نقد سازنده مانع تنش زایی

تهران- ایرنا- انتقاد سازنده و مهیا سازی فضای نقد، می تواند به مثابه ابزاری قدرتمند در برابر کسانی باشد که در پی ایجاد درگیری و تنش هستند. از این رو نظام‏ های سیاسی مردمسالار می‏کوشند تا فرهنگ نقد و انتقاد پذیری را نهادینه کنند.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری ایرنا، اعتراضات اخیر که در برخی شهرهای ایران طی چند روز گذشته اتفاق افتاد، رفته رفته رادیکال شد و مطالبات اولیه حالتی منازعه گون پیدا کرد.
بحثی که با این اتفاقات به میان می آید تمایز رویکردهای منتقدانه و تخریبگرانه است. در همین زمینه حجت الاسلام حسن روحانی یکشنبه دهم دی ماه در جلسه هیات دولت با تاکید بر اینکه نقد با خشونت و تخریب اموال عمومی کاملاً متفاوت است، گفت: در عین حالی که از نقد استقبال می‌کنیم و دستگاه‌های مسئول کشور باید زمینه را برای انتقاد و اعتراض قانونی مردم، حتی راهپیمایی و اجتماع قانونمند آنها فراهم کنند و این حق مردم است؛ اما در عین حال نباید بگذاریم فضایی ایجاد شود که در آن فضا دوستداران انقلاب و مردم نگرانی برای زندگی‌ و امنیت‌شان، ایجاد شود.
روحانی با بیان اینکه شیوه صحیح و انتخابی برای بیان نقد باید یک شیوه کاملاً منطقی، دقیق و قانونی بوده و در نهایت منجر به اصلاح شود، اظهار کرد: اگر شیوه‌ای برای بیان نقد انتخاب شود که بواسطه آن مردم در زندگی، کسب و کار، رفت و آمد و سرمایه گذاری، دچار تردید و نگرانی شوند و دشمنان ما دست‌افشانی و پایکوبی کنند، حتما شیوه ای غلط است.
در زمینه نقد و چگونگی آن به ذکر چند نکته می پردازیم؛

1- یکی از اصلی ترین و مهم ترین ابزارهای پیگیری حقوق برای رسیدن به جامعه مطلوب ، نقد است. نخستین گام برای تحقق آن نیز پذیرش نقد است، زیرا در جامعه ای اگر نقد وجود نداشته باشد، آن جامعه دچار رخوت و رکود خواهد شد.
شکل گیری یا فقدان نقد و روش منتقدانه، دارای ریشه های فرهنگی و زمینه های فردی و اجتماعی است. البته فرهنگ نقد نه تنها از جامعه ای به جامعه ای دیگر، بلکه از گروهی به گروه دیگر، متناسب با نوع «متغیر های اجتماعی» مانند جنس، سن و شغل تفاوت می کند.
وجود نقد امری ضروری برای توسعه به حساب می آید منتهی توجه به آیین و ملزومات نقد امری غیر قابل کتمان است. در مقابل تمکین به نقدهای سازنده نیز امری ستوده و گریز ناپذیر است.
بر این اساس، نبود نقد نتیجه ای جز زوال اندیشه و تفکر در جامعه نخواهد داشت چرا که نگاه طردی به تک سویه نگری و دوری از نگاه همه جانبه منجر و باعث استیلای تفکر خودمحورانه در فضای سیاسی جامعه می شود.

2- نقد سازنده و تخریب دو موضوع متفاوت هستند که گاهی به جای هم مورد استفاده قرار می گیرند. این دوگانه مساله ای جدی است که دایره بزرگی از افراد، جامعه و دولت ها را در بر می گیرد.
نقد سازنده به دنبال بهبود امور است و در مقابل تخریب قرار می گیرد که حرکت در مسیر سیاه نمایی و کُند کردن روند توسعه کشور است. برای این که یک جامعه پویا و فعال داشته باشیم ناگزیریم بر مبنای نگاهی نقد محور حرکت کنیم چرا که در غیراین صورت تخریب به جای نقد رایج خواهد شد.
نقدسازنده به سالم سازی می انجامد و بازخوردهای منفی سیستم را در فرآیند زمانی به سمت بهتر شدن پیش می برد. در غیر این صورت تخریب به جای نقد رایج خواهد شد و فضای خالی از نقد نتیجه ای جز تداوم ناراستی ها حاصل نخواهد آمد.
در جوامعی که نقد سازنده سامان مند بوده و درست استفاده می شود، بازخوردهای خوبی دارد و در مقابل حاشیه سازی و تخریب، جامعه را به سمت قطبی شدن می کشاند. از این رو در نگاهی جامع الاطراف و دیدی منصفانه، همدلی در اجتماع قوت و قوام بیشتری خواهد داشت.

3- همانگونه که رییس جمهوری مطرح کردند شیوه نقد مساله مهمی است که باید مدنظر قرار گیرد. در واقع زبان و کنش مورد استفاده برای نقد امری قابل توجه است؛ به عبارتی بهره گیری از زبان خشونت گرایانه در کنار کنشگری تخریبگرایانه را نمی توان نقد به حساب آورد. زیرا آیین نقد را رعایت نکرده و تنها بر تخریب تکیه کرده است. براین اساس گروهی که شیوه مسالمت آمیز را به کنار گذاشته و خشونت و تخریب را به میدان می آورند نمی توانند داعیه نقد داشته باشند.

4- نظام‏ های سیاسی مردم سالار می‏کوشند تا فرهنگ نقد و انتقاد پذیری را نهادینه کنند. بر این اساس فرهنگ نقد و پذیرش آن در چنین نظام هایی جایگاهی محوری دارد. تاکید آقای روحانی بر انتقاد و اعتراض منطقی، دقیق و قانونی مردم نشانگر آن است که توجه کردن و مورد امعان نظر قرار دادن فرهنگ نقد با اهداف و مولفه های مردمسالاری دینی در هم تنیدگی دارد.
نارضایتی از سیاست های اقتصادی در جوامع مختلف، امری غیر منتظره و نامتعارف نیست. منتهی اگر این نارضایتی ها به صورت یک انتقاد درست و اصولی مطرح نشود، زمینه را برای تشنج سیاسی فراهم می سازد. بنابر این مهیا سازی فضای نقد و انتقادسازنده می تواند به مثابه ابزاری قدرتمند در برابر دشمنانی باشد که در پی ایجاد درگیری و تنش در کشورها هستند.

پژوهشم**458**1601**خبرنگار: محمد ستاری**انتشار: شهناز حسنی
ایرنا پژوهش، کانالی برای انعکاس تازه ترین تحلیل ها، گزارش ها و مطالب پژوهشی ایران وجهان، با ما https://t.me/Irnaresearch همراه شوید.

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال