مراتع ایران در سرازیری نابودی

تهران-ایرنا-مراتع ثروت‌های ملی هستند که می‌توانند زمینه اشتغال و درآمدزایی افراد زیادی را فراهم کنند؛ اما در سال های اخیر به دلیل چرای بی رویه، فرسایش خاک، تغییرات اقلیمی، خشکسالی و برداشت بیش از حد از ذخایر طبیعی باعث نابودی بخش‌های زیادی از مراتع کشور شده است.

مرتع زمینی است با پوشش نباتی طبیعی خودرو که پوشش گیاهی آن غالباً علفی چندساله، بوته‌ای، بعضاً درختچه‌ای و به ندرت دارای درختان پراکنده است؛ همچنین دارای کارکردهای متعددی از قبیل حفظ آب و خاک، ارزش‌های زیست‌محیطی و در صورت فراهم بودن شرایط یکی از منابع تأمین غذای دام اهلی و وحوش به شمار می آید.
بیش از 52 درصد از سطح کشور را مراتع تشکیل می‌دهند که بیش از 7000 گونه گیاهی در قلمرو آن رشد می کند. تأمین علوفه مورد نیاز دام، تولید محصولات دارویی و صنعتی، حفظ ذخایر ژنتیک گیاهی و جانوری از دیگر کارکردهای مراتع است که بدون شک اگر مدیریت مناسبی صورت نگیرد، تا چند سال آینده چیزی از مراتع کشور باقی نمی‌ماند.
مدیر کل دفتر آب خاک سازمان حفاظت محیط زیست در این باره معتقد است: در کشور ما ظرفیت مراتع به طور کامل شناسایی نشده است از سوی دیگر روستاییان به حدی چرای بی رویه دارند که سلامت مراتع را با خطر مواجه کرده است بنابراین شناخت ظرفیت این پتانسیل از اهمیت زیادی برخودار است و اجرای هر طرحی باید با دقت و بررسی کاملی صورت گیرد.
علی مریدی روز یکشنبه به خبرنگار ایرنا درباره توضیح داد: چرای بی رویه موجب از بین رفتن مراتع و در نهایت سرعت بخشیدن به روند فرسایش خاک می شود. ایران جزو کشورهایی با فرسایش خاک بسیار بالا است البته عدد و رقم ها درباره فرسایش خاک در کشور تخمینی است زیرا مطالعه دقیقی در این زمینه صورت نگرفته است اما آنچه گفته می شود این است که فرسایش خاک در کشور ما 16 تن در هکتار است در حالی که شاخص جهانی آن بین 5 تا 6 تن در هکتار است یعنی حدود سه برابر جهانی فرسایش داریم.
وی تاکید کرد: فرسایش چه بادی و چه خاکی موجب از بین رفتن مراتع می شود و به دنبال آن بروز سیلاب ها را به همراه دارد، به طور کلی طبیعت و مولفه های موجود در آن زنجیر وار به هم متصل هستند بنابراین پاره شدن هر یک از آنها موجب تخریب دیگری می شود.
مریدی گفت: وقتی مرتع از بین برود نفود آب باران به داخل خاک کاهش می یابد، آبها گل آلود می شوند و سیل به وقوع می پیوندد و اگر در پایین دست تالاب یا سدی باشد خسارت جدی خواهد دید، به عنوان مثال سد دز یکی از سدهای رسوب خیز کشور است که به دلیل شرایط در بالادست رسوبات زیادی تولید و وارد آن می شود که اکنون دچار مشکل شده است.
وی به مراتع استان فارس اشاره کرد و افزود: دراین استان جنگل های زاگرسی وجود دارد که انجام هر کاری بدون مطالعه و بررسسی دقیق، ممکن است یک سری جنگل های زاگرسی در آن منطقه از بین بروند.
مدیر کل دفتر آب خاک سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: چرای دام در نقاط مختلف کشور متفاوت است در برخی نقاط بالای دو تا سه برابر ظرفیت صورت می گیرد که گیاهان به طور کامل از بین رفته اند و خاک دچار فرسایش شدید شده است.
مریدی همچنین به فرسایش بادی اشاره کرد و گفت: نتیجه این فرسایش را در قالب بروز گرد و خاک به علت از بین رفتن پوشش گیاهی در نقاط مختلف خوزستان می بینیم که با بروز هر بادی گرد و خاک به هوا بلند می شود، البته کم آبی و خشکی در جای خود قرار دارد.
وی درباره نقش سازمان محیط زیست در صورت اجرای طرح هایی مانند دامپروری و یا دامداری در مراتع اظهار داشت:
سازمان محیط زیست در رابطه با مراتع نقش مستقیمی ندارد اما نقش نظارتی خود را همواره ایفا خواهد کرد، مراجع استانی هم باید دقت کنند تا در صورت اجرای طرحی در مراتع نظارت کافی داشته باشند، اما طبق قانون در بحث مراتع سازمان جنگل ها مراتع و آبخیزداری متولی است.
مریدی افزود: از سوی دیگر اگر قرار باشد طرحی غیر سازه ای در مراتع اجرا شود طبق قانون مشمول ارزیابی زیست محیطی نخواهد شد اما اگر در قالب سازه باشد در آن حالت وضعیت متفاوت است و باید ارزیابی زیست محیطی داشته باشد.
وی توضیح داد: باید در نظر داشته باشیم که مرکز پرورش دام با دامداری متفاوت است، در شرایط قانونی مرکز پرورش دام اگر نیازمند احداث سوله باشد ( سازه ای ) تا دام در آن نگهداری شود و غذای آنها از مکان دیگری تامین شود مشمول ارزیابی زیست محیطی می شود که با دامپروری و اینکه دام در مرتع رها شود متفاوت است اما چون در هر صورت هر دو محیط زیست را تهدید می کند سازمان محیط زیست می تواند به موضوع ورود کند.
مریدی گفت: با توجه به شرایط کنونی مرتع در کشور اگر قرار باشد طرحی در مرتعی اجرا شود اما مطالعه دقیقی نداشته باشد و توان و ظرفیت اکولوژیک منطقه بررسی نشده باشد، خیانت است زیرا اگر توان اکولوژیک منطقه بررسی نشده باشد می تواند تبعات زیادی و گاه جبران ناپذیری به همراه داشته باشد.
علمی 9014**1440

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال