پرهیز از موازی کاری با دولت – فرشاد محسن زاده*

تهران- ایرنا- تذکر اخیر رهبری انقلاب برای پرهیز از ایجاد تشکیلات موازی با دولت و به تعبیری صریح تر ضرورت اجتناب بسیاری از نهادها از موازی کاری با دولت مستقر از نکات کلیدی و قابل تعمقی است که کارگزاران نظام اسلامی باید برای سامان بخشی اوضاع و تحقق عینی این تنبه ، همت بگمارند.

قدرت های پراکنده و غیرمتمرکز مجمع الجزیری اقتصادی و سیاسی که بعضا از سال های آغازین انقلاب بنا به ضرورت ها و اقتضای شرایط زمانی پیدایش نظام جمهوری اسلامی در عرصه قدرت نوپای دولت های آغازین پدیدار شدند اکنون با گذشت چهار دهه به این اندازه از بلوغ و اقتدار حاکمیتی رسیده که به شکل اراده سیاسی متمرکز که نماد عینی آن در دولت موخر متجلی است ، عمل کنند.
پراکندگی قدرت در حوزه های گوناگون سیاسی ، اقتصادی ، فرهنگی و ... نه تنها موجبات تقویت حاکمیت مرکزی را فراهم نمی آورد بلکه خود سبب ساز روند فرسایشی اقتدار حاکمیتی می شود که جملگی به یک معنا و به زعم خویش در جزیره و کانون قدرت مونوپولی خود برای فزونی قدرت متروپل یا مرکزی تلاش می کنند اما چون متمرکز عمل نمی شود بنابراین نتیجه مطلوب و موثر در پی ندارد.
البته این ناهمگنی قدرت های پراکنده شاید به همین نتیجه نامطلوب و بی اثر منتهی نشود در بسیاری از مواقع به واسطه تعارض ذاتی که در اصل قدرت وجود دارد عامل دو گانگی در حوزه تئوریک و پراتیک بیانجامد که جز استهلاک قدرت مرکزی و سرمایه ملی عایدی و سود دیگری نخواهد داشت.
در نظام اقتصادی ایران بخش های مهمی وجود دارند که به لحاظ ساختاری غیردولتی و یا شبه دولتی هستند و به ظاهر هم مدیریت دولتی بر آنها مترتب است و در واقع به نوعی قانونی عمل می شود اما دولتی نیستند و ما بین دولتی و خصوصی رها شده اند.
صدها شرکت شبه دولتی که زیرمجموعه نهادها ، موسسات عمومی ، نظامی ، خیریه ، بقاع متبرکه ، صندوق های بازنشستگی و نهادهای انقلابی محسوب می شوند طی چند دهه گذشته در یک فرآیندی در دولت های مختلف اجازه ظهور یافتند که در قالب اقتصاد بین بخشی دولتی و خصوصی فعال شدند که تاکنون برای واگذاری مسئولیت و تصدی گری امور چندان اقبالی از خود نشان نداده و یا نمی دهند.
بسیاری از این شرکت ها ، موسسات و بنگاه های اقتصادی نیز زیست دو گانه ای را اختیار کرده اند که هنگام دریافت بودجه و منابع مالی با زیست دولتی خو می کنند و به هنگام حسابرسی ، پرداخت مالیات و عوارض خود را خصوصی می نامند و بدین طریق هم از مزایای دولتی و هم از امتیازات خصوصی بهره می برند.
حال اینکه قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بر اقتصاد دولتی ، تعاونی و خصوصی صراحت دارد که درچارچوب مدیریت دولت تعریف شده باشد و برابر قانون نیز مطابق کارکرد خویش پاسخگو باشند و دولت هم به عنوان متولی اصلی امور محترم و مسئول شمرده می شود اما به رغم چنین صراحتی ، وجود نهادهای خصوصی و عمومی فرا دولتی نه تنها توجیه ندارد بلکه فعالیت مایشای این نهادها امکان رقابت دو بخش تعاونی و خصوصی را تحدید و سلب می کند.
به همین سبب علاوه براینکه نهادهای شبه دولتی تاثیر مطلوبی بر جریان خصوصی سازی نگذاشتند بلکه نظارت سازمان ها و نهادهای نظارتی بر خود را بسیار سخت کردند و یکی از کاستی های موجود در حوزه نهادهای اقتصاد فرا دولتی یعنی نظارت ناکافی و یا حتی نبود نظارت ، ناشی از این نقصان است.
نبود نظارت فی نفسه یک عامل مشکل زا برای خود مختاری و جزیره ای عمل کردن نهادهای مستقل از دولت مورد نقد خواهد بود اما چالش اصلی قدرت درعرصه سیاسی به واسطه نهادهای موازی دولت ، ناشی از توان مالی است که با خود رانت ، نفوذ ، اقتدار سیاسی و عدم تمکین در برابر دولت مرکزی را به همراه دارد.
از قضا در ایران نیز نهادهای موازی با دولت با توجه به برخوداری از منابع سرشار پولی و مالی و دارایی های عظیم به بازیگران و صحنه گردانان مهم عرصه سیاست بدل گشته اند و به واسطه همین توان مالی پتانسیل ایجاد تشکیلات موازی با دولت مرکزی را یافتند و بسیاری از نهادهای این چنینی مصداق عینی دوگانگی قدرت یعنی 'دولت و شبه دولت' به شمار می روند.
بدون تردید تذکر رهبری انقلاب در دیدار اخیر اعضای خبرگان برای پرهیز از ' ایجاد تشکیلات و کار موازی با دولت ' با هدف تقویت دولت مرکزی در برابر نهادهای موازی دارای منابع سرشار مالی و دیگر مولفه های قدرت داده شد تا از این پس با نصب العین قرار دادن این رهنمود محدودیت ها و احیانا موانعی پیش پای تلاش های دولت قرار نگیرد.

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال

گالری تصاویر

پربیننده

2 تیم تروریستی در کردستان دستگیر شدند

وزارت اطلاعات اعلام کرد:

2 تیم تروریستی در کردستان دستگیر شدند

اقدام سعید امامی برای گرفتن فنوا علیه روشنفکران

پروژه تاریخ شفاهی ایران ایرنا/ عمادالدین باقی(6):

اقدام سعید امامی برای گرفتن فنوا علیه روشنفکران

آمریکا ابتدا باید اعتماد از دست رفته را احیا کند

واکنش قاسمی به ابراز علاقه ترامپ برای مذاکره با تهران؛

آمریکا ابتدا باید اعتماد از دست رفته را احیا کند