خریدهای نوروزی و استقبال از آیینی باستانی

تهران- ایرنا- ایرانیان پیش از آغازسال جدید خود را برای هر چه بهتر برگزار شدن آن آماده می کنند و به انجام دادن رسم و رسومی همچون خرید کردن و خانه تکانی می پردازند و با هر آیین و قومیتی به استقبال این سنت کهن می روند تا میراث گرانبهای پیشینیان خویش را ارج نهند.

نیمه پایانی اسفند ماه بیانگر تلاش و تکاپوی مردم برای استقبال از سال نو است. هنگامه ای که جامعه را به پویایی و نشاط هدایت می کند و زنگار سیاهی از دل ها می زداید تا اینگونه لبخند را بر لبان مردمان این دیار کهن بنشاند و نوید بخش نور و روشنایی باشد. به همین منظور مردم این مرز وبوم خود را برای هر چه بهتر برگزار شدن نوروز آماده می کنند و به انجام دادن رسم و رسوم مخصوص به خود می پردازند.

این مهم شور و شوقی وصف ناشدنی در کشور به وجود می آورد و این ویژگی سال نو به ویژه عید نوروز را نشان می دهد که همواره زیبا و دوست داشتنی است. در این روزها بازارچه ها، نمایشگاه های بهاره و دیگر مرکزهای خرید بیش از هر زمان دیگری شاهد حضور مردم هستند تا نیازهای خویش را برای عید نوروز تهیه کنند. این امر سبب شد تا پژوهشگر گروه اطلاع رسانی ایرنا به بهانه فرارسیدن عید نوروز به تهیه گزارشی میدانی از حال و هوای مردم در هنگام خرید مایحتاج بپردازد.

** آجیل و خشکبار؛ اصلی ترین خوراکی نوروز
آجیل و خشکبار از دیرباز در فرهنگ ایرانیان به عنوان اصلی ترین خوراکی هایی پذیرایی از میهمانان در عید نوروز بوده است و به طور معمول در زمان های نزدیک به سال نو بسیاری از مغازه های آجیل فروشی با انبوه جمعیت روبرو می شوند. در این هنگامه مرکزهای مختلفی به عرضه خشکبار اقدام می کنند و به همین دلیل دسترسی به این مواد مغذی بسیار آسان شده است.

بسیاری از مردم آجیل را از همان قنادی ‌هایی که شیرینی خود را تهیه می کنند می خرند اما فروشندگان خشکبار معتقدند که بهتر است آجیل جداگانه و از بورس‌های اصلی تهیه شود تا بتوان از تازه بودن آن اطمینان بیشتری کسب کرد. برخی از مردم نیز ترجیح می دهند این خوراکی ها را از بازارها و نمایشگاه های بهاره خریداری کنند زیرا اعتقاد دارند، قیمت ها در این مکان ها مناسبت تر هستند.

بورس آجیل و خشکبار در تهران در بازار بزرگ قرار دارد و بسیاری از شهروندان ترجیح می دهند مواد مصرفی خویش را از آنجا تهیه کنند. خانم جوانی که با کیسه ‌های خرید از مغازه آجیل فروشی بیرون می آید، درباره علت آمدنش به آنجا و وضعیت قیمت و کیفیت آجیل سال جاری می گوید: با توجه به فرهنگ ایرانی ها و سنت قدیمی تهیه آجیل یکی از ملزومات برای شب عید به شمار می رود و سال ها است که خانواده من برای خرید آجیل به بازار می آیند زیرا در اینجا خشکبار با کیفیت و تازه عرضه می شود و نسبت به دیگر منطقه های شهر، قیمت بهتری دارد و تنوع آجیل‌ ها بسیار زیاد است.

«زمانیان» یکی از آجیل فروشان بازار بزرگ تهران درباره نرخ و وضعیت خرید آجیل شب عید، گفت: امسال نرخ آجیل نسبت به سال گذشته تغییری نداشته است و نباید افزایش نرخ شب عید داشته باشیم، با توجه به این که مغازه داران خریدهای شب عید را از پیش انجام داده اند و قیمت ها برای فروشندگان معلوم است. بنابراین بعید به نظر می رسد که نرخ آجیل برای مصرف نوروز تغییر کند. مصرف مردم از زمان بالا رفتن نرخ ارز کمتر شد و در نتیجه خرید هم کاهش پیدا کرد با آنکه بیشترین فروش مربوط به شب عید است اما بعد از گران شدن برخی اقلام همچون پسته و بادام، دیگر مشتری ‌ها همچون گذشته در حجم زیاد آجیل تهیه نمی کنند بلکه بیشتر ترجیح می‌دهند به اندازه نیاز این روزها خرید خود را انجام دهند. هر چند این ارتباطی به فروشنده‌ها ندارد و قیمت‌ها با توجه به برداشت آن سال تعیین می‌شود و پس از ورود به بازار تنها کمی تغییر می‌کند.

«مصطفی احمدی» رییس اتحادیه آجیل و خشکبار درباره اینکه تغییری در قیمت آجیل و خشکبار امسال حاصل نشده، بیان داشت: قیمت آجیل و خشکبار برای امسال تفاوتی با سال گذشته ندارد بلکه به طور تقریبی در قیمت برخی اقلام حدود 10 درصد نیز نسبت به سال گذشته کاهش قیمت وجود داشته است. مردم در سال های اخیر برای خرید آجیل و خشکبار مصرفی در مراسمی همچون عید نوروز و شب یلدا اقدام می کنند و قدرت خرید کمتر شده است در صورتی که نه تنها مصرف آجیل به سلامتی کمک می کند بلکه می توان به عنوان مصارف دارویی نیز از آن استفاده کرد.

وی درخصوص نظارت بر کنترل قیمت ها اظهار کرد: بازرسان اتحادیه آجیل و خشکبار، فاکتورهای معتبر تاجران را به خوبی می‌شناسند و خرده‌ فروشان موظف هستند که بر روی این فاکتورها تنها 10 درصد سود خرده فروشی دریافت کنند و در صورتی که شهروندان با تخلف و گران فروشی روبرو شدند می توانند با مراجعه به اتحادیه مربوطه به طرح شکایت بپردازند.

** شیرینی های خوش طعم ویژه نوروز
ایرانیان برای پذیرایی از میهمانان خود علاوه بر آجیل از شیرینی و شکلات نیز استفاده می کنند و برای آنکه این مواد خوراکی از تازگی برخوردار باشد آن را جزو آخرین خریدهای خود قرار می دهند. در گذشته تهیه و پخت شیرینی در میان زنان ایران مرسوم بود اما به مرور با برپایی انواع قنادی ها و شیرینی فروشی ها، بسیاری از افراد شیرینی و مواد قندی خود را از این مغازه ها تهیه می کنند.

این روزها حال و هوای خاصی برای مغازه های شیرینی فروشی حاکم است. مرد جوانی در حال گرفتن شیرینی درباره تنوع این خوراکی می گوید: تنوع شیرینی ها به قدری زیاد است که انتخاب را بسیار سخت می کند البته برای عید نوروز شیرینی های ریز و کوچک را آسان تر می توان نگهداری کرد زیرا ماندگاری بهتری دارند. در کنار شیرینی های متنوع می توان از سوغات استان های مختلف همچون پشمک و قطاب یزد، گز اصفهان، سوهان قم و ... نیز برای پذیرایی از میهمانان استفاده کرد.

«محمدی» صاحب یک مغازه شیرین فروشی درباره نرخ شیرینی ها و وضعیت قیمت ها گفت: تولید شیرینی تازه برای مصرف شب عید تا روزهای چهارم و گاهی تا پایان روز 13 فروردین ادامه دارد و تعیین نرخ آنها همیشه بر عهده اتحادیه شیرینی فروشان است. قیمت های فعلی با نرخ های شب عید چندان تفاوتی ندارد و اگر قیمت مواد اولیه افزایش یابد شاید به میزانی کمی قیمت ها بالاتر رود.

در همین زمینه «علی بهره مند» رییس اتحادیه قنادان و شیرینی فروشان تهران با اشاره به نرخ مصوب قیمت ها و افزایش تقاضای شهروندان برای خرید شیرینی درآستانه عید نوروز گفت: نزدیک به یک هزار و 100 قنادی دارای پروانه کسب و حدود 300 قنادی در حال کسب پروانه وجود دارد که در مجموع نزدیک به یک هزار و چهارصد شیرینی فروشی در سطح شهر فعالیت می کنند و به نوعی پاسخگوی شهروندان برای تهیه شیرینی این روزها هستند. امسال افزایش قیمت در انواع شیرینی وجود نخواهد داشت و قیمت آنها مربوط به مصوبه سال 1393 خورشیدی است. با توجه به نزدیکی عید نوروز افزایش تقاضا برای خرید انواع شیرینی افزایش خواهد داشت و تمامی شیرینی فروشان آمادگی لازم را برای تامین نیاز متقاضیان دارند. قیمت برخی از اقلام شیرینی با توجه به افزایش برخی از مواد اولیه بر پایه تقاضای زیاد افزایش خواهد یافت که این امر بر عهده واحد صنفی مربوطه خواهد بود.

** بازار میوه نوروز
میوه از نیازهای اصلی برای تامین ویتامین های بدن انسان است و خرید آن در طول سال در سبد اصلی خانواده ها قرار دارد. شهروندان به صورت روزانه و هفتگی، میوه مصرفی را از بازار مربوطه تهیه می کنند اما خرید میوه عید نوروز همچون مانند دیگر خریدها کمی متفاوت است. مردم ترجیح می دهند میوه هایی با ماندگاری بالا تهیه کنند تا در تعطیلات نوروزی، نیاز دوباره به خرید نداشته باشند.

میوه ها به طور معمول از ماه ها پیش برای عرضه در بازار سال نو در سردخانه های بزرگ نگهداری می شوند و با نزدیک شدن به عید نوروز به میوه فروشی ها و تره بارهای مرکزی ارسال می شوند. شاید این امر سبب شود تا میوه ها از طعم و کیفیت لازم برخوردار نباشد. برای نمونه مرد میانسالی که در حال خرید میوه است، می گوید: میوه های شب عید باید کیفیت خوبی داشته باشند اما نه تنها دارای این مولفه نیستند بلکه قیمت بالایی دارند و با توجه به ظاهر سالم به دلیل آنکه در سردخانه نگهداری می شوند، طعم و مزه خوبی ندارند و گاهی فروشنده ها نیز اجازه دست چین کردن میوه ها را نمی دهند.

یکی از فروشندگان میوه در بازار میوه و تره بار در سطح شهر تهران در این زمنیه اظهار داشت: بعضی از مشتریان از ماندگاری پایین میوه ها ناراضی هستند و دلیل آن را جویا می شوند. مردم توجه کنند که نباید میوه ها را پس از خرید شست و در جای گرم نگه داشت. برای اینکه برای عید نوروز چندین جعبه میوه تهیه می کنند بهتر است این اقلام را در جای سرد و بدون رطوبت نگه دارند.

** تهیه پوشاک نو؛ رسمی کهن در نوروز
پوشیدن لباس نو نیز در عید نوروز، رسمی کهن در ایران محسوب می شود و این باور از طبیعت گرفته شده است. در روزهای پایانی سال مغازه های عرضه پوشاک نسبت به دیگر صنف ها شلوغ تر هستند. برخی مواقع جمعیت در برابر برخی مغازه ها سبب می شود، آنهایی هم که قصد خرید ندارند برای مدتی به تماشا بایستند. در این میان پس از حادثه آتش سوزی در ساختمان پلاسکو، نگرانی‌هایی در زمینه بازار پوشاک برای شب عید به وجود آمد اما در این باره «ابوالقاسم شیرازی» رییس اتحادیه پوشاک گفته بود: «به خاطر رکودی که در بازار حاکم است و بالا بودن حجم تولیدات برای تامین پوشاک شب عید کمبودی وجود ندارد.»

«رستگاری» یکی از فروشندگان پوشاک با اشاره به شرایط بازار و نرخ قیمت ها بیان داشت: با مشاهده این ازدحام جمعیت به نظر می رسد رونق بازار بسیار مطلوب باشد اما این ظاهر قضیه است به طوری که بسیاری از مردم تنها برای تماشا می آیند و پس از گرفتن قیمت جنس ها منصرف می شوند. البته به دلیل تخفیف ها و حراج های زمستانی و به دلیل کوتاه بودن دوره سرما برخی از مرکزهای خرید از استقبال بیشتری برخوردار هستند.

«حیدریان» یکی از شهروندان می گوید: الان قصد خرید پوشاک برای عید نوروز ندارم و برای مشاهده قیمت ها و نوع پوشاک به بازار آمده ام. پیشینیان ما اعتقاد داشتند باید برای سال نو، لباس نو تهیه کرد تا فرد حس نوشدن پیدا کند و وقتی به مرکزهای خرید می آییم این احساس به انسان القا می شود. البته قیمت برخی از پوشاک بسیار بالا است و شاید بسیاری از مردم قدرت خرید نداشته باشند.

** خانه تکانی و رفت و روب
یکی از رسوم پسندیده،‌پاکیزگی و نظافت، غبار روبی و گردگیری از در و دیوار خانه و اسباب خانه و تمیزگردن منزل است که در واقع مردم قبل از سال نو، تغییر و تحولی درزندگی خود ایجاد می کردند تا خانه ای تمیز و آراسته برای پذیرایی از میهمانان داشته باشند. گاهی نیز این خانه تکانی و جا به جایی تغییر دکور خانه برای یک سال بود، آنها چیزهای کهنه و شکسته را دور می ریختند یا استفاده های دیگری از آنها می کردند و اشیا و وسایل نو می خریدند و به جای آنها می گذاشتند. شستن فرش و لوازم منزل از کارهایی است که زنان با کمک یکدیگر به آن می پردازند، در آن روزها فرش های آویخته از در و دیوار بیشتر از هر چیز دیگر استقبال از عید و پایان سال را یادآوری می کرد.

** کاشتن سبزه؛ نماد نوزایی
کاشتن سبزه نماد نوزایی و تولد دوباره و مظهری از رستاخیز طبیعت است. در گذشته کاشت سبزه در کنار رسم آب پاشی،نماد آرزومندی و امیدواری به نزول باران برای گیاهان بود. ایرانیان در اسفند و قبل از نوروز در ظرفی کوچکی گندم، جو، عدس و ... را سبز و این سبزه ها را در سفره عید گذاشته و تا روز سیزده نوروز از آن نگهداری می کنند.

** رنگ کردن تخم مرغ؛ نشان پیدایش حیات
ایرانیان در همه ادوار و در ایام نوروز به یکدیگر تخم مرغ هدیه می دادند. این باور عامیانه وجود داشت که تخم مرغ نشان پیدایش حیات و آغاز تکوین موجودات بوده است برای همین رنگ آمیزی تخم مرغ ها برای هدیه دادن در نوروز کاری بود که در روز قبل از عید آن را انجام می دادند.

*گروه اطلاع رسانی
پژوهشم**9117**2002**9131
*ایرنا مقاله کانالی برای انعکاس مقاله های اندیشکده ها- پژوهشکده ها- دانشکده ها- مراکز تحقیقاتی و رسانه های ایران و جهان*
Irnaarticle@

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال