هدف ایرنا گسترش اطلاع رسانی است. لذا انتشار این مطلب به معنای تائید محتوای آن نیست

کد خبر: 82470198 (5890856) | تاریخ خبر: 01/01/1396 | ساعت: 8:42|
نسخه چاپی | ارسال به دوستان

ویژه نوروز 96

زهد فروشی و زاهد نمایی

تهران- یرنا- روزنامه اطلاعات در گزارشی نوشت: از ویژگی ‌های آیت‌ الله هاشمی رفسنجانی، که دوست و دشمن به آن اعتراف دارند، هوش سرشار و ذکاوت درخشان او بود. اما مهمترین وجه معنوی زندگی هاشمی این بود که زهدفروشی و زاهدنمائی نمی ‌کرد.

در ادامه این گزارش که به قلم احمد مسجد جامعی منتشر شد، آمده است: پس از کنار گذاشتن ایشان از رقابت‌ های ریاست جمهوری در سال 1392 و نامزدی ریاست جمهوری حسن روحانی، بسیاری از تحلیل ‌گران خارجی و داخلی در وصف او گفتند و نوشتند که هاشمی برتری کامل خود را بر سایرین به خوبی اثبات کرد. ایشان در طول همه سال های پس از انقلاب، فراتر از رقبای سیاسی اش به مسایل کشور می‌ نگریست.

آن فهم متفاوت تنها در سیاست و سیاست ‌مداری و حکومت ‌داری جلوه نمی ‌کرد و مظاهر دیگری از آن را می ‌توان در سرتاسر وجوه زندگی ایشان ملاحظه کرد و چه بسا از آن درس گرفت. تلقی هاشمی از زندگی معنای دیگری داشت.

این که کسی در سنین بالا به این اصل اساسی پی ببرد که دنیا و مافیها بی ‌اعتبار است و شایسته دل ‌بستن نیست، چندان شگفتی ندارد وانگهی از رسیدن به این نکته تا عمل به آن فاصله بسیار است. اما اگر کسی به آن درجه از هوشمندی برخوردار باشد، زودتر از دیگران به این نکته خواهد رسید که دنیا را اعتباری نیست و جمع مال و مقام و شهرت و از این قبیل، سرانجام راه به جائی نمی ‌برد. شاید آقای هاشمی مصداق همان عبارت مشهور علی امیرالمومنین باشد که فرموده چنان زندگی کن که گوئی تا ابد زنده‌ ای و ای بسا که تا فردا نمانی.

هاشمی در زمان پهلوی، با آن که وضع مالی مناسبی داشت، وارد عرصه مبارزه شد و در این راه زندان‌ ها کشید و شکنجه‌ ها دید. هنوز هم زندانیان سیاسی خاطرات تلخی ‌ها و شکنجه‌ه ایی را که او تحمل کرد به خاطر دارند و بیان می‌ کنند. مبارزه در آن سال ‌ها بی‌پ شتوانه و مدد نوعی فداکاری و خلوص میسر نبود. جریان چپ مسلط بود و حتی مبارزان مسلمان هم در قول و عمل چپ‌ روی می ‌کردند. به گفته آقای موسوی بجنوردی از مبارزان نامدار قدیمی و رئیس بنیاد دائره ‌المعارف بزرگ اسلامی، حتی بعضی از روحانیان آن روز در برابر کمونیست ‌ها، اگر آنها به مارکس ارجاع می ‌دادند، این‌ ها می‌ گفتند پیغمبر اسلام از مارکس هم بالاتر گفته است و کلامی از آن حضرت شاهد می ‌آوردند. پایان این تفکر به جائی رسید که اسلام عین مارکسیسم بود، حتی قدری جلوتر.

مبارزان مسلمان هم بیشتر رویکردی اخوانی داشتند و الگوهای خود را از متفکران مصری و حسن البناء و یاران او می‌ گرفتند. برخی هم هرچند با حکومت پهلوی مشکل داشتند ولی آن را در حد براندازی پیش نمی ‌بردند. هاشمی چنانکه از آثار و گفتار و کردار او بر‌می ‌آید، با رویکردی متفاوت وارد مبارزه شده بود. در واقع او علاوه بر پایبندی به مبانی شریعت، خواهان ایرانی آباد و آزاد و فارغ از تاثیرات قدرت‌ های جهانی بود و پایبندی به همین اصل اساسی او را به میدان مبارزه می ‌کشید و البته تاثیر امیرکبیر را هم نباید از یاد برد. به هر حال ورود به مبارزه با آن شرایط دشوار به ‌ویژه برای کسی که وضع مالی مناسبی داشت و استعداد سرشارش می ‌توانست او را تا مرز مرجعیت بالا ببرد، تیزبینی و اخلاص می‌ خواست. هاشمی هیچگاه از زی طلبگی خارج نشد و وضع سر و لباس او تقریبا از زمانی که به یاد دارم تا انقلاب و پس از آن هیچ تغییری نکرد و به روال معمول روحانیت عبا و قبا، بیشتر با رنگ روشن می‌ پوشید و پیراهن سفید به تن می ‌کرد و شلوار سفید او از زیر قبا دیده می شد. همان رویکرد معنوی موجب می ‌شد که هاشمی در بند مقام هم نباشد و شرط او برای حفظ و کسب مقام رای مردم باشد.

همه می‌ دانیم که هیچ شخصیتی در جمهوری اسلامی به اندازۀ او خود را در معرض رای مردم قرار نداد و این موضوع حاکی از پایبندی او به مردمسالاری است و از همان طریق می ‌شود فهمید که یکی از مشکلات هاشمی با رژیم پهلوی، رای مردم بوده است. ایشان چنان که در خطبۀ یکی از نمازهای جمعه گفت، معتقد بود حاکم اسلامی نمی ‌باید به زور و غلبه حکومت کند. این به معنای آن نیست که رای مردم لزوما تعیین کننده حق و حقیقت باشد ولی رضایت مردم برای حکومت شرط لازم است. چنانکه امیرالمومنین هم در پایان خطبه شقشقیه گرچه بر حق واضح خود برای جانشینی پیامبر تاکید دارد اما نظر و خواسته مردم را هم در نظر گرفته است. به هر حال محک زدن خود با رای مردم، نوعی فروتنی و حاکی از کف نفس و زهد است. به خصوص که گاهی در این مسیر رد صلاحیت می ‌شد یا رای نمی ‌آورد اما با نظام و مردم قهر نمی‌ کرد و خسته نمی‌ شد.

همه آنچه نوشتیم حاصل تاملی است که در تهرانگردی روز جمعه، پانزدهم بهمن، در دیدار با خانواده هاشمی و دیدن اتاق و وسایل شخصی و کتابخانه و منزل او دست داد. هاشمی که مخالفانش او را به اشرافی ‌گری متهم می ‌کردند، در خانه‌ ای معمولی و استیجاری که بر اساس گفته آقای محسن هاشمی متعلق به دولت بود، زندگی می ‌کرد. ابتدا به اتاق پذیرایی آنها رفتیم که علاوه بر وسائل معمولی، تعدادی عکس از امام خمینی (ره) و پدر مرحوم آقای هاشمی و پدر همسر ایشان، عفت مرعشی، که از نوادگان مرجع عالیقدر سید محمد کاظم یزدی، صاحب کتاب فقهی مهم عروه‌ الوثقی است، قرار داشت و عکسی هم از مرحوم آیت ‌الله مرعشی نجفی.

خاندان مرعشی از سادات ریشه‌دار و مشهور ایران هستند که در تاریخ نقش و جایگاه خاصی داشته ‌اند. آقای هاشمی دوران طلبگی خود را زیر نظر اخوان مرعشی در قم گذراند. اخوان مرعشی، دو برادر بودند که گویی همچون سیبی به دو نیم شده باشند و در قم، نجف و مشهد نام‌ آور بودند و من آن دو برادر را، وقتی به تهران می‌ آمدند، در منزل پدرم بارها دیده بودم و بخوبی رفتار و گفتار شیرین آنها را به یاد دارم.

علاوه بر اینها، تابلوفرشی بر دیوار آویزان بود. این تابلو فرش، اثری ویژه و یا گران ‌بها نبود و از گونه همان تابلوفرش‌ هایی بود که در بازار بسیار یافت می شود. تصویر این تابلوفرش، عشایر کوچ‌ رو بود. همچنین در گوشه دیگری از اتاق ها هم قاب عکس های کوچکی از دوران کودکی فرزندان آقای هاشمی و همچنین نوه های ایشان به چشم می خورد که به صورت مرتبی روی میزی چیده شده بودند. دور تادور اتاق هم مبل های یکدست معمولی کنار هم بودند که جای همان پشتی های قدیمی را گرفته بود. در اتاق کوچک کتابخانه، انبوهی کتاب های طبقه‌ بندی شده وجود داشت و فهرستی از آنها در چند دفترچه تهیه شده بود. کتابخانه داخل اتاق نیز از جنس چوب و قدیمی بود و معلوم بود که همان طور به روال سابق خود باقی مانده است.

در گوشه اتاق مبل راحتی تک نفره‌ای قرار داشت و بر روی آن پارچه سفیدی کشیده بودند و میزعسلی کوچکی که بر روی آن تعدادی کتاب دیده می‌ شد، این مجموعه را کامل می‌ کرد. بر خلاف اتاق های مطالعه امروز، از میز کار خبری نبود و فضای این اتاق یادآور فضای اتاق مطالعه علمای قدیم بود. در آن سوی مبل عینک، ذره‌بین، قلم، کاغذ، کلاسور و قدری نوشته به خط آقای هاشمی به چشم می‌ خورد. این
‌نوشته ها بیشتر متن سخنرانی های ایشان بود که برای تنظیم هر کدام از آنها، ساعتی را به مطالعه می‌گذراندند و ماحصل این مطالعات در متن سخنرانی ها گنجانده می شد.

آقای محسن هاشمی عنوان کردند که این سنت از همان سال های اول انقلاب از سوی حاج آقا صورت می گرفت. مخصوصا برای سخنرانی هایشان در نماز جمعه که بخشی از وقت حاج آقا را به خود اختصاص می داد. مبل، کنار پنجره بود. محسن هاشمی با دیدن آن مبل به تلخی گریست و همه را به ‌شدت متاثر کرد. بعد از فوت پدر نخستین بار بود که در این اتاق باز می ‌شد. این به‌ واقع اتاق شخصی آقای هاشمی بود. درست بالای همین اتاق در طبقه دوم، اتاق دیگری بود که در آن رایانه شخصی و وسیله ورزشی برای دویدن به چشم می‌ آمد.

در این اتاق هم باز تعدادی کتاب دیده می‌ شد که ظاهرا کتاب های در دست مطالعه هاشمی بود. زیرزمین این بنا نیز که فرشی و هیچ پوشش دیگری آن را نمی ‌پوشاند، پر از کتاب و قفسه بود و می ‌توان آن را کتابخانه اصلی هاشمی دانست.

اتاق دیگری که محل دید و بازدیدهای عمومی ‌تر بود نیز با تصویری از فلسطین آراسته شده بود و می‌ گفتند هدیه یاسر عرفات به آقای هاشمی است در نخستین سفری که در اوایل انقلاب به ایران کرده بود و شاید نام فرزند کوچکش را در همان مناسبت ‌ها انتخاب کرده باشد. در این اتاق یکی دو اثر دیگر هم بود که شاید مربوط به هدایای خانم عفت مرعشی بوده باشد. این اتاق بیشتر محل دیدارهای عمومی آقای هاشمی بود. فضای اتاق نیز به شکل و شمایل سنتی، فاقد هر گونه مبلی بود و پشتی ‌هایی به دیوار تکیه داده شده بود.

باری هاشمی بارها و بارها با ملامت و نکوهش تازه به دوران رسیده‌ ها و نوکیسه ‌ها روبرو شد. همان کسانی که تا روز آخر دست از این کار برنداشتند. در تصویری، دست او از درون ماشین بنز آبی رنگی را کشیدند که داشت به دختر فقیری پول می‌ داد و درباره او آنچه می‌ت وانستند، ساختند و گفتند و منتشر کردند. اما مهمترین وجه معنوی زندگی هاشمی این بود که زهدفروشی و زاهدنمایی نمی‌ کرد.

*منبع: روزنامه اطلاعات، 1396.1.1
** گروه اطلاع رسانی**9128**2002** انتشاردهنده: فاطمه قناد قرصی

انتهای پیام /*

باشگاه مخاطبان ایرنا

برای ارسال نظرات از فرم پایین صفحه استفاده کنید.
فرستنده: *  
پست الکترونیک:
نظر:
ارسال یادداشت:
 
کد امنیتی
ارسال