هدف ایرنا گسترش اطلاع رسانی است. لذا انتشار این مطلب به معنای تائید محتوای آن نیست

روزنامه هرگز ارزش خود را از دست نمی‌دهد

تیراژ روزانه 285 میلیون نسخه روزنامه در هند این کشور را در صدر کشورهای دنیا به سبب انتشار و مطالعه روزنامه قرار داده است. به عبارتی اگر جمعیت یک میلیارد و 210 میلیون نفری این کشور را از نظر بگذرانیم گویی به ازای هر 4 نفر یک نسخه روزنامه در هند منتشر می‌شود.

همین آمارها سبب شد تا موضوع را با «آب‌های کومار سینک» رییس مرکز فرهنگی هند در ایران درمیان بگذاریم. این تحصیلکرده تاریخ و فرهنگ که 58 سال سن دارد کتابی تحت عنوان «گفت‌وگوی بین تمدن‌ها» تالیف کرده است که در سال 2005 میلادی در ایران به عنوان کتاب سال انتخاب شده است.

او از ابتکار روزنامه اعتماد در راه‌انداختن صفحه و سرفصلی تحت عنوان «روزنامه زنده است» در بررسی و تقویت نقاط قوت مطبوعات کاغذی استقبال کرده می‌گوید: «مطمئنم کسانی که برای زنده نگه داشتن رسانه‌های چاپی می‌جنگند در نهایت موفق می‌شوند. می‌دانم که مشکل است اما کارهای مشکل انجام‌پذیر هستند. تنها به زمان نیاز است.» مدیر مرکز فرهنگی هند در ایران البته هیچگاه روزنامه‌نگاری نکرده است و 6 سال قبل در مرکز مطالعات هند و ایران فعالیت می‌کرده است.

او به آینده روزنامه‌های کاغذی در هند امیدوار است و گرچه کاهش تیراژ در ژاپن منجر به در صدر قرار گرفتن هند شده اما معتقد است انتشار روزنامه در هند افت نخواهد داشت. او می‌گوید: تیراژ پایین نمی‌آید. تغییراتی که روزنامه‌ها به طور مرتب در جهت جذاب شدن می‌دهند، از لحاظ محتوا و زبان، تنوع زبانی، نسخه‌های منطقه‌ای و محلی روزنامه‌ها حتی به دور افتاده‌ترین مناطق می‌رسد. روزنامه‌ها در سطوح مختلف مطلب دارند؛ بین‌المللی، ملی، منطقه‌ای، شهرها و ستون‌هایی برای روستاها. حتی روستاها ستون‌های خود را در روزنامه دارند. به این ترتیب حتی روستاییان دوست دارند روزنامه بخرند تا ببینند اسم خودشان، دوستان‌شان یا اجدادشان در آن آمده است.

روزنامه اعتماد از بهمن سال گذشته در صفحه‌ای تحت عنوان «روزنامه زنده است» به بررسی وضعیت مطبوعات کاغذی و افت تیراژ آنها در مواجهه با رسانه‌های الکترونیک و شبکه‌های اجتماعی پرداخت. برای همین امروز می‌خواهیم بدانیم مطبوعات هند چگونه توانسته‌اند به نسبت جمعیت تیراژ خود را حفظ کنند. آیا روزنامه‌ها در هند نیز با شبکه‌های اجتماعی وضعیت‌شان نامناسب شده است؟ و آیا شما فکر می‌کنید روزنامه کاغذی واقعا با سرعت تکنولوژی و انتقال اطلاعات زنده می‌ماند؟

مطمئنم کسانی که برای زنده نگه داشتن رسانه‌های چاپی می‌جنگند در نهایت موفق می‌شوند. می‌دانم که مشکل است اما کارهای مشکل انجام‌پذیر هستند. تنها به زمان نیاز است. در هند هم این تغییرات به وجود آمده است. رسانه‌های الکترونیک و اخبار فوری که مقابل چشم مخاطبان قرار می‌دهند، جذابیت‌های زیادی به وجود می‌آورند که به عنوان اولین نفر خبر را دریافت کنیم. درحالی که روزنامه چاپی زمان‌بندی خودش را دارد. هر روز صبح یا عصر توزیع می‌شود. این فلش‌های اخبار فوری که ممکن است هر لحظه سر برسند، رسانه‌های چاپی را تحت تاثیر قرار داده‌اند.

**آیا در هند نیز با کاهش تیراژ و فروش روزنامه مواجه بوده‌اید؟
در هند تیراژ رسانه‌های چاپی کاهش یافته است اما به نظر می‌رسد این شرایط بسیار موقت باشد. چون روزنامه ارزش‌های خودش را دارد. به این دلیل که ١) اخبار را با جزییات منتشر می‌کند ٢) تعادل خوبی برقرار می‌کند. بر اساس احساسات اخبار را منتشر نمی‌کند ٣) زبان خوبی دارد. روزنامه فقط خبر نیست؛ بلکه زبان خودش را دارد و با رویکرد ایجاد گفت‌وگو با مخاطبان این زبان را انتخاب می‌کند. ٤) روزنامه آموزش‌دهنده خوبی است چون مقالات مختلفی را در خود دارد. می‌توان به سرعت به موضوع مورد نظر خود دست یافت. اما در رسانه‌های الکترونیک، در لحظه تنها یک خبر منتشر می‌شود. انتخاب با من نیست، انتخاب با آنهاست. ٥) روزنامه در دست خواننده است و حس مالکیت اخبار را به او می‌دهد. می‌توان آن را کنار گذاشت و دوباره به آن بازگشت یا بریده‌ای از روزنامه را می‌توان سال‌ها نگه داشت. درحالی که رسانه‌های الکترونیک جریان دارند. شما باید در لحظه خبر را دریافت کنید تا آن را از دست ندهید. بنابراین روزنامه چاپی نوعی گنجینه محسوب می‌شود که می‌توان نگه داشت اما رسانه‌های الکترونیک این قابلیت را ندارند.

اینها مزایای روزنامه و ضعف‌های رسانه‌های الکترونیک هستند که ما دوباره هر روز آنها را کشف می‌کنیم. به هر حال روزنامه یک قطعه تاریخی است که برای ما می‌ماند. بسیاری از هندی‌ها نخستین روزنامه‌ای را که بعد از استقلال هند در ١٥ آگوست ١٩٤٧ منتشر شد، نگه داشته‌اند. این مزایا، اعتبار رسانه‌های چاپی را بازمی گرداند و ما را به آن برمی‌گرداند.

به این ترتیب، نباید چندان به شاخص‌های تیراژ که بالا و پایین می‌رود، توجه کرد. باید رسانه‌های چاپی را دنبال کرد. رسانه‌های الکترونیک می‌آیند و می‌روند اما رسانه‌های چاپی مثل قهوه‌خانه هستند. شما به قهوه‌خانه می‌روید، ساعتی در آنجا می‌نشینید و لذت می‌برید. به این دلیل که فضا و مزه و ظاهرش با ذائقه شما همخوانی دارد. طراحی روزنامه، صفحه بندی، وجود عکس‌ها و... مثل این است که شما از پنجره بیرون را نگاه کنید، تمام منظره در مقابل چشم شما قرار دارد و هر جا که بخواهید، می‌توانید فوکوس کنید. بنابراین، روزنامه تنها ابزاری برای ارایه خبر نیست؛ یک قطعه هنری است. ببینید چطور طراحی و ارایه می‌شود تا زیبا به نظر بیاید و میان اخبار خوب و بد تعادل برقرار می‌کند. این شخصیت کامل روزنامه است و من فکر می‌کنم که روزنامه هرگز ارزش خود را از دست نمی‌دهد چنان‌که با حضور کتاب‌های الکترونیک، کتاب چاپی ارزش خود را از دست نداده و شما هنوز دوست دارید کتاب‌ها را در قفسه‌ها نگه دارید.

من نسبت به آینده روزنامه بسیار خوش‌بین هستم. روزنامه شخصیتی دارد که هرگز آن را از دست نمی‌دهد. این آمارها که امروز ما را آزار می‌دهد، فردا وجود نخواهند داشت و مطمئنم که تعداد خوانندگان دوباره بالا می‌رود. من درباره کشور خودم، هند، می‌توانم بگویم که تیراژ پایین آمده اما روزنامه‌ها متعدد شده است. اگر قبلا سه روزنامه مهم وجود داشت، امروز ١٢ روزنامه مهم فعال است. اگر تیراژ یک روزنامه پایین بیاید، تیراژ دیگری بالا می‌رود. درست است که در رسانه‌های الکترونیک نکات مثبتی وجود دارد، اما به معنای آن نیست که می‌تواند جایگزین رسانه‌های چاپی شود. آنها می‌توانند موازی با یکدیگر به فعالیت ادامه دهند و هرگز این اتفاق نمی‌افتد که یکی بر دیگری غلبه و آن را محو کند.

**براساس آنچه اکونومیست اعلام کرد اینک تیراژ مطبوعات در هند ٢٨٥ میلیون نسخه در روز است و با توجه به کاهش تیراژ روزنامه در ژاپن اینک مطبوعات هند در رتبه نخست دنیا قرار دارند. فارغ از مولفه‌ جمعیت، پرسش این است که آیا قیمت روزنامه در هند مناسب است. در‌واقع چه رابطه‌ای بین قیمت روزنامه و سطح درآمد مردم وجود دارد؟

در هند مردم علاقه بسیاری به خبر دارند. می‌خواهند بدانند در اطراف‌شان چه می‌گذرد؛ از شهر خودشان تا سراسر دنیا. خوشبختانه جمعیت زیادی در هند وجود دارد. از سوی دیگر، با افزایش تیراژ روزنامه قیمت آن پایین می‌آید. قیمت روزنامه برای مصرف‌کننده ٢ یا ٣ روپیه است که تقریبا هیچ است. در حالی که قیمت تمام شده روزنامه ١٠ برابر است. این تفاوت قیمت با آگهی جبران می‌شود. عمده بار اقتصادی روزنامه بر آگهی‌های مختلفی است که در روزنامه منتشر می‌شود. خواننده با پرداخت ٢ روپیه روزنامه‌ای می‌خرد که صفحات زیادی دارد و راضی است.

**اینکه مشتری راضی باشد یعنی مخاطب راضی، خیلی خوب است. اما آیا روزنامه‌های هند فقط از همین طریق، یعنی پایین بودن قیمت، مشتری را راضی نگاه می‌دارند؟ ترفندهای دیگر روزنامه‌های هند برای آنکه مخاطب را به خرید روزنامه ترغیب کنند چیست؟

دلیل دیگر بالا بودن تیراژ روزنامه‌ها در هند، نسخه‌های مختص شهرهای مختلف است. در عین حال که خبرهای بین‌المللی و ملی در روزنامه وجود دارد، اخبار محلی هم هست. مردم علاقه‌مند هستند که بدانند در شهرشان چه می‌گذرد و هر کس برای دیدن آنچه به آن علاقه‌مند است روزنامه را می‌خرد. اینکه مردم اخبار محلی خود را در روزنامه‌ای که لوگوی ملی دارند ببینند برای‌شان حس بسیار مطلوبی است و موجب می‌شود احساس کنند شهرشان مهم است. بنابراین، به این دلیل روانشناسی مردم روزنامه می‌خرند. این تقریبا شبیه سیستم سیاسی است. همان طور که افراد فعال در سیاست می‌خواهند به همه شهرها و مناطق نفوذ کنند، روزنامه‌ها هم با اخبار محلی منطقه را در کنترل خود درمی آورند. مثلا اگر من در روزنامه سخنرانی داشته باشم روز بعد در روزنامه می‌آید و اطرافیانم روزنامه می‌خرند و بریده‌ای از آن را نگه می‌دارند.

تصور کنید که نسخه‌های محلی روزنامه به طور همزمان در ٣٠ نقطه منتشر شود. نخستین صفحه مشابه است اما صفحات دیگر در شهرهای مختلف متفاوت است. وجود زبان‌های مختلف در هند نیز بر تیراژ روزنامه‌ها افزوده است. روزنامه مشابهی که به هندی منتشر می‌شود، به زبان انگلیسی، اردو، پنجابی، بنگالی و... نیز منتشر می‌شود. گاهی افراد تحصیلکرده دو روزنامه می‌خرند که یکی بر اخبار محلی و دیگری بر اخبار ملی متمرکز باشد. با برقراری چنین تعادلی است که تیراژ روزنامه در هند بالاست و این صنعت در هند همچنان شکوفایی خود را حفظ کرده است. آنها به هیچ عنوان ضرر نمی‌دهند. ویژه نامه‌های مختلفی درباره غذا، فرهنگ، مد، کتاب و... منتشر می‌کنند. روزنامه‌های هند امروز در حال انجام وظایفی هستند که قبلا مجله‌ها انجام می‌دادند. به عنوان مثال، تعداد مجله‌های فیلم و ادبیات کاهش یافته است چون هر روزنامه یک صفحه درباره فیلم و یک صفحه درباره ادبیات دارد. من فکر می‌کنم که رسانه‌های چاپی تعادل برقرار می‌کنند و با ایجاد این تغییرات، در حال تثبیت دوباره خود هستند. من رسانه‌ای نیستم. اینها چیزهایی هستند که به عنوان یک خواننده درباره صنعت روزنامه‌نگاری می‌دانم. آخر هفته‌ها هم دوره گردانی می‌آیند و به زبان محلی «اخبار ردی» را به قیمت ٢٠ روپیه به ازای هرکیلو می‌خرند. بنابراین به هیچ عنوان از خرید روزنامه ضرر نمی‌کنید .

**یکی از مشکلاتی که در ایران گریبانگیر مطبوعات است بحث توزیع و چگونگی رساندن نسخه روزنامه به مخاطب است. چه در تهران که پایتخت است و چه در شهرستان‌ها. کشور هند تقریبا دو برابر ایران وسعت دارد. روزنامه‌های هند این تیراژ را چطور به مخاطب می‌رسانند؟ آیا چاپخانه‌های محلی دارند و در هر شهر آنجا چاپ می‌شود؟

در هند همه شهرها چاپخانه دارند. حتی شهرهای کوچک. بنابراین مشکل توزیع وجود ندارد. هر شب درباره روزنامه تصمیم گرفته می‌شود. اخبار اصلی در فرم اصلی می‌روند و اخبار محلی و ایالتی به آن افزوده می‌شود. از نیمه شب چاپ آغاز می‌شود تا پیش از پایان شب که کامیون‌ها روزنامه‌ها را به مناطق نزدیک منتقل می‌کنند.

**به این موضوع اشاره کردید که روزنامه‌ها از آگهی مابه‌التفاوت قیمت روی هر نسخه و قیمت تمام شده آن را تمام می‌کنند. آیا دولت هم در این کار دخیل است؟ یعنی آگهی‌های دولتی هم بین روزنامه‌ها توزیع می‌شود؟

توزیع آگهی‌های دولتی به تیراژ روزنامه‌ها بستگی دارد؛ تیراژی که روزنامه‌ها ادعا می‌کنند با نهاد مستقلی به نام انجمن روزنامه‌نگاران تایید می‌شود. روزنامه‌هایی که بیشترین تیراژ را دارند آگهی‌های دولتی بیشتری دارند. ممکن است آگهی‌های مشابهی به روزنامه‌های مختلف داده شود اما بر اساس تیراژ نرخ آگهی‌ها متفاوت است. دولت موظف است که آگهی‌ها را بین همه روزنامه‌ها توزیع کند. روزنامه‌های با تیراژ کم هم آگهی دولتی دریافت می‌کنند. البته باز هم بستگی به نوع آگهی دارند. مثلا بعضی آگهی‌های مناقصه در سطح ملی باید در روزنامه‌های بزرگ منتشر شوند. اما خریدهایی مثل لوازم التحریر مورد نیاز دولت می‌تواند در روزنامه‌های محلی منتشر شوند. دولت آگهی‌هایی هم درباره دستورالعمل‌های ایمنی استفاده از گاز، برق یا حفظ پاکیزگی، توانمندی زنان، نحوه استفاده از آب و حفظ محیط زیست منتشر می‌کند. این نوع آگهی‌ها به همه روزنامه‌ها فرستاده می‌شوند. واحدی در دولت وجود دارد که مسوول توزیع عادلانه آگهی میان روزنامه‌هاست. این یکی از روش‌های حمایت دولت از روزنامه‌هاست. در عین حال، آزادی مطبوعات باید محترم شمرده شود.

**اساسا دولت در هند تا چه اندازه در کار یا بر کار مطبوعات نظارت دارد و تا چه اندازه مطبوعات به دولت وابستگی دارند؟

از نظر حقوقی، همه رسانه‌ها باید ثبت شوند. هر روزنامه‌ای که منتشر می‌شود باید در اداره ثبت روزنامه‌ها خود را ثبت کند. در غیراینصورت پذیرفته نمی‌شود. نیازی به دریافت مجوز نیست. فقط ثبت می‌شوند تا پاسخگو باشند و در صورت بروز تخلفات یا ارایه ادعای کذب امکان دنبال کردن آنها وجود داشته باشد. وزارتخانه‌ها تنها بولتن‌های داخلی منتشر می‌کنند. تنها روزنامه‌ای که دولت منتشر می‌کند یک آگهی نامه کاریابی است که به زبان‌های مختلف منتشر می‌شود. هر سال کتاب سالی منتشر می‌شود که آمار سالانه مطبوعات هند را می‌دهد. شورای مطبوعات هند درباره همه قوانین و محدودیت و اخلاقیات روزنامه‌نگاری تصمیم می‌گیرد. یک روزنامه نمی‌تواند اخبار کذب منتشر کند. در این صورت شورای مطبوعات علیه روزنامه پرونده تشکیل می‌دهد. اگر مدرکی وجود نداشته باشد در دادگاه علیه روزنامه این طور نیست که دولت هر نوع آزادی را تضمین کند.

**پس می‌توان گفت که حمایت‌های دولتی محدود است. درباره سیستم حمایتی دولت برای صنعت چاپ روزنامه هم تصویری از وضعیت مطبوعات می‌دهید؟

١. شما هر زمان که می‌خواهید کارتان را آغاز کنید، اجازه دارید.
٢. بر اساس تیراژی که دارید آگهی دریافت می‌کنید.
٣. می‌توانید هر جا که می‌خواهید فعالیت کنید یا منابع مالی خود را تامین کنید. مثل یک تجارت است. تنها باید درآمد و هزینه‌های خود را به طور شفاف گزارش کنید.
٤. برای نشریات کوچک یارانه وجود دارد. یارانه نقدی وجود ندارد. به عنوان مثال کاغذ به قیمت پایین‌تر (بدون مالیات) تعلق می‌گیرد. اگر اعلام کنید که تیراژ پایینی دارید به اندازه همان تیراژ کاغذ دریافت می‌کنید نه بیشتر.

صنعت روزنامه در هند ترکیبی از تجارت و خبر است. تجارت بخش مهمی در آن است. تمهیدات دیگری از جمله قرعه‌کشی در روزنامه‌ها به‌کار می‌گیرند.

**در دوره نخست‌‌وزیری مودی هم شرایط یکسان است؟

سیاست‌های دولت درباره نشریات سال‌هاست که یکسان است و با دولت‌های مختلف تغییر نمی‌کند.

برگردیم به موضوعی که اول گفتیم یعنی آماری که از تیراژ روزنامه‌ها در دنیا منتشر شده و هند را در صدر قرار داده است. در این آمارها از کاهش تیراژ در ژاپن گفته‌اند و همین پایین آمدن تیراژ سبب شد که رتبه هند ارتقا یابد. آیا ممکن است تیراژ مطبوعات هند هم پایین بیاید؟ به این معنا که اتفاقی که در ژاپن برای مطبوعات رخ داد برای مطبوعات هند هم رخ بدهد.

تیراژ پایین نمی‌آید. تغییراتی که روزنامه‌ها به طور مرتب در جهت جذاب شدن می‌دهند، از لحاظ محتوا و زبان، تنوع زبانی، نسخه‌های منطقه‌ای و محلی روزنامه‌ها حتی به دور افتاده‌ترین مناطق می‌رسد. روزنامه‌ها در سطوح مختلف مطلب دارند: بین‌المللی، ملی، منطقه‌ای، شهرها و ستون‌هایی برای روستاها. حتی روستاها ستون‌های خود را در روزنامه دارند. به این ترتیب حتی روستاییان دوست دارند روزنامه بخرند تا ببینند اسم خودشان، دوستان‌شان یا اجدادشان در آن آمده است. به این ترتیب روزنامه‌ها همه افراد را درگیر می‌کنند و به دورافتاده‌ترین نقاط می‌رسند. بنابراین فکر نمی‌کنم که تیراژ پایین بیاید. روزنامه‌ها به طور بسیار علمی به مخاطبان دست پیدا می‌کنند. مراکز پژوهشی بازاریابی وجود دارد که آمارهای مربوط به روزنامه‌ها را منتشر می‌کند و به شما می‌گوید که برای هر آگهی کدام منطقه را انتخاب کنید.

من نسبت به آینده روزنامه بسیار خوش‌بین هستم. روزنامه شخصیتی دارد که هرگز آن را از دست نمی‌دهد. این آمارها که امروز ما را آزار می‌دهد، فردا وجود نخواهند داشت و مطمئنم که تعداد خوانندگان دوباره بالا می‌رود.

در هند مردم علاقه بسیاری به خبر دارند. می‌خواهند بدانند در اطراف‌شان چه می‌گذرد؛ از شهر خودشان تا سراسر دنیا. خوشبختانه جمعیت زیادی در هند وجود دارد. از سوی دیگر، با افزایش تیراژ روزنامه قیمت آن پایین می‌آید. قیمت روزنامه برای مصرف‌کننده ٢ یا ٣ روپیه است که تقریبا هیچ است. در حالی که قیمت تمام شده روزنامه ١٠ برابر است.

وجود زبان‌های مختلف در هند نیز بر تیراژ روزنامه‌ها افزوده است. روزنامه مشابهی که به هندی منتشر می‌شود، به زبان انگلیسی، اردو، پنجابی، بنگالی و... نیز منتشر می‌شود. گاهی افراد تحصیلکرده دو روزنامه می‌خرند که یکی بر اخبار محلی و دیگری بر اخبار ملی متمرکز باشد.

منبع:روزنامه اعتماد 1397.3.24
گروه اطلاع رسانی**9131

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال