهای گوناگون استفاده کنند، از این رو یک تصمیم به ضد خودش تبدیل شد.

**ایرنا: دانشگاهیان کشورهای توسعه یافته چگونه در امور جامعه نقش دارند؟

** رحمانی دهکردی: کشورهای پیشرفته که سوابق مناسب تری در تصمیم گیری دارند، یک پدیده را به صورت پایلوت مطرح می کنند یعنی سال های طولانی تصمیمات مورد نظر را آزمایش می کنند تا براساس بازخورد و نتایج تصمیم گیری کنند اما در ایران بدون در نظر گرفتن پیامدها تصمیمات به صورت ناگهانی گرفته می شود.
حتی هوشمندترین افراد در دنیا هم از پیامدهای تصمیمات به طور کامل مطلع نیستند چرا که عوارض زمانی پدید می آید که تصمیم به مرحله اجرا رسد تا از طریق اطلاعاتی که موجود نیست، تصمیم گیری شود بنابراین ارجاع به دانشگاه در این زمینه بسیار مهم است.
مسئله دیگر که بازهم اهمیت ارجاع پژوهش ها به دانشگاه را نشان می دهد این است که تصمیمات مسئولان معمولا به صورت خلق الساعه گرفته می شود، تصمیمات به ظاهر عاقلانه انسانی بدون در نظر گرفتن پیامدها تأثیر نامطلوبی با خود به همراه دارد.

**ایرنا: آقای دکتر بازبینی تصمیمات توسط دانشگاه چه تأثیری در بهبود امور دارد؟
مطلب نهایی که باید مورد توجه قرار گیرد، بازبینی تصمیمات گرفته شده است، بازبینی در اینجا به معنای انعطاف در تصمیمات است تا پیامدها و بازخوردها توسط دانشگاهیان بررسی شود.
بسیاری از افراد گمان می کنند که اگر تا وسط راهی رفته اند، به دلیل هزینه های صرف شده نباید از راه خود بازگردند اما برشت در کتاب «آنکه گفت آری آنکه گفت نه» می گوید اگر یک راهی را رفتی و وسط راه علی رغم همه هزینه ها متوجه شدی مسیر اشتباه است، آیا باید راه را ادامه دهی؟ آنکه گفت آری آنکه گفت نه. متحمل شدن هزینه توجیه مناسبی برای ادامه مسیر اشتباه نیست.
اگر مرجعیت دانشگاه به عنوان یک نهاد موثرشناخته شود نه تنها تصمیمات رها نمی شود بلکه در زمان های بعد به منشأ آگاهی ها و پس از آن به انباشت آگاهی تبدیل می شود.
در کشورهای پیشرفته مانند آمریکا تصمیمات مهم با صرف بودجه های بسیار با نظر کارشناسان گرفته می شود.

گسست آگاهی نکته دیگری است که باید مورد توجه قرار گیرد، در حوزه هایی مقامات سیاسی با تغییر رئیس به طور کلی تصمیمات نیز تغییر می کند، چرا که تصمیمات مسلکی و منفعتی است و شواهد در نظر گرفته نمی شود و درنهایت نیز آگاهی انباشت نمی شود.

** ایرنا: آقای دکتر فکر می کنید اقناع اطلاعاتی مدیران تا چه اندازه می تواند عدم مراجعه مسئولان به دانشگاه نقش داشته باشد؟

** رحمانی دهکردی: اقناع اطلاعاتی یک مشکل روان شناختی است که بسیاری از افراد گمان می کنند وقتی در مسند قدرت قرار گرفتند دلمشغولی های متعدد مانند حفظ موقعیت خود مانع تصمیم گیری درست برای آنها می شود.
در وهله دوم حفظ منافع مسلکی یکی از دلایلی است که تصور می کند اگر به دانشگاهیان مراجعه کنند، قدرتشان کم می شود و دیگر حرف آخر را خودشان نزده اند.

**ایرنا راهکار مورد نظر برای افزایش نقش دانشگاه در بهبود امور جامعه را چه می دانید ؟
** رحمانی دهکردی: رسانه ها در برجسته سازی اهمیت نقش دانشگاه ها تأثیر موثری دارند. از سوی دیگر هدف این است که هنگام گرفتن تصمیم و در مرحله اجرا با کوتاه ترین راه ممکن به خواست منافع ملی خود دست یافت و تصمیم این موضوع نباید بر عهده اشخاص باشد بلکه باید با استفاده از داده های علمی به نتایج مورد نظر رسید.

**9491**1601**

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال