بی مهری به بهترین دوست

اردبیل - ایرنا - دیگر کودکان دبستانی نیز شعر معروف «من یار مهربانم» را نه تنها زمزمه نمی کنند بلکه حتی زحمت حفظ آن را به خود نمی دهند، این شعر معروف «عباس یمنی شریف» اکنون به نوستالژی و سمفونی ماندگار در اذهان بزرگسالان تبدیل شده است.

کودکان ایرانی امروز به طور شگفت آوری از کتاب گریزان و گرفتار دنیایی شده اند که همه چیزش مجازی است، از دوست تا بازی ها و خیلی چیزهایش؛ حتی کتاب هایی آن که در گذشته بوی کاغذ و عطر روح انگیزی می داد امروز به صفحه ای الکترونیکی و بی روح تبدیل شده است.
این حکایت گریزان بودن از کتاب نه تنها دامن کودکان که آرام و خزنده تمام گروه های سنی از نوجوان تا جوان و حتی میانسال و کهنسال را نیز گرفته و به نوعی دارد همه را در دنیای مجازی سرگردان می کند.
این که چه بر سر نسل کتابخوان گذشته آمده و چرا گریز از کتابخوانی در حال اپیدمی بوده، حکایتی است که هر کس به نوعی آن را روایت و موشکافی می کند.
«بهزاد» دانشجوی ترم سوم ادبیات فارسی می گوید: به ندرت پیش می آید کتاب های غیر درسی مطالعه کنم، حوصله چندانی برای مطالعه ندارم، واقعیتش این روزها فضای مجازی جایگزین مطالعه شده است.
وی معتقد است که دلیل اصلی پایین بودن سرانه مطالعه کتاب در ایران غافلگیر شدن جوانان و محو آنها در فضای مجازی است و به این زودی ها گویا راه نجاتی برای رهایی از این فضا نیست.
«امیر علی» یکی دیگر از دانشجویان اردبیل هم می گوید: گناه نسل امروزی نیست که از مطالعه رویگردان است، کودکی که از همان زمان بدست گرفتن اشیا، پدر و مادر به او موبایل هدیه می دهند محو و حیران این جادوی کوچک شده و راه گریزی از آن نیست.
وی افزود: به دنبال چه دلیلی برای گریزان بودن از کتاب می گردیم، وقتی که زندگی بدون موبایل ممکن نیست، وقتی تمام نیازهای زندگی ات از خرید مایحتاج و حتی خود کتاب به نوعی به اینترنت و موبایل ختم شده و به آن وابسته است چه گریزی از این فضای مجازی است.
به گفته وی، دانشجوی امروزی نیز به اجبار و با امر و نهی و توپ و تشر استادان به مطالعه و یا درست بگوییم حفظ صرف کتاب و جزوه مجبور است، تازه برای بسیاری از تحقیقات و امور درسی نیز باز نیاز به استفاده از موبایل و اینترنت است.
اما در کنار بحث فضای عمومی و تاثیر شگرف آن در انزوای کتاب در زندگی امروزی، عوامل دیگری نیز در خروج تدریجی کتاب از سبد زندگی خانواده های ایرانی تاثیر گذار است.
گرانی کتاب، کافی نبودن مکان های فرهنگی از جمله کتابخانه های عمومی، ناتوانی نهاد آموزش و پرورش در ایجاد انگیزه مطالعه در بین دانش آموزان، نبود مشوق های تاثیرگذار برای جذب افراد جامعه به کتابخوانی، نبود فضاها و کتاب های مناسب و کافی در مراکز عمومی از جمله ایستگاه های مترو، پایانه های حمل و نقل همگانی و وسایل نقلیه برون شهری مانند اتوبوس ها، بانک ها، دستگاه های اجرایی، ورزشگاه ها در کنار اعمال محدودیت و ممیزی در انتشار کتاب، سطحی شدن و ناکافی بودن کتاب های قصه و رمان، نبود حمایت از انتشاراتی ها و نویسندگان جوان، اقتصادی نبودن شغل کتابفروشی و... از جمله عواملی است که کارشناسان آنها را در ایجاد فضای بی رغبتی به کتاب و کتابخوانی در استان ها تاثیر گذار می دانند.
برخی کارشناسان معتقدند با گران شدن کتاب ‌هایی که قدرت جذب مخاطب دارند شهروندان نیز دیگر تمایلی به مطالعه آن ها ندارند چرا که توانایی خرید وجود ندارد.
سید «رضا پورایمان» جامعه شناس نیز گفت: یکی از دلایل اساسی کاهش میزان مطالعه در کشور گرانی روز افزون کتاب است.
وی بیان کرد: با نگاهی به قیمت کتاب در چند سال اخیر با افزایش نجومی نرخ آثار منتشر شده از سوی ناشران مختلف روبه رو هستیم و این مشکل برای ناشران غیردولتی که بیشتر، آثار برجسته و نفیس منتشر می‌کنند، نمود بیشتری دارد.
او افزود: گرانی مواد اولیه از جمله کاغذ باعث شده که قیمت کتاب نسبت به سال‌های گذشته افزایش یابد و تهیه آن برای بسیاری از اقشار جامعه مشکل باشد.
این کارشناس ادامه داد: اکنون با قطع سهمیه کاغذ ناشران، آنها کاغذ را سه برابر قیمت نسبت به سال ‌های گذشته تهیه می‌کنند و گرانی آن باعث کاهش فروش این محصول فرهنگی شده است.
برخی از فعالان عرصه کتاب نیز موضوع ممیزی و محدود شدن دایره تولید را علت رکود بازار کتاب و کتابخوانی ذکر می کنند هر چند که بسیاری از این فعالان اذعان می کنند که وضعیت در این زمینه نسبت به سالیان گذشته بسیار متفاوت و بهتر شده است.
به عقیده آنها، این موضوع در کاهش مطالعه بی‌تاثیر نبوده است، اعمال محدودیت در تولید آثار فرهنگی ا پویایی در این عرصه را سلب کرده و رخوت را در تولیدکنندگان به وجود آورده و باعث کاهش میزان انتشار کتاب می‌ شود.
«شهروز گلدوست» ناشر اردبیلی می گوید که مولفان و نویسندگان ما نیز اغلب کم کار شده اند و به جز کتاب هایی با موضوع شعر و ادب، بسیاری از کتاب ها کپی برداری از کتاب های دیگر و مرتبط است.
وی بیان کرد: ترجمه کتاب به علت نیاز داشتن به تیراژ بالا در اردبیل کمتر دیده می شود و چاپ کتاب های مربوط به نیایش های قرآنی، کلمات قصار و جملات کوتاه رونق دارد.
گلدوست گفت: میزان مطالعه در جامعه کم است و کتابخوانی به طور عمده به حوزه های دانشگاهی محدود می شود و در سال گذشته حدود 15 هزار جلد کتاب در 10 تا 15 عنوان با کمتر از یک هزار تیراژ در این انتشاراتی چاپ و منتشر شده است.
وی ادامه داد: بسیاری از نویسندگان با روند اخذ مجوز و چاپ کتاب آشنا نیستند و انتظار دارند کتاب مورد سفارش آنها به سرعت یک جزوه سریع چاپ و منتشر شود و اغلب زمان یک ماهه اخذ مجوز و چاپ کتاب را طولانی می شمارند.
گلدوست که از سال 78 به پیشه چاپ و نشر کتاب رو آورده است، می گوید: به حوزه کتاب نگاه اقتصادی حاکم شده است، نویسندگان نخست بازاریابی و سپس به چاپ کتاب اقدام می کنند، حوصله مطالعه در مردم کم شده است و به طور عمده کتاب های دانشگاهی و آموزشگاهی بیشتر از بقیه کتاب ها چاپ می شود.
وی افزود: طرح خرید کتاب اداره کل فرهنگ ارشاد اسلامی استان اردبیل هرچند باعث تحرک در بازار کتاب می شود اما به طور کلی به کتاب های مذهبی و انقلابی تعلق دارد و به اندازه ای نیست که هزینه چاپ کتاب را به طور کامل تامین کند.
برخی نیز معتقدند که انحصار تبلیغات محصولات فرهنگی در دست عده ای قلیل از تولیدکنندگان کتاب، باعث به وجود آمدن وضعیت کنونی شده است، این موضوع تبدیل به عاملی می شود تا شهروندان تنها با تعداد کمی از آثار شاخص آشنا شده و به مطالعه آنها تمایل پیدا کنند.
«محمدرضا پرنیا» مدیر کتابفروشی بهروز و نمایندگی چند انتشاراتی کشور نیز به خبرنگار ایرنا گفت: چندین عامل در پایین بودن سرانه مطالعه مردم دخیل است که علت عمده آن نبود فرهنگ سازی از سوی متولیان فرهنگی است.
وی افزود: عامل دیگر نبود گرایش مردم به کتابخوانی رشد و گسترش فضای مجازی است که متاسفانه گوی سبقت را از کتاب ربوده و به عنوان سرگرم کننده کاذب مردم را از خواندن و مطالعه کتاب دلسرد کرده است.
پرنیا بیان کرد: گران بودن کتاب نیز دلیل دیگری است، مردم با این قیمت ها توانایی خرید کتاب های مورد علاقه خود را ندارند.
او با اشاره به وضعیت فروش کتاب در استان افزود: وضعیت فروش کتاب در استان پایین است و این امر باعث شده بسیاری از کتابفروش ها غیر فعال و تعطیل شوند.
سید «ناصر اسحاقی» مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اردبیل نیز معتقد است که مدارس و دانشگاه ها می توانند فرهنگ کتابخوانی را نهادینه کرده و دانش آموزان و دانشجویان را به کتابخوانی تشویق کنند.
وی افزود: مردم لذت مطالعه را نچشیده اند و اگر آن را حس کنند دنبال فضای مجازی نخواهند رفت زیرا علم و آگاهی که از کتاب حاصل می شود، از دیگر رسانه ها بدست نمی آید.
مدیرکل ارشاد اردبیل بیان کرد: باید برای حمایت از کتاب فروش ها هم مشوق های لازم با توزیع بن کتاب و راه اندازی بازارچه کتاب اقدام موثری انجام شود.
اسحاقی افزود: کتابفروشی ها فرهنگ سازان ما هستند و حمایت از آنها با هدف ترویج فرهنگ کتابخوانی ضروری است و باید جلوی تعطیلی کتابفروشی ها در این استان گرفته شود.
او بیان کرد: گردش مالی کتاب در کشور 30 هزار میلیارد ریال است که 20 هزار میلیارد ریال آن مربوط به کتاب های درسی و کمک درسی است.
اسحاقی اضافه کرد: وضعیت استان اردبیل در حوزه تولید و عرضه کتاب مطلوب است ولی پایین بودن سرانه مطالعه مشکل اساسی در حوزه فرهنگ محسوب می شود و دلیل اصلی آن آن نیز مربوط به گسترش رسانه های مجازی، شبکه های اجتماعی و ماهواره ها است.
«رباب عزیزخانی» مدیرکل کتابخانه‌های عمومی اردبیل هم گفت: اکنون 54 هزار نفر از جمعیت استان در کتابخانه‌های عمومی استان عضو هستند و سالانه یک میلیون و 900 هزار نفر به کتابخانه‌های عمومی مراجعه می‌کنند.
وی افزود: بیشترین مراجعه از سوی دانش آموزان و دانشجویان بوده و در واقع سهم قابل توجهی از مراجعه ها به کتابخانه‌های عمومی را شامل می‌شود.
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان اردبیل با اشاره به وجود 900 هزار نسخه کتاب در کتابخانه‌های عمومی اردبیل اضافه کرد: سالانه 400 هزار نسخه کتاب به امانت گرفته می‌شود.
عزیزخانی با بیان اینکه بیشترین امانت کتاب مربوط به کتب کودک و نوجوان است، اضافه کرد: تلاش امور کتابخانه‌های استان افزایش تعداد اعضای کتابخانه‌ها و ترویج کتاب و کتابخوانی است.
به هر حال برای ترویج و نهادینه کردن فرهنگ مطالعه و رونق کتابخوانی به حرکت و اقدام همه جانبه فرهنگی نیاز است و در کنار این مهم باید محدودیت ها و عوامل اقتصادی نیز در رویگردانی و علاقه کم مردم به مطالعه را ریشه یابی و برای رفع آن برنامه ریزی کرد.
7110/6016

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال