رییس انجمن انسان شناسی ایران :

چهارشنبه سوری در سالهای اخیر به قایم باشک تبدیل شده است

تهران- ایرنا- رییس انجمن انسان شناسی ایران گفت: آیین هایی چون چهارشنبه سوری در سال های اخیر به یک قایم باشک ملی تبدیل شده و این مشکل گفتمانی در دیگر عرصه ها نیز به چشم می خورد.

به گزارش خبرنگار فرهنگی ایرنا، مهرداد عربستانی روز چهارشنبه در نشست تحلیلی ابعاد فرهنگی، اجتماعی و تاریخی آیین های سال نو در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی اظهار کرد: نام بردن از چهارشنبه سوری هنوز در صدا و سیما تابو است و از سیزده به در هم به نام غریبه روز طبیعت نام می برند که کسی آن را قبول ندارد.
وی افزود: برخی آیین های غیر رسمی نوروزی مثل چهارشنبه سوری بیش از هر چیز تجربه لذت از تخطی قواعد و هنجارها معمول انجام می شود.
عربستانی ادامه داد: این فضا اجازه ضد ساختار بودن جامعه در مقابل نظم معمول را به مردم می دهد و به باور اندیشمندان علوم انسانی در نهایت این جشنواره ها و ضدساختارها به بقای ساختار کمک می کند.
این متخصص حوزه مطالعات مردم شناسی تصریح کرد: بعد از انقلاب اسلامی، آیینی مثل چهارشنبه سوری جرم تلقی شد و سپس آرام آرام رویکرد جوازگرایانه به آن داده شد اما هنوز معلوم نیست که ما اجازه رسمی برای این کار داریم یا خیر.
وی گفت: این مشکل گفتمانی تاکنون حل نشده و همین امر ضمن بلا تکلیفی، موجب شده تا این آیین به صورت نامعلوم مجاز و غیرمجاز و پنهان و پیدا برگزار شود در حالی که اگر ساختار حاکمیتی این مجال آیینی را به مردم بدهد به بقای ساختارش کمک می کند همان طور که اگر انسان لذت هایش را سلب کنند دچار مشکلات عصبی خواهد شد.
عضو هیات علمی دانشگاه تهران اضافه کرد: تا زمانی که برگزاری چهارشنبه سوری به عنوان یک آیین لذت هنجارمند از طرف ساختار قدرت تبدیل به امری مجرمانه و انحراف تلقی شود باید منتظر واکنش هایی چون آزار و اذیت با ترقه زنی به جای برگزاری مراسمی آرام و دزد و پلیس بازی نیروی انتظامی و افرادی که با مواد منفجره برای شهروندان ایجاد می کنند باشیم.

** گرامیداشت رویدادهای فرهنگی در گستره عام
دانشیار گروه انسان شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران نیز در این نشست گفت: آتش در کنار معنای رایج و طبیعی خود از قبیل نور و حرارت دارای طیف وسیعی از معنای متضاد مانند خلاقیت در مقابل ویرانگری، پالایش در مقابل آلایش و همچنین خرد و معنویت است.
امیلیا نرسسیانس افزود: کمتر قومی است که آتش را به عنوان یکی از عناصر چهارگانه سازنده جهان گرامی نداشته باشد.
وی یادآور شد: گستره بزرگداشت آتش از حیث فرهنگ های منطقه ای شامل بومی های آمریکا، حوزه مدیترانه، اوراسیا، آفریقا و هند نیز دیده می شود.
نرسسیانس بیان داشت: یکی از جنبه های اهمیت جشن ها نشان دادن نزدیکی و سنخیت زبان و فرهنگ است و براساس محورهای جانشینی ممکن است هر رویداد با ابعاد اعتقادی دوران جدید شکل متفاوتی به خود گرفته و در بدو همنشینی ترکیب جدیدی بیافریند.

** چهارشنبه سوری؛ ضد فرهنگ یا خرده فرهنگ
رییس پژوهشکده مردم شناسی پژوهشگاه میراث فرهنگی نیز در این نشست با بیان اینکه چهارشنبه سوری همانند نوروز، بازتاباننده فرهنگ ماست، گفت: در ایران با آیین - ملت ایرانی رو به رو هستیم که بسیار کهن تر از دولت - ملت اروپایی است.
علیرضا حسن زاده افزود: در هر دو ساختار آیین های رسمی و نانوشته مانند نوروز که در پیوند با قدرت است و یا چهارشنبه سوری که آیین نانوشته در عدم پیوند با قدرت است، فرهنگ آیینی نهفته است.
وی تاکید کرد: نهادهای تصمیم گیر در حوزه سیاستگذاری فرهنگی باید با انسان شناسان تعامل بیشتری داشته باشند و بدانند تصمیم گیری بدون مشور ت با انسان شناسان در مسائل جامعه کامل نخواهد بود.
حسن زاده با تحلیل و قیاس چهارشنبه سوری به مثابه صورتی کلاسیک از کارناوال ایرانی و فوتبال ایران به مثابه کارناوالی نوظهور در سال های پس از انقلاب اسلامی به کارکردهای این دو و تاثیر این فرایند در بازگشت به خویشتن سخن گفت.
وی یادآور شد: ضد فرهنگ تلقی کردن رفتار آیینی به تشدید صورت های کارناوالی و ویرانگی موجود در آن منتهی خواهد شد و در این حالت مردم در تعریف هویت خود در برابر گروه مرجع قرار خواهند گرفت.
فراهنگ **1085** 3079**1055

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال