به بهانه سخنان وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی؛

اولویت های توسعه فرهنگی

تهران- ایرنا- توسعه درعرصه های گوناگون بدون توسعه فرهنگی، مانا و پایدار نیست. از این رو با ایجاد بستر مناسب فرهنگی می توان تحقق توسعه در ابعاد مختلف را به نظاره نشست.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری ایرنا، امروز شنبه 23 دیماه، «سید عباس صالحی» وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در حاشیه اجلاس گفت و گوهای فرهنگی آسیایی در جمع خبرنگاران توسعه فرهنگی را مقدمه توسعه اجتماعی، اقتصادی و سیاسی دانست و گفت: اگر به فرهنگ به عنوان یک بستر روان ساز توسعه نگاه کنیم و نه تنها به عنوان یک ضلعی از زندگی اجتماعی، توسعه سیاسی، اقتصادی و اجتماعی موثر نمی شود، مگر با توسعه فرهنگی.
به بهانه اظهارات وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در زمینه اولویت توسعه فرهنگی به ذکر چند نکته می پردازیم؛

1- ایران به علت داشتن تنوع قومی، زبانی و حتی شرایط اقلیمی گوناگون در هر منطقه سرزمینی ویژه است اما به رغم وجود این تنوع، مولفه های همگون و ناهمگون فرهنگی توانسته اند هویت و یکپارچگی خود را به شکل اندام وار در برابر تاخت و تاز بیگانگان حفظ کنند. این مساله نشانگر آن است که هویت مذهبی و فرهنگی ایران خود را در گستره تاریخ نه تنها حفظ بلکه به شکلی پویا بازآفرینی کرده است. در واقع فرهنگ ما، فرهنگی متنوع و در عین تفاوت، دارای وحدت است.
بسیاری معتقدند انقلاب اسلامی ایران انقلابی فرهنگی بود که سیاست در آن نیز باید سیاستی فرهنگی باشد. از همین رو به نظر می رسد دایره فرهنگ گستره و اثرگذاری بیشتری بر دیگر حوزه ها، به ویژه عرصه سیاسی دارد.
پربیراه نیست که سیاست را می توان در قالب فرهنگ تعریف کرد چرا که خیمه فرهنگ بزرگتر از چتر سیاست است. از این رو، توجه به گستره امر فرهنگی مساله ای حیاتی و مهم برای جذب بیشینه و تقویت زمینه های مشروعیت نظام است.

2- توسعه از مهمترین مساله هایی است که خوانش های متفاوتی از آن شده و در ایران نیز نگاه های متفاوتی نسبت به توسعه مطرح است.
در نگاه های توسعه گرا دسته بندی های مختلفی وجود دارد؛ گروهی معتقد به اولویت توسعه اقتصادی- صنعتی هستند و گروهی دیگر بر این باورند که در کنار این زمینه توسعه ای، باید به توسعه فرهنگی، سیاسی و اجتماعی نیز توجه شود.
با این حال به نظر می رسد بدون ایجاد بستر مناسب فرهنگی نمی توان بدنبال تحقق توسعه در ابعاد دیگر جامعه بود. از این روی طی سال های اخیر مفهوم توسعه فرهنگی مورد توجه بسیاری از مجامع جهانی از جمله یونسکو (سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد) قرار گرفته است.
براین اساس مفهوم توسعه فرهنگی توسط سازمان یونسکو در دهه 60 میلادی در جهان رواج یافت. این سازمان طی جلسات گوناگونی شرایط توسعه موزون و آگاهانه را به صورت برنامه ریزی آموزشی، سیاست فرهنگی و سیاست اطلاعاتی در دستور کار خود قرار داد. این مفهوم تا آنجا برای یونسکو با اهمیت بود که دهه 1987 تا 1997 میلادی توسط این سازمان به عنوان دهه توسعه فرهنگی نامیده شد.

3- اکنون فقط هویت فردی، گروهی و اجتماعی انسان ها نیست که ماهیت فرهنگی دارد، بلکه انواع فعالیت های اجتماعی، فراغتی، سیاسی و حتی اقتصادی انسان ها نیز جنبه فرهنگی پیدا کرده است، به طوری که به جرات می توان گفت، سبک زندگی انسان ها و انواع فعالیت های آن ها فرهنگی هستند.
«تالکوت پارسونز» جامعه شناس آمریکایی، فرهنگ را با عنوان نیروی عمده ای تصور می کرد که عناصر گوناگون جهان اجتماعی یا به تعبیر خودش نظام کنش را به هم متصل می سازد. فرهنگ این قابلیت ویژه را دارد که دست کم تا حدی به بخشی از نظام های دیگر تبدیل شود.
به باور کارشناسان توسعه عرصه های گوناگون جامعه بدون توسعه فرهنگ نه می تواند مدوام و پایدار باشد و نه می تواند در جهت خودشکوفایی و تکامل انسانی قرار گیرد.

4 - گفت وگوهای فرهنگی مبنای توسعه فرهنگی است بخشی از سخنان وزیر ارشاد بود. وی زمینه های توسعه فرهنگی را تفاهم، تعامل و گفت وگو دانست.
این مساله نشانگر اهمیت و جایگاه گفت و گو در بسط توسعه فرهنگی است. در واقع شکل گیری فرهنگ گفت وگو در جامعه ضرورت دارد و نهادینه شدن این فرهنگ در نهاد خانواده ، مدارس و دانشگاه ها...، می تواند به هموارسازی آن بیانجامد. بنابر این رواج گفت و گو می تواند به مثابه نقطه کانونی توسعه فرهنگی، مسیر پیشرفت و ترقی را فراهم سازد.
تجربه ثابت کرده است که بی توجهی به مقوله فرهنگ امر توسعه را به تاخیر انداخته و مدلی ناقص و پر ایراداست. پس اگر کشوری در پی تحقق توسعه پایدار باشد، مسیر آن از توسعه فرهنگی می گذرد.

پژوهشم**458**1601** خبرنگار: محمد ستاری** انتشار: شهناز حسنی
ایرنا پژوهش، کانالی برای انعکاس تازه ترین تحلیل ها، گزارش ها و مطالب پژوهشی ایران وجهان، با ما https://t.me/Irnaresearchهمراه شوید.

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال