فعالیت های پژوهشی در یک نگاه

بررسی کتاب آزادی و تاریخ، ایران و آمریکا چالش یا سازش

تهران- ایرنا- «آزادی و تاریخ: تأملی برنگاه انسان‌ شناسانه شریعتی»، «نشر مدیریت رسانه»، «تاریخ اجتماعی از منظر پیتر برک» و «ایران و آمریکا، چالش؟ سازش؟ یا تعامل دوجانبه» از مهمترین نشست هایی بود که هفته گذشته در کشور برگزار شد.

**آزادی و تاریخ: تأملی برنگاه انسان‌شناسانه شریعتی
نشست نقد و بررسی کتاب «آزادی و تاریخ: تأملی برنگاه انسان ‌شناسانه شریعتی» در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد.

«رحیم محمدی» استاد جامعه ‌شناسی با بیان اینکه این کتاب سه مفهوم آزادی، تاریخ و انسان را موضوع خود قرار داد و گفت: نظریه انسان شریعتی در این کتاب بیشتر بحث شده است و اینکه او به پرسش انسان چیست؟ چه پاسخی داده و این پاسخ از کدام موضع معرفت ‌شناسی بوده است. محمدجواد میری در این کتاب میان اسلام و اسلامیزم تفکیک قایل شده و آن چیزی است که در کارهای قبلی او مشاهده نمی‌شود و از این جهت می‌توان تفاوتی را در کار جدید وی مشاهده کرد.

محمدی اظهار داشت: برای میری تفکیک میان اسلام و اسلامیزم در کتاب بسیار مهم بوده چرا که او پیش از این به این تفکیک قایل نبوده است. او اسلام‌ شناسی شریعتی را یک سیستم ایدئولوژیک می‌ داند.

«محمدعلی مرادی» پژوهشگر حوزه فلسفه بیان داشت: شریعتی خوب یا بد متعلق به دوران خودش است اما دوران او تمام شده همانگونه که دوران افرادی مانند احسان طبری به پایان رسیده و اگر کتاب میری می‌توانست این موضوع را فرموله کند که چرا پروژه شریعتی با شکست مواجه شده می‌توانست به ارتقای تئوری در ایران کمک کند به ‌هرحال او شخصیتی بوده که در ایران آرمانی داشته اما به هر دلیلی در آرمانش شکست خورده است.

«بیوک محمدی» عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی با بیان اینکه میری در این کتاب منظور شریعتی را بهتر از خود او شرح داده است، تاکید کرد: میری در این کتاب گاهی شریعتی را به‌صورت آکادمیک شرح داده و گاهی به‌صورت ایدئولوژیک و به ‌نظر می‌آید که اگر می‌توانست هریک از این رویکردها را به ‌صورت مستقل شرح می ‌داد برای خواننده مفیدتر بود چرا که اکنون میان این 2 رویکرد خلط مبحث به‌وجود آمده است.

«محمدجواد میری» نویسنده کتاب «آزادی و تاریخ: تأملی برنگاه انسان ‌شناسانه شریعتی» گفت: من کتاب اسلامیزم و پسااسلامگرایی را نوشتم و در آنجا مفهوم اسلام‌گرایی را شرح دادم و به پنج نوع اسلامگرایی فقاهتی، لیبرالی، دموکراتیک، سوسیالیستی و سلفی اشاره کردم.

میری عنوان کرد: معتقدم شاید بتوان خوانشی از شریعتی ارایه کرد که فقط بخشی از واقعه نباشد و بتوان او را به مثابه یک دستگاه مفهومی فهمید شریعتی می‌خواسته از روی نظام فئودالی و سرمایه‌داری جهش کند و به دوره اسلامیزم برسد و این نظام همان نظامی است که امروز ما در آن زندگی می‌کنیم.

**نشر مدیریت رسانه
نشست «نشر مدیریت رسانه» در سرای اهل قلم برگزار شد.

«علی‌اکبر فرهنگی» استاد دانشگاه تهران توضیحاتی را درباره روند شکل‌گیری رشته مدیریت رسانه در دانشگاه‌های آمریکا و اروپا ارایه کرد و اظهار داشت: ضرورت شکل‌گیری این رشته از 1980 میلادی به بعد به‌تدریج خودش را نشان داد و مقامات دانشگاهی هم سعی کردند این مقوله را مورد توجه قرار دهند. این موضوع همزمان با شکل‌گیری سازمان‌های رسانه‌ای پیگیری شد، اتفاق بزرگی که در غرب رخ داده، این بود که بسیاری از این سازمان‌های رسانه‌ای سهام شان در بورس عرضه می‌شد و می‌توان گفت سازمان‌های رسانه‌ای تنها یک روزنامه یا رسانه نبودند که کار اطلاعاتی می‌کردند بلکه نیازمند کار مدیریتی هم بودند.

علی اکبر فرهنگی ادامه داد: من نیز در 1977 میلادی دکترای مدیریت بازرگانی را گرفتم و وارد رشته ارتباطات شدم. این رشته به من بینش گسترده‌تری داد. پس از آن نیز زمانی که به ایران آمدم این رشته را به ایران آوردم. مدیریت رسانه یک مدل میان‌رشته‌ای دارد، من با مطالعه برنامه دانشگاه‌های آمریکایی و اروپایی تغییراتی جزئی را در دروس این کشورها اعمال کردم و سپس واحدهای درسی مدیریت رسانه را برای تدریس در ایران تدوین کردم. پس از آن نیز شورای عالی انقلاب فرهنگی متقاعد شد که این رشته در ایران در مقطع دکترا تاسیس شود و با همین رویکرد رشته مدیریت رسانه از 1379 خورشیدی در ایران راه‌‌اندازی شد و کار خود را آغاز کرد.

«باقر ساروخانی» استاد جامعه شناسی دانشگاه تهران با بیان اینکه مدیریت یکی از مهمترین بخش ‌های جامعه امروزی است، توضیح داد: مدیریت رسانه یکی از رشته‌ های مفید و کاربردی در جامعه دانشگاهی است و اگر بتوانیم کسانی را داشته باشیم که قادر باشند رسانه را مدیریت کنند بسیاری از آفات امروزی کاهش می‌یابد.

ساروخانی در توضیح این نظام یادآور شد: نخستین مرحله این نظام توان انسان است بدین معنی که در حوزه ارتباطات انسان‌ها باید با یکدیگر همدلی داشته باشند و هرکسی ‌نمی‌تواند وارد این حوزه شود در بخش دوم باید توان افراد را پردازش کنیم و در مرحله سوم باید انگیزش ایجاد شود در غیر اینصورت پردازش تلف می‌شود چرا که انگیزه موتور حرکت است. در مراحل بعدی نیز باید زمینه‌هایی را فراهم کرد که فرد نظریه‌پرداز امکان استقرار داشته باشد تا بتواند از پتانسیل‌های موجود در حوزه کاری خود استفاده کند.

«محمود اسعدی» استاد مدیریت و روزنامه نگاری و ارتباطات بیان داشت: امکانات دانشگاه‌ های ما در حوزه مدیریت رسانه به‌گونه‌ای است که می‌توانیم حتی تمامی منطقه را تامین کنیم، اما از ظرفیت ‌هایمان استفاده نمی‌کنیم. رشته مدیریت رسانه باید انگاره‌زدایی شود چون گرایش جدیدی است. امروز بسیاری هنوز باور ندارند مدیریت رسانه رشته مدیریتی است و اغلب آن را زیرمجموعه‌ای از رشته ارتباطات می‌دانند. به‌ هرحال اگر ضرورت این رشته در جامعه احساس شود حمایت‌ها نیز بیشتر خواهد شد. از سوی دیگر تولیدات سازمان‌های رسانه‌ای نیز باید مکمل این حوزه باشد.

اسعدی با انتقاد از نگرشی که نسبت به علوم انسانی در ایران وجود دارد، تاکید کرد: بخشی از بی‌توجهی‌های رشته مدیریت رسانه به‌دلیل نگاه کلی‌ است که نسبت علوم انسانی در ایران وجود دارد و تا زمانی که این انگاره‌ها عوض نشود وضعیت به‌همین شکل باقی خواهد ماند.

**تاریخ اجتماعی از منظر پیتر برک
نشست «تاریخ اجتماعی از منظر پیتر برک» در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد.

«حسینعلی نوذری» نظریه‌پرداز و پژوهشگر حوزه علوم سیاسی گفت: تاریخ اجتماعی به لحاظ هویتی به عنوان یک رشته ذیل مطالعات تاریخی به حساب می‌آید و امروزه به صورت یک رشته درآمده اما در گذشته یک گرایش بوده است. خوشبختانه در محافل علمی کشور امروز اهتمام جدی به تاریخ اجتماعی می‌شود. به‌صورت کلی تاریخ اجتماعی به حوزه‌هایی می‌پردازد که در حاشیه قرار گرفته و برخی مورخان به آن نپرداخته‌‌اند. به‌طور مثال برخی از مناسبات تاریخ اجتماعی می‌خواهد به مباحثی بپردازد که محل اعتنا نیست اما نقش‌شان در وقوع وقایع بزرگ غیرقابل اعتناست زندگی فردی و اجتماعی و تاریخ وقایع بزرگ که کمتر به آنها پرداخته شده در این بخش به آن توجه می شود. تاریخ اجتماعی تلاش می‌کند زمینه‌‌ هایی را طرح کند که عوامل حاشیه‌ ای و کمرنگ نقش‌شان در ایجاد شرایط و بستر ظهور وقایع بزرگ تاریخی خود را نشان می‌ دهد.

نوذری در ادامه با بیان اینکه مطالعات بین رشته‌ای یک امر اساسی است و ما نمی‌توانیم درها را روی رشته ‌ها ببندیم افزود: در گذشته همکاری میان تاریخ و علوم اجتماعی محل توجه نبوده و هرکدام از رشته‌ها خود را بی‌نیاز از رشته‌های دیگر می‌دانسته اما همانگونه که «پیتر برک» در کتاب خودش تأکید می‌کند امروز ضرورت همگرایی علوم اجتماعی و تاریخ احساس می‌ شود و مفهوم چرخش میان رشته ‌ای زمینه را برای بسط تاریخ اجتماعی فراهم می‌کند. بنابراین تاریخ اجتماعی از سرشت میان رشته ‌ای برخوردار است.

این پژوهشگر حوزه علوم سیاسی در بخش دیگری از سخنانش درباره وجه سیاسی تاریخ اجتماعی سخن گفت و توضیح داد: گاهی وجه سیاسی در تاریخ اجتماعی آنقدر فربه می ‌شود که تاریخ به حاشیه می ‌رود درحالی‌که تاریخ اجتماعی یکی از وظایفش فاصله گرفتن از سیاست است. البته این بدین معنا نیست که ما تاریخ اجتماعی را تاریخی سترون البته باید دقت داشته باشیم که تاریخ اجتماعی را چندان هم از جهت‌گیری ‌های سیاسی تهی نکنیم چون نه تاریخ اجتماعی بلکه هیچ تاریخی نمی‌تواند به یکی از ساختارهای اساسی در جامعه که قدرت سیاسی باشد بی‌توجه باشد و به‌دور از امور سیاسی بدانیم چون همانگونه که پیتر برک اشاره می‌کند تاریخ اجتماعی ماهیت میان ‌رشته ‌ای دارد و نمی‌تواند خود را از مباحث سیاسی دور کند.

وی با بیان اینکه تلاش برای سیاست‌زدایی از تاریخ اجتماعی از دهه 1380 خورشیدی به‌بعد راه به جایی نبرده یادآور شد: باید دقت داشته باشیم که تاریخ اجتماعی را چندان هم از جهت‌گیری ‌های سیاسی تهی نکنیم چون نه تاریخ اجتماعی بلکه هیچ تاریخی نمی‌تواند به یکی از ساختارهای اساسی در جامعه که قدرت سیاسی باشد بی‌توجه باشد. مساله دیگر اینکه تاریخ اجتماعی تاریخ مردم و قشرهای گوناگون است و باید توجه داشته باشیم که به دام شووینیسم اجتماعی، فرهنگی و تاریخی نیافتیم.

**ایران و آمریکا، چالش؟ سازش؟ یا تعامل دوجانبه
نشست «ایران و آمریکا، چالش؟ سازش؟ یا تعامل دوجانبه» در دانشگاه شهید بهشتی برگزار شد.

«ابراهیم اصغرزاده» فعال سیاسی اصلاح‌طلب با بیان اینکه در ایران، کشور امریکا تا قبل از کودتای ٢٨ مرداد 1332 خورشیدی از نظر روشنفکران، به غیر از روشنفکران مارکسیستی به عنوان نیروی سوم پذیرفته می‌شد، اظهار کرد: حتی دولت مصدق به عنوان نیروی سوم به امریکا تکیه کرد و تلاش می‌کرد تا از طریق امریکا مشکل خود را با انگلیس حل کند. در کشور‌های خاورمیانه اکثر نظام‌های استعماری و استعمارگر ریشه‌ های بریتانیایی داشتند یا دست نشانده روسیه بودند و امریکا چهره‌ای آزادیخواه و آزادی‌گستر داشت.

اصغرزاده با طرح این پرسش که چه اتفاقی افتاد که کشوری توانسته بود به عنوان یک نیروی آزادی بخش قرار گیرد خودش مدافع دولت‌ های نظامی شد، گفت: در دوره‌ای واژه امریکا مترادف با دفاع از استبداد و دیکتاتوری در امریکای لاتین، آفریقا و آسیا شد. چرا این روند در ٢٨ مرداد متوقف شد و دربار محمدرضا پهلوی تبدیل به یک دربار دیکتاتور با ابزار نظامی و امنیتی شد؟ سفارت امریکا در ایران که سفارت معقولی بود، از ٢٨ مرداد 1332به یک دژ نظامی تبدیل شد که افسران عالیرتبه امریکایی در آن حضور داشتند و یک جمع ٥٠ هزار نفری مستشار نظامی و غیر نظامی در ایران را مدیریت می‌کرد.

این فعال سیاسی اصلاح‌طلب با اشاره به اینکه امریکا بعد از کشتار ١٧ شهریور در میدان ژاله از محمدرضا پهلوی حمایت کرد و در ١٣ آبان ٥٧ که جلوی سر در دانشگاه، دانش‌آموزان توسط ارتش به رگبار بسته شدند، دوباره کاخ سفید از شاه دفاع کرد، یادآور شد: اشتباه های کارتر بعدها هم تکرار شد. بعد از او ریگان آمد و این میان یک انقلاب مردمی در ایران انجام شد.

وی در ادامه افزود: سفارت امریکا به هر دلیل توسط دانشجویان اشغال شد. آن زمان در سراسر دنیا اعتراض های عمومی، خیابانی و دانشجویی و اشغال سفارت‌ ها، مدنی تلقی می ‌شد و به عنوان یک اقدام باز دارنده در مقابل دخالت‌ های امریکا که نمونه مشخص آن جنگ ویتنام بود، شناخته می‌شد. در امریکا تظاهرات بسیار گسترده‌ای توسط دانشجویان و هنرمندان و روشنفکران انجام می‌شد. در اروپا نیز اعتراض هایی به رفتار امریکا انجام شد.

اصغرزاده توضیح داد: نمی‌شود که پشت سر دانشجوهای خط امامی بایستیم و بگوییم مساله اشغال سفارت امریکا باعث این وضعیت مناسبات میان ایران و امریکا شد. بارها شده که ارتباط ایران و امریکا به سمت بهبود رفته اما خرابش کردند. ٢٢ ماه محمدجواد ظریف و جان کری پشت سر درهای بسته گفت ‌وگو و مذاکره کردند. این مساله اعتبار ایران را در دنیا بالا برد. چطور روسیه و چین که دشمن امریکا هستند با آن کشور گفت‌وگو می‌کنند.

این فعال سیاسی اصلاح‌طلب تصریح کرد: جالب این است که امریکا در مذاکره ها یک بار نگفت دانشجویان خط امام چه بلایی بر سر ایران آوردند. پرونده ‌ای که علیه ایران شکل گرفت را شکستند. چه افرادی امروز به دنبال این هستند که این اعتبار را از دست گروه‌ های میانه ‌رو بگیرند؟ من به اقدام دانشجویان خط امام انتقاد دارم. چرا که اقدامی غیرحرفه‌ای بود که اعتراض خودشان را نسبت به پذیرش محمدرضا پهلوی در امریکا نشان دهند. قرار نبود به سربازان و گروگانگیران حرفه ‌ای تبدیل شوند. گروگان‌گیری در هر جایی کار زشتی است ولی ما کار امریکایی ‌ها را آن زمان زشت ‌تر می ‌دانستیم.

*گروه اطلاع رسانی
خبرنگار: مهدی احمدی**انتشار دهنده: شهربانو جمعه
پژوهشم**9370**9131
ایرنا پژوهش، کانالی برای انعکاس تازه ترین تحلیل ها، گزارش ها و مطالب پژوهشی ایران وجهان، با ما https://t.me/Irnaresearchهمراه شوید.

انتهای پیام /*

باشگاه مخاطبان ایرنا

برای ارسال نظرات از فرم پایین صفحه استفاده کنید.
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال