استقبال از فضای نقدپذیری و ضرورت توجه به آن در جامعه

تهران- ایرنا- نقد و انتقاد پذیری، ارزیابی منطقی یک پدیده محسوب می شود که مبتنی بر روشی آگاهانه و مدبرانه است. استقبال از فضای نقدپذیری و ضرورت توجه به آن در دولت یازدهم نشان می دهد که این دولت، فضای آزادی بیان، مشارکت و تقویت روحیه انتقاد پذیری میان مردم و گروه های سیاسی را نهادینه کرد.

انتقاد و نقد عملکرد سیاستمداران از جمله ظرفیت‌های مثبت برای دولت ‌ها و ساختار‌ها سیاسی کشور به شمار می رود زیرا زمانی که نقدی صورت می‌گیرد ضعف ها و کاستی ها مشخص می شود و می توان در جهت اصلاح آن برآمد به همین دلیل باید به نقد احترام گذاشت و به آن توجه کرد.

نپذیرفتن انتقاد و عکس العمل منفی در این باره تحت تاثیر عوامل متعددی است، که یکی از آنها ناشی از مبانی نظری و فکری مسوولان به شمار می رود، چه بسا در مبانی فکری برخی، نه تنها جایی برای تعدد و تنوع درک از یک واقعیت واحد وجود ندارد، بلکه هرگز امکان گفت وگو با یکدیگر و رسیدن به تفاهم نیز قابل پذیرش نیست.

اگر به نقد احترام گذاشته و به آن توجه شود، نقادی ادامه پیدا می کند و ضعف های مسایل کار بهتر بیان خواهد شد، در نتیجه دولت تلاش می‌کند نقص‌ها و معایب کاری خود را برطرف کند. موضوعی که در دولت یازدهم بر آن تاکید شد و در این دوره فضای نقدپذیری در سطح جامعه به وضوح قابل مشاهده است.

دولت یازدهم همواره تلاش کرده است در برابر منتقدان انعطاف پذیر باشد و با گشاده رویی با منتقدان برخورد کند و به همین دلیل خود زمینه ساز فضای باز انتقاد، آزادی مطبوعات و بیان در جامعه شد و می توان به عنوان سند گویایی از آن یاد کرد که پذیرای انتقاد سازنده است. این دولت شرایطی برای منتقدان ایجاد کرد تا به‌ راحتی انتقاد‌های خود را به گوش مسوولان برسانند و نقد خود را به عملکرد‌ آنان وارد کنند.

حسن روحانی رییس جمهوری در 17 اسفند 1392 خورشیدی در آیین اختتامیه بیستمین جشنواره مطبوعات، خبرگزاری و پایگاه های اطلاع رسانی در این باره بیان داشت: «بگذاریم میدان قلم و بیان، میدانی باز باشد تا حقایق برای مردم و جامعه تبیین شود. منتقدان و مخالفان این دولت آزادند و آزاد خواهند بود، اما بگذارید به همان اندازه همراهان دولت هم از آزادی و امنیت برخوردار باشند و نقد کنند.»

پژوهشگر گروه اطلاع رسانی ایرنا در ارتباط با فضای باز نقدپذیری در جامعه و عمل به وعده آزادی بیان و نقدپذیری در دولت یازدهم به گفت وگو با «مجید ابهری» جامعه شناس، آسیب شناس رفتاری و عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی پرداخت.

مجید ابهری در ارتباط با موضوع نقد و انتقاد و واکنش دولت ها به این مهم، گفت: در صورتی که دولت ها نتوانند به انتقاد و نقد از طرف جامعه عکس العمل مناسب نشان دهند و فضای مطلوبی برای آن ایجاد نکنند با کاهش سرمایه های اجتماعی روبرو خواهند بود که این امر می تواند مهمترین پیامد و اثر منفی برای دولت ها باشد. نکته ای که باید مدنظر قرار داد این است که دولت ها باید نقدپذیری را تمرین کنند و این مساله را به عنوان یک رویه عادی بپذیرند زیرا همین انتقادها به روند سازندگی شتاب و سرعت می بخشد و در این زمینه می توان گفت دولت یازدهم از عملکرد بسیار خوبی برخوردار بوده است.

دولت ها پیش از اینکه بر سرکار بیایند وعده هایی می دهند که باید پس از ورود به عرصه عمل در برابر نقدها و انتقادها صبر و تحمل داشته باشند تا بتوانند در راه اجرایی کردن وعده های خویش موفق شوند. دولت یازدهم نسبت به دیگر دولت ها از روحیه نقدپذیری بیشتری برخوردار بوده است که این ویژگی سبب رشد و بالندگی جامعه و حل مشکل ها از راه های منطقی و معقول می شود.

این جامعه شناس با اشاره به اینکه هر نقدی با توجه به نگرش منتقد و شیوه های ارزشیابی او، رویکردهای متفاوتی دارد، بیان داشت: نقدی که برپایه شناخت، شعور، بینش و به دور از احساسات صورت گیرد، عامل محرکی برای ارتقای عملکرد، اصلاح و پیشرفت فرد و جامعه خواهد بود. نقد از مهم ترین روش های ارزیابی همه جانبه مفاهیم، پدیده ها و داده های مختلف است که در نهایت به شناسایی جنبه های منفی و مثبت هر پدیده منجر می شود و در جهت گیری رشد و فرآیند انتخاب مناسب، تاثیر بسزایی دارد.

وی در ادامه افزود: نخست باید نقد تعریف و میزان آن مشخص شود که چگونه می توان وارد این مساله شد و با مرزبندی مشخص و روش‌ های اجرایی، نقد مصلحانه و مشفقانه گسترش یابد نه اینکه به صورت مخرب و ویرانگر ترویج شود. رسانه ‌ها با ایجاد اتاق فکر می توانند با فرهنگ سازی بر الگوهای رفتاری، فضای لازم را برای نقدپذیری در جامعه باز کنند.

عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی، کمبود نقدهای سازنده و نبود فرهنگ انتقادپذیری را از بزرگترین معضل های جامعه عنوان کرد و یادآور شد: زمانی که معیارهای درست سنجش و جنبه های عقلانی و منطقی در فرآیند ارایه نقد مدنظر قرار نگیرد و هیجان و سلیقه در آن اِعمال شود، نقد جنبه تخریبی خواهد داشت و به جای بهبود عملکرد و پیشرفت، سبب سرخوردگی و شکست در فرد و ایجاد تنش در روابط اجتماعی می شود. برخی از منتقدان تنها به بزرگنمایی جنبه های منفی می پردازند، این درحالی است که نقد شامل بررسی جنبه های مثبت در کنار رویکردهای منفی به شمار می رود. ارایه نقد منصفانه، ارتقاء فرهنگ نقدپذیری و گسترش روحیه احترام به عقاید دیگران از طریق مبانی نظری از جمله کتاب، نشریه ها، برنامه های رادیویی و تلویزیونی و به صورت عملی و با به کارگیری شیوه های تربیتی محقق خواهد شد.

ابهری با اشاره به اینکه انتقاد صحیح بسیاری از رویه های نادرست اجتماعی را اصلاح می کند، اظهار کرد: نقد نباید با تخریب همراه شود، فرد نقدکننده پیشنهادی را ارایه می دهد و طرف مقابل نیز می تواند آن را بپذیرد یا رد کند. بنابر سخن بزرگان این عمل سبب اصلاح بسیاری از رویه های نادرست و ناپسند خواهد شد. برپایه سخنان گهربار امیرمومنان(ع) که می فرماید:«برادر من فردی است که عیب های مرا مشفقانه به خودم بگوید.» می توان به اهمیت این موضوع پی برد. نقد یک نوع قضاوت است که موضوع ها را متناسب با شاخص ها و ارزش ها دسته بندی می کند، بنابراین قضاوت باید عادلانه و همراه با رعایت مسایل اخلاقی باشد.

این جامعه شناس در پایان با بیان اینکه موضع گیری در برابر انتقاد نشان از ضعف و ناتوانی افراد دارد، گفت: اگر افراد تحمل نقد و انتقاد را نداشته باشد و موضع گیری ناصحیح و انفعالی بگیرند، این افراد بی خرد شناخته می شوند و اینگونه عامل زمینه گسترش مشکل ها را در جامعه ایجاد خواهند کرد. فرد نقد کننده و شنونده نقد هر 2 باید برخی مسایل را در رفتار و عملکرد خود مد نظر داشته باشند، یکی از مهم ترین مسایل این است که در خصوص موضوعی که تخصص و صلاحیت ندارند، اظهار نظری نکنند. آفتی که در جامعه وجود دارد، این است که غرور و تکبر سبب می شود، افراد از مواضع اشتباه و ناصحیح خود کوتاه نیایند و در برابر نظرهای اصلاحی جبهه گیری کنند و هیچ گاه به اصلاح آن عمل و رفتار نیندیشند. بیان اتهام ها به شخصیت ها و گروه ها، بدون ارایه مستندات به رواج بی اخلاقی در جامعه منجر می شود و نسل جدید را نیز نسبت به مسوولان و کارگزاران بدگمان و بدبین خواهد کرد. تحمل نظر مخالف در میان قشرهای گوناگون باید نهادینه و به یک فرهنگ تبدیل شود. همگان باید آستانه تحمل خود را بالا ببرند تا اختلاف ها به بروز رفتاهای پرخاشگرانه و غیراخلاقی نیانجامد. بررسی عملکرد دولت یازدهم نشان می ‌دهد که این دولت در رفتار با منتقدان موفق بوده و با ایجاد فضای مناسب زمینه مشارکت و تقویت روحیه انتقاد پذیری میان مردم و گروه‌های سیاسی را فراهم آورده است که این عمل سبب شد تا در جهت پیشبرد هدف ها و رفع کاستی ها در مسیر اداره کشور گام بردارد و از ایجاد شکاف در جامعه جلوگیری کند.

*گروه اطلاع رسانی
خبرنگار: مریم همتی** انتشاردهنده: شهربانو جمعه
**پژوهشم**9117**2002**9131

انتهای پیام /*

باشگاه مخاطبان ایرنا

برای ارسال نظرات از فرم پایین صفحه استفاده کنید.
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال