چرایی خاموشی‌ها - اسماعیل داودی*

تهران- ایرنا- تابستان امسال با خاموشی های پراکنده آغاز شد و همچنان ادامه دارد؛ این روند نه تنها زندگی روزمره، بلکه روند فعالیت واحدهای اقتصادی کشور را نیز تحت تاثیر قرار داده است.

زنگ تلفن به صدا در می آید؛ آقایی پشت خط است؛ بدون اینکه خود را معرفی کند با عصبانیت از قطعی برق گلایه کرده و می گوید مغازه دار است و به دلیل قطع شدن برق مقدار زیادی سوسیس و کالباس در مغازه اش فاسد شده و آنها را در جوی آب ریخته است.
با او صحبت می کنم، صدایش را پایین تر می آورد و می گوید: «با یک وام بانکی این سوپرمارکت را برای تامین معاش خانواده ام راه انداخته ام؛ کسب و کارم مدت هاست خوابیده و رونق چندانی ندارد؛ در این حال و احوال، برق مغازه هر روز قطع می شود و روزانه به دلیل خراب شدن برخی اقلام، ضرر و زیان می دهم؛ مگر یک مغازه نُقلی چقدر سود دارد که بخواهم برای قطعی برق، روزانه صدها هزار تومان خسارت بدهم؟»
این گفت وگو من را به یاد آن کارگر مرغداری می اندازد که به دلیل تلف شدن مرغ ها اشک می ریخت و می گفت: «مالک این مرغداری نیستم اما نان ما از همین جا می آید».
از این دست اخبار در یک ماه اخیر کم به گوشمان نخورده است؛ «هزاران مرغ بر اثر قطعی برق تلف شدند»، « مواد اولیه واحدهای صنعتی در اثر قطعی برق از بین رفت»، «واحدهای صنفی تاوان قطعی های مکرر برق را می دهند»، «فاسد شدن مواد غذایی داخل یخچال به هنگام قطع برق»، «قطعی برق به چراغ‌های راهنمایی هم رسید»، «حبس روزانه ده ها نفر در آسانسور به دلیل قطعی برق» و ... تنها گوشه ای از پیامدهای قطعی های پراکنده برق در یک ماه اخیر است.
در این شرایط، مردم همه ی گناه ها را به گردن وزارت نیرو به عنوان متولی تامین نیاز انرژی کشور می اندازند؛ انتظار مردم به حق است اما خاموشی ها متهم ردیف اول ندارد؛ در چنین شرایطی به نظر می رسد باید مساله «چرایی خاموشی‌ها» کمی برای افکار عمومی باز شود.
عوامل مختلف در قطعی های برق نقش دارند؛ قانونگذاران، مجریان، تولیدکنندگان و بویژه مصرف کنندگان؛ به طوری کلی به جرات می توان گفت کل زنجیره دچار مشکل است.
صنعت برق، سرمایه بر است و اضافه کردن هر مگاوات به ظرفیت تولید، به منابع مالی نیاز دارد؛ نمی توان بودجه این بخش را کاهش داد اما انتظار داشت نیروگاه و تاسیسات جانبی به اندازه نیاز کشور ساخته شود.
با نگاهی به دو رقم در تامین اعتبارات بخش برق می توان به عمق این فاجعه پی برد؛ امسال برای تبدیل نیروگاه های سیکل باز به نیروگاه های سیکل ترکیبی – که تاثیر زیادی در کاهش مصرف سوخت و افزایش بازدهی نیروگاه ها دارد – یک هزار و 100 میلیارد تومان اعتبار درخواست شده اما فقط 6 میلیارد تومان در نظر گرفته شده است.
دولت منابع کافی برای سرمایه گذاری در نیروگاه سازی ندارد و بخش خصوصی نیز به دلیل مطالبات معوقی که از وزارت نیرو دارد، انگیزه ای برای حضور در این بخش ندارد.
در همین ارتباط، فاصله عمیقِ بین قیمت تمام شده تولید برق با نرخ های تکلیفی موجب کمبود منابع مالی این صنعت شده است؛ به زعم سیاستگذاران، اصلاح قیمت انرژی الکتریکی پیامدهای اجتماعی دارد و این مساله سالهاست اصلاح قیمت های برق را به تعویق انداخته است.
قیمت تمام شده هر کیلووات ساعت برق اکنون 110 تومان است اما با نرخ هر کیلووات ساعت 70 تومان عرضه می شود؛ به عبارتی وزارت نیرو اکنون به ازای هر کیلووات ساعت برق 40 تومان یارانه پرداخت می کند. این ارزان بودن قیمت برق موجب بدمصرفی در میان مصرف کنندگان شده است؛ زمانی که قیمت برق ارزان باشد، آیا مردم به سمت افزایش راندمان تجهیزات برقی حرکت می کنند؟
با این حال، همه مشکلات را نمی توان به گردن سازمان برنامه و بودجه، مجلس شورای اسلامی و مردم انداخت و وزارت نیرو را مبرا دانست؛ مسوولان وزارت نیرو عمده چالش خود در تامین برق تابستان امسال را «محدودیت در تولید برق در نیروگاه های برقآبی» و «افزایش درجه هوا» می دانند اما سوال اینجاست که با توجه به افزایش پنج درصدی مصرف برق در هر سال و با توجه به اینکه محدودیت در منابع آبی اتفاقی جدید نیست، آیا نباید ظرفیت نیروگاه ها متناسب با نیاز کشور افزایش می یافت؟ آیا با کاهش تلفات در شبکه توزیع، نمی شد بخشی از کمبود نیازها را جبران کرد؟
همچنان که گفته شد، خاموشی های تابستان امسال، نتیجه چرخه ای معیوبی است و وزارت نیرو نیز همواره محدودیت های مالی صنعت برق را مطرح کرده است.
درارتباط با چالش های این صنعت، سندیکای شرکت های تولیدکننده برق سه روز پیش بیانیه ای با عنوان «آدرس غلط ندهید» صادر و با طرح چرایی خاموشی ها، اعلام کرد: «تردیدی نیست اگر چرخ صنعت برق بر همین منوال باشد، درآینده نه چندان دور از حرکت خواهد ایستاد و این صنعت مادر، زمین گیرخواهد شد».
به زعم سندیکای شرکت های تولیدکننده برق، «از آنجا که اجرا و آماده سازی طرح های صنعت برق بویژه در بخش تولید برای بهره برداری بسیار زمان بر و سرمایه بر است، باید از شرایط تابستان امسال درس بگیریم و برای اینکه در آینده به مشکلاتی به مراتب سخت تر و گسترده تر مواجه نشویم، از همین امروز با واقع بینی و بدور از عافیت طلبی به فکر چاره ای اساسی باشیم».
........................
** خبرنگار ایرنا

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال