بررسی مطبوعات؛

تهدید برجامی ترامپ در سایه شروط بی حاصل

تهران-ایرنا- شرط و شروط رییس جمهوری آمریکا درباره آینده برجام همزمان با تایید تعلیق تحریم های هسته ای ایران، تحلیل و آینده نگری واقع بینانه درباره سیاست های کاخ سفید را ضروری می نماید.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیرو پژوهش های خبری ایرنا، شامگاه روزجمعه 22 دی ماه رییس جمهوری آمریکا در حالی بیانیه تداوم تعلیق تحریم های هسته ای ایران را تایید که خبرهای ضد ونقیضی از تایید یا عدم تایید آن طی روزهای گذشته در رسانه ها منتشر می شد.
بیانیه شرطی و تحریمی «دونالد ترامپ» رییس جمهوری آمریکا و آینده برجام در کنار واکنش ها به این بیانیه در روزنامه های چاپ امروز 24 دی ماه مورد توجه قرار گرفت.
تازه ترین خبرها از حادثه آتش سوزی نفتکش «سانچی» و دستور رییس جمهوری در این زمینه و حضور وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی در آبهای چین به منظور نظارت بر عملیات نجات ملوانان ایرانی، مورد توجه شمار زیادی از روزنامه ها بود. تلاش دولت و مجلس برای گسترش فضای کسب و کار در کشور هم مورد توجه روزنامه ها قرار گرفت.

**برجام قابل مذاکره نیست
شروط چهارگانه تحریم اشخاص حقیقی و حقوقی و خط و نشان برای برجام، تلاش های ترامپ برای نمایش شدت عصبانیت خود از توافق هسته ای و سند برجام بود. شروطی که از سوی اتحادیه اروپا و روسیه رد شد. ایران هم تحریم نهادها و شخصیت ها را محکوم کرد.
روزنامه های امروز به تحلیل دلایل ترامپ در تایید تعلیق تحریم های هسته ای و واکنش ها در این زمینه پرداختند. آینده برجام و برنامه ریزی ایران برای کاستن از نقش آمریکا در پیشبرد اهداف این سند هم در تحلیل های روزنامه ها مورد توجه قرار گرفت.
روزنامه «ایران» در گزارشی با عنوان «برجام بی‌نیاز از اصلاح» نوشت: واقعیتی که در دوران پسابرجام با بی‌اعتنایی کشورهای اروپایی به مخالف خوانی برجامی امریکا و پایان عصر تسری تحریم‌های امریکایی به روابط کشورهای دیگر با ایران آغاز شد و اینک در ناتوانی ترامپ برای پایان بخشیدن یکجانبه به برجام نمایان شده است. این گونه بود که با‌وجود آنکه رئیس جمهوری امریکا در یک سال گذشته کوشید محافل داخلی و بین‌المللی را برای تغییر و اصلاح برجام متقاعد کند، کاری از پیش نبرد و او مجبور شد جمعه شب در حالی که فرمان تعلیق تحریم‌های هسته‌ای ایران را امضا می‌کرد به بیانیه‌ای تهدید‌آمیز و مشروط اکتفا کند. با وجود بیانیه هشدار‌آمیز ترامپ و درخواست از اروپا برای پیوستن به طرح اصلاح برجام، یکی از سخنگویان اتحادیه اروپا بعد از اعلام تصمیم ترامپ درباره تمدید تعلیق تحریم‌های ایران گفت که اتحادیه اروپا به تعهد در قبال برجام پایبند است. وزیر خارجه ایران بیانیه ترامپ درباره تعلیق تحریم‌های ایران را تلاشی مذبوحانه‌ برای تضعیف برجام توصیف کرد.
این روزنامه همچنین در یادداشتی در بخش اول دفتر خود آورد: ایران و همه طرف‌های توافق، باید یکبار برای همیشه به این وضعیت خاکستری از طریق ایمن کردن برجام در برابر «تهدید به خروج» خاتمه دهند. هرچند برای ایران، باقی ماندن ایالات متحده در برجام بهتر است اما جمهوری اسلامی ایران نباید به باقی ماندن امریکا در عین عدم تعهد کامل به برجام رضایت دهد.زمان آن فرارسیده است که انتظارات حداقلی را از برجام به حداکثر خود افزایش دهیم. باید اطمینان کسب کنیم که برجام تنها توافق یکطرفه‌ای نیست که فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای ایران را در ازای دلهره آفرینی دائمی محدود می‌کند. تاکنون استراتژی ما برای ابقای برجام، اجرای کامل تعهدات بوده است اما اگر بنا باشد که ایالات متحده با تهدید دائمی به خروج، برجام را ناکارآمد کند، باید استراتژی روشنی برای مراقبت و همچنین خروج از برجام نیز داشته باشیم؛ به نحوی که ضامن حداقل هزینه و بیشترین فایده باشد.
«علی بیگدلی» کارشناس مسائل بین المللی در سرمقاله روزنامه «آرمان» می نویسد: مساله برجام آنقدر لایه لایه و درهم پیچیده شده که دیگر از حدود اختیارات آمریکا هم بیرون رفته و آمریکا به‌خاطر اینکه در برابر اتحادیه اروپا تنها نماند، این بار هم تن به این کار داد ولی خیلی در اصل قضیه تفاوت نکرد. درواقع هیچکس نباید دلخوش باشد که آمریکا 120روز دیگر این موضوع را به تاخیر انداخت. تمدیدهای 120روزه باعث شده که هیچ سرمایه‌گذار عمده‌ای نتواند وارد ایران شود و سرمایه‌گذاری کند. اگر آمریکا از برجام خارج شود، تحریم‌هایی که به‌واسطه برجام برداشته شده، دوباره اجرا می‌شود که باعث نگرانی است.
«شرط‌ های مردود» عنوان گزارش روزنامه «اعتماد» از بیانیه تعلیق تحریم های هسته ای است. در بخش هایی از این گزارش می خوانیم: مرد مو نارنجی تشنه جلب اجماع علیه ایران است اما همچنان انزوا درو می‌کند. دونالد ترامپ، رییس‌جمهور ایالات متحده این‌بار نیز با شعار «این آخرین بار است»، اجرای تحریم‌های هسته‌ای ایران را به حالت تعلیق درآورد اما همزمان با توسل به زبان تهدید، شروطی را مطرح و ادعا کرد که این‌بار با اروپایی‌ها برای ایجاد تغییر در برجام به گونه‌ای که دستاوردهای امریکا از آن را افزایش دهد، وارد مذاکره خواهد شد. ایالات متحده پاسخ مهم‌ترین شرط خود را ماه‌ها قبل از ایران، اتحادیه اروپا، چین و روسیه گرفته است: بازگشایی مجدد پرونده هسته‌ای و مذاکره دوباره ممنوع است ! این‌بار نیز تنها چندساعت پس از انتشار بیانیه کاخ سفید که در آن همزمان هم اجرای تحریم‌های هسته‌ای در حالت تعلیق باقی ماند و هم بر دامنه تحریم‌های پیشین افزوده شد، ایران و ٥ عضو حاضر در برجام به غیر از امریکا اعلام کردند که هیچ تغییری را در متن توافق هسته‌ای مصوب جولای ٢٠١٥ نمی‌پذیرند و اروپایی‌ها نیز یکصدا بر لزوم اجرای کامل برجام با بدنه و چارچوب فعلی موجود تاکید کردند.
وزارت امور خارجه درباره تمدید تحریم‌های برجام و برخی تحریم‌های جدید توسط دولت آمریکا بیانیه‌ای صادر کرد. روزنامه «اطلاعات» بخشی از این بیانیه را اینگونه بازتاب داد: اعمال تحریم های غیر قانونی، و اظهارات و تحرکات خصمانه دولت آمریکا علیه مسئولان و ملت رشید ایران که از ماهیت زیاده‌خواهی و خوی سلطه‌طلبی حاکمان آمریکا ناشی می‌شود، همواره و همیشه برای افکار عمومی و وجدان بیدار مردم ایران و جهان سیاستی شکست خورده و بی‌اعتبار تلقی شده است و دست یازیدن به چنین اقداماتی ناشی از سرخوردگی این کشور از بیداری ملت فهیم ایران در مقابله با اقدامات مداخله جویانه و طراحی شده برای ایجاد اغتشاش و بحران در جمهوری اسلامی ایران طی دهه های گذشته و بخصوص در جریان وقایع اخیر است. ایالات متحده باید بیاموزد که تمامی ارکان مقتدر نظام جمهوری اسلامی ایران که مستظهر به پشتیبانی قاطبه ملت همیشه سرفراز ایران هستند، با همدلی و وحدت کلمه، وقعی به این نوع سیاست‌ها و استانداردهای دوگانه و خصمانه علیه کشور خود نگذاشته و در زمان مقتضی پاسخ مناسبی به این گونه اقدامات خصومت آمیز آمریکا خواهد داد.
سرمقاله روزنامه «جمهوری اسلامی» هم به موضوع زیاده خواهی های ترامپ اختصاص داشت. این روزنامه آورد: دونالد ترامپ در یک نمایش جدید تبلیغاتی درخصوص برجام اعلام کرد در برجام باقی می‌ماند. آنچه در این میان اهمیت دارد، سردرگمی ترامپ، کاخ سفید و معدود مشاوران باقیمانده در اطراف ترامپ است که ناچارند مرتباً از مواضع گذشته عقب نشینی کنند ولی مدعی شوند که این برای آخرین بار است که عقب نشینی می‌کنند. واقعیت این است که ترامپ در دوره تبلیغات انتخاباتی و حتی در همین روزهای گذشته مرتباً برجام را توافقی بد برای آمریکا معرفی می‌کرد و حتی اصرار داشت آنرا پاره کند. نه تنها چنین مواضعی باعث انزوای جهانی آمریکا شد بلکه حتی کارشناسان و مقامات سابق و فعلی آمریکا هم به ترامپ هشدار داده و می‌دهند که با اظهارات نسنجیده و فاقد پشتوانه کارشناسی خود اوضاع را بیش از این پیچیده نکند و فکر ابلهانه خروج از برجام را برای همیشه کنار بگذارد.
«جوان» روزنامه دیگری بود که تصویر صفحه نخست خود را به طرحی از رییس جمهوری آمریکا اختصاص داد. تیتر«لگد امریکا به تقریباً هیچ» نشانگر موضع انتقادی این روزنامه بود.
در گزارش جوان می خوانیم: رئیس‌جمهور امریکا یک بار دیگر تعلیق تحریم‌های ایران را تمدید و در ظاهر توافق هسته‌ای ایران و 1+5 راحفظ کرد ولی با گذاشتن چهار شرطی که تحقق آنها ناممکن است، سنگ خروج امریکا از برجام را بنا گذاشت. ترامپ گفته که یا چهار شرط او اعمال و آنگونه که گفته برجام اصلاح خواهد شد یا اینکه امریکا از این توافق خارج می‌شود. همزمان با سخنان ترامپ، وزارت خزانه‌داری امریکا تحریم‌های جدیدی را علیه 14 ایرانی اعمال کرد که نام رئیس قوه قضائیه نیز در این فهرست است. ایران تحریم جدید وزارت خزانه‌داری را «عبور از تمامی خط قرمز رفتاری در جامعه بین‌المللی‌» خوانده و گفته این اقدام با‌«واکنش جدی جمهوری اسلامی» پاسخ داده خواهد شد و مسئولیت تمامی تبعات این اقدام خصمانه به عهده دولت ایالات متحده است.
روزنامه «کیهان» هم در گزارش خود به موضوع تعلیق تحریم های هسته ای ایران از سوی آمریکا و با نگاهی انتقادی پرداخت و نوشت: در حالی‌که تنها سه روز تا سالگرد اجرای برجام باقی مانده، رئیس‌جمهور آمریکا یک گردنه‌گیری دیگر هم کرد تا به همگان ثابت شود که آفتاب درخشان برجام همچنان می‌تابد! اکنون واقعا از هسته‌ای چیزی نمانده و در اصل از آرزو و سراب برجام هیچ چیز جز جنازه‌ای بی‌مصرف به جای نمانده است اما دولتمردان و بوق‌های تبلیغی آنها یعنی رسانه‌های زنجیره‌ای، با این جنازه هم جشن می‌گیرند و دست در آغوش وی،رقص پیروزی می‌کنند بی‌آنکه بدانند آنچه در آغوش دارند، نعش متعفنی است که جز سرخوردگی برای یک ملت و گستاخی دشمن،هیچ عایدی دیگری برای ما نداشت.

**بیم و امیدهای سرنوشت ملوانان ایرانی
هشت روز پس از حادثه تصادف نفت‌کش ایرانی و کشتی چینی، همچنان سرنوشت ٢٩ نفر از افراد نفت‌کش سانچی مشخص نیست. روز گذشته رییس جمهوری به مسوولان دستور رسیدگی فوری به وضیعت این نفتکش را صادر کرد. «علی ربیعی» وزیر کار و نماینده رییس جمهوری و رییس کمیته رسیدگی ویژه به نفتکش حادثه دیده، هم با حضور در شهر شانگهای چین، از نزدیک بر عملیات جستجوی سرنشینان نفتکش نظارت داشت. روزنامه های امروز به بازتاب تازه ترین خبرها از این نفتکش پرداختند.
روزنامه ایران نوشت: هشتمین روز عملیات جست و جو برای یافتن سرنشینان نفتکش ایرانی از صبح دیروز با حضورعلی ربیعی نماینده رئیس جمهوری و رئیس کمیته رسیدگی ویژه به نفتکش حادثه دیده «سانچی» در رأس هیأت ویژه اعزامی به شانگهای وارد مرحله تازه‌ای شد. چند نفر از نیروهای عملیاتی نیز دیروز برای دقایقی وارد کشتی شده و پیکرهای دو نفر دیگر از قربانیان را به بیرون انتقال دادند. همچنین جعبه سیاه نفتکش هم کشف و برای رمزگشایی به پاناما ارسال شد.
از سوی دیگر تیم 12 نفره کماندوهای ایرانی نیز سوار بر یک کشتی، عصر دیروز به‌ وقت چین راهی محل حادثه شدند تا به محض آماده شدن شرایط وارد کشتی شوند و به چند شبانه روز نگرانی و دلهره میلیون‌ها ایرانی پایان دهند. محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران نیزدیروز در گفت‌و‌گوی تلفنی با «وانگ یی» همتای چینی‌اش به بررسی وضعیت نفتکش آسیب دیده ایرانی پرداخت.
به گزارش مرکز دیپلماسی رسانه‌ای وزارت امور خارجه، وزیر امور خارجه چین با ابراز تأسف از بروز سانحه برای نفتکش ایرانی گفت: نیروهای امدادی چینی همه تلاش خود را برای مهار آتش به‌ کار گرفته و به کمک‌های خود ادامه می دهند.
«هادی حق‌شناس» معاون دریایی سازمان بنادر و دریانوردی، در گفت‌وگو با روزنامه «شرق» در بیان آخرین اخبار درباره نفت‌کش ایرانی گفته است: منتظریم تیم تجسس و امداد ایرانی امروز صبح برسد تا ادامه تجسس انجام گیرد. عملیات اطفای حریق نیز کماکان ادامه دارد و هنوز نتوانسته‌ایم آتش را خاموش کنیم.
حق‌شناس درباره درخواست بازدید از خدمه کشتی باربری چینی از سوی مقامات ایرانی نیز گفت: بازدید از کشتی انجام شده اما دیدار با خدمه کشتی مقابل باید طی مراحل حقوقی انجام شود که هنوز میسر نشده است و در دست اقدام است. حق‌شناس همچنین به‌‌دنبال پیداشدن جعبه سیاه نفت‌کش ایرانی سانحه‌دیده در آب‌های چین و لزوم بررسی هرچه سریع‌تر اطلاعات ثبت‌شده در آن، اعلام کرد که این جعبه سیاه به کشور پاناما تحویل می‌شود. مسئولان پاناما طبق قوانین موظف‌اند که اطلاعات ثبت‌شده در این جعبه را به‌طور‌کامل به ایران ارائه کنند و در این زمینه تردیدی وجود ندارد.
روزنامه «ابتکار» در تیتر وعکس خود این حادثه را با حادثه پلاسکو مقایسه کرده است. در گزارش ابتکار می خوانیم: علی ربیعی، مسئول کمیته پیگیری سانچی که در حال حاضر در چین مستقر شده‌است، در گفت‌وگو با بخش خبری ساعت 14 روز شنبه با اشاره به اعزام تکاوران ایرانی به محل حادثه گفت که تکاوران ایرانی با نیروهای چینی ترکیب شدند و به سمت نفتکش آتش گرفته اعزام شده‌اند.
مسئول رسیدگی به وضعیت نفتکش سانچی در مورد وضعیت تیم عملیاتی اطفای حریق توضیح داد: در حال حاضر دو کشتی ژاپنی در منطقه مستقر شده‌اند و ژاپن نیز اعلام کرده دو کشتی دیگر نیز به محل اعزام می‌کند. یک کشتی کره‌ای نیز در محل قرار دارد. علاوه بر این سه کشتی ایرانی که برای این منظور توسط ایران اجاره‌شده‌اند، در محل مستقر شده‌اند و سه کشتی دیگر نیز برای پشتیبانی اجاره شده‌اند.
«همشهری» هم دیگر روزنامه ای است که به موضوع نفت کش حادثه دیده پرداخته و نوشته است: «شیه کوان وی» فرمانده چینی عملیات اطفای حریق نفتکش ایرانی با اشاره به پیداشدن پیکر دو دریانورد دیگر ایرانی اعلام کرد که بررسی‌های اولیه نشان می‌دهد این دونفر که پیکر آنها روی عرشه پیدا شده است، همان دقایق اولیه انفجار جان باختند. شیه کوان روز شنبه در جلسه‌ای که با حضور علی ربیعی نماینده ویژه رئیس‌جمهوری و مسئول کمیته رسیدگی به نفتکش حادثه‌دیده سانچی برگزار شد. ضمن اعلام این خبر، گفت: پیکر این دو جانباخته و همچنین جعبه سیاه کشتی روز یکشنبه بعدازظهر برای بررسی بیشتر به شانگهای می‌رسند، اما به دلیل سوختگی شناسایی آنها از طریق آزمایشات پزشکی امکان‌پذیر نیست. فرمانده چینی عملیات اطفای حریق نفتکش درباره ادامه پایان این عملیات هم توضیح داد: وضعیت نفتکش ایرانی متغیر است و نمی‌توان با قطعیت در مورد وضع کشتی ازجمله زمان اطفای آن نظر داد، اما ما تلاش خود را برای مهار آتش به کار گرفته‌ایم و از تیم ایرانی خواسته‌ایم اگر کارشناس فنی دارند، ارزیابی‌هایش را در اختیار ما بگذارد.
لزوم ارائه گزارش‌های مستمر و مستقیم به رییس‌جمهوری موضوعی بود روزنامه جمهوری اسلامی آن را مورد توجه قرار داد و نوشت: رئیس جمهور در مکالمه تلفنی با وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی ضمن اخذ گزارش وی از آخرین وضعیت مهار آتش سوزی نفتکش سانچی تاکید کرد که تمام اقدامات و امکانات لازم برای اطلاع سریعتر از وضعیت و دسترسی به خدمه ایرانی نفتکش بسیج شود. حسن روحانی در تماس تلفنی با علی ربیعی افزود: ضروری است با ادامه مذاکرات و پشتیبانی بیشتر وزارت امور خارجه، تمام نیازها و امکانات لازم برای دسترسی سریعتر و اطلاع از وضعیت خدمه نفتکش از کشورهای همجوار و تسریع همکاریهای دولت چین به کار گرفته شود. رییس جمهور از وزیر کار خواست ضمن ارائه مستمر و مستقیم گزارش پیگیری حادثه، اطمینان یابد که در اولین فرصت ممکن نیروهای ایرانی و چینی برای اقدامات تکمیلی و امدادی وارد نفتکش شوند.

**اشتغال زایی، موانع و ملزومات
اعتبار اشتغال، بودجه کارآفرینی و فضای کسب و کار واژه هایی هستند که با توجه به انتشار گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس در بررسی بودجه ٩٧ و داده های وزارت کار، مورد توجه روزنامه های امروز قرار گرفته است. دولت در مسیر سامان دادن به اشتغال در کشور، بودجه ای را از محل منابع صندوق توسعه ملی در نظر گرفته است که بر اساس گزارش مجلس قابل دستیابی نیست.
در روزنامه ایران درباره تصمیم دولت برای اشتغال زایی به ویژه در مناطق روستایی می خوانیم: سید موسی رهنمایی رئیس نظام صنفی کشاورزی در گفت‌و‌گو با «ایران» معتقد است پرداخت تسهیلات به واحدهای تولیدی مشکل‌دار می‌توانند کمک زیادی به سرپا نگه داشتن این واحدها و اشتغالزایی در روستاها را در پی داشته باشد. وی گاوداری‌ها و مرغداری‌ها را مثال می‌زند که اکنون در بسیاری مناطق با نصف ظرفیت کار می‌کنند.
«دنیای اقتصاد» روزنامه دیگری است که به موضوع خطرات اشتغال پرداخته و نوشته است: با توجه به میزان بالای شاغلان با کمتر از 3 سال مدت اشتغال، باید گفت که وضعیت ثبات شغلی در خطر جدی قرار دارد. این بی‌ثباتی موجب می‌شود تا انباشت تجربه در مهارت‌های گوناگون صورت نگیرد. در نتیجه میزان تبحر نیروی کار و درجه مهارت آنها در یک روند نزولی در حال حرکت است. این رفتار می‌تواند جلوه‌ای از مهاجرت زودرس نیروی کار از شاخه‌ای به شاخه دیگر و عدم تمرکز بر شاخه‌ای خاص باشد. اما نکته دوم و مهم‌تر این است که در دو بخش خدمات و صنعت، ورود و خروج سریع نیروی کار به چشم می‌خورد. این مساله نشان می‌دهد که زمینه‌های اشتغال‌زایی در بخش‌های صنعتی و خدماتی در حال از بین رفتن است. از آمار و ارقام این دو بخش می‌توان استنتاج کرد که شغل‌های خدماتی و صنعتی دچار مرگ زودرس شده‌اند.
روزنامه «تجارت» هم به عوامل بازدارنده در حوزه اشتغال اشاره کرده و آورده است: در چند سال اخیر به صورت مستمر از صنایع بزرگ و رانتی شبه خصوصی و عمومی‌حمایت شده و دست آنها برای احجاف به تولیدکنندگان بخش خصوصی باز گذاشته شده است. در اقتصاد ایران رانت‌ها به صورت انحصاری به بخش‌های شبه خصوصی، عمومی‌و دولتی تخصیص می‌یابد و در این راستا مزیت‌های رانتی بر مزیت‌های رقابتی غلبه دارد و رانت‌آفرینی به جای کارآفرینی ترویج می‌شود. در این اقتصاد مهم‌ترین معضل و مانع بر سر راه رشد و گسترش کسب و کارها و بخش خصوصی واقعی، ایجاد اشتغال و خروج از رکود کل اقتصاد، اعمال هزینه‌های بالا توسط دولت و بخش‌های وابسته بر روی فعالیت و کسب و کار بخش خصوصی واقعی است.

**پژوهشم**9402** 1601**تنظیم : لیلا واحدی**انتشار: شهناز حسنی
ایرنا پژوهش، کانالی برای انعکاس تازه ترین تحلیل ها، گزارش ها و مطالب پژوهشی ایران وجهان، با ما https://t.me/Irnaresearchهمراه شوید.

انتهای پیام /*

باشگاه مخاطبان ایرنا

برای ارسال نظرات از فرم پایین صفحه استفاده کنید.
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال