هدف ایرنا گسترش اطلاع رسانی است. لذا انتشار این مطلب به معنای تائید محتوای آن نیست

وعده‌ های توخالی

تهران- ایرنا- روزنامه شرق در گفت وگو با اقتصاددانان، نوشت: حمیدرضا بقایی، معاون اول دولت دهم هم یارانه را دستاویز وعده‌ های انتخاباتی خود کرده است. به گفته او؛ در صورتی‌ که رئیس‌ جمهور شوم، مبلغ یارانه ١١٣هزارو ٥٠٠ تومان برای هر نفر و در مراحل بعد 200 هزار تومان و 250 هزار تومان خواهد شد. کار کارشناسی کرده ‌ایم و ادعا نیست؛ بلکه قطعی است.

در ادامه این گفت وگو می خوانیم: «می ‌توان یارانه را سه‌ برابر کرد»؛ این صحبت ‌های شهردار تهران است. کسی که گمان می‌ رود برای انتخابات سال آینده ریاست ‌جمهوری، یکی از کاندیداها باشد؛ اما این تنها سخن انتخاباتی این روزها نیست. پیش از او، حمیدرضا بقایی، معاون اول دولت دهم هم یارانه را دستاویز وعده‌ های انتخاباتی خود کرده بود. به گفته او: «در صورتی‌ که رئیس‌ جمهور شوم، مبلغ یارانه ١١٣هزارو ٥٠٠ تومان برای هر نفر و در مراحل بعد 200 هزار تومان و 250 هزار تومان خواهد شد. کار کارشناسی کرده ‌ایم و ادعا نیست؛ بلکه قطعی است». سؤال اینجاست؟ «چرا یارانه؟». پاسخ این پرسش اما دور از ذهن نیست. بهترین گزینه برای رأی ‌آوری در ریاست‌ جمهوری دولت دوازدهم، همین وعده‌ های پوپولیستی بدون پشتوانه عملیاتی است؛ وعده‌ هایی دروغین که با توجه به ظرفیت ‌های موجود اقتصادی، امکان اجرائی ‌شدن آنها وجود ندارد؛ البته هیچ اتفاقی دور از انتظار نیست.

افزایش یارانه نقدی، سهام عدالت، ایجاد اشتغال، تمرکز بر معیشت مردم و مواردی از این دست، ظرفیت‌‌ بالایی برای مردم‌ فریبی دارند. برای بررسی اینکه چه وعده‌ هایی احتمالا از سوی کاندیداهای احتمالی ریاست‌ جمهوری دوره بعد مطرح می‌ شود، با سه اقتصاددان که دو نفر از آنها پیش ‌تر نماینده مجلس نیز بودند، گفت ‌وگو کردیم. به گفته یکی از این اقتصاددانان، تبلیغ یارانه در مبارزات انتخاباتی، سبقت در جاده مرگ است. دیگری هرچند بر رأی ‌آور‌بودن این وعده‌ها تأکید می ‌کند؛ اما می‌ گوید مدل دولت ‌داری احمدی ‌نژادی به ‌هیچ‌ عنوان پاسخ‌ گوی نیازهای امروز جامعه نخواهد بود و مردم در این انتخابات به الگوهای احمدی ‌نژادیسمی رأی نخواهند داد. دیگر اقتصاددان در گفت‌ وگو با «شرق» تأکید می‌ کند که هیچ ‌کدام از این وعده‌ ها، با توجه به فرمول‌ های اقتصادی، قابلیت عملیاتی ‌شدن ندارند و وعده‌ هایی دروغین، بیش نیستند.

** ٤ مانور تبلیغاتی رقبای روحانی
هادی حق‌ شناس، نماینده اسبق مجلس، در گفت‌‌ وگو با «شرق» می ‌گوید: مهم‌ ترین بخش ‌هایی که به نظر می ‌رسد رقبای آقای روحانی روی آنها متمرکز می ‌شوند، در این چند بخش خلاصه می ‌شود؛ نخست، افزایش یارانه ‌ها مدنظر آنها قرار خواهد گرفت؛ چنان ‌که روی جلد ویژه‌ نامه هفته‌ جاری یکی از نشریات، اشاره شده بود یارانه ‌ها قابلیت افزایش سه‌ برابری را هم دارد (وعده قالیباف). این به این معناست که اکنون که یارانه‌ ها در سال حدود ٤٠ هزار‌ میلیارد تومان است، قابلیت پرداخت را برای ١٢٠ هزار‌ میلیارد تومان خواهد داشت.

او می‌ افزاید: نکته بسیار ساده این است که ١٢٠ هزار‌ میلیارد تومان، آیا از منبع فروش نفت قرار است تأمین شود یا از منبع مالیات؟ مطمئنا اقتصادی که در سال جاری و سال آینده حداکثر ٥٠ میلیارد دلار درآمد ارزی دارد و قرار است طبق چشم‌ انداز بلندمدت اقتصاد ایران و دستور رهبری، ٣٠ درصد آن با مصوبه مجلس به حساب صندوق ذخیره ارزی واریز شده، 14.5 درصد هم برای وزارت نفت برای اکتشاف و استخراج و فروش نفت هزینه شده و دو تا سه درصد هم صرف مناطق محروم شود، مفهوم ساده‌ اش آن است که نیمی از ٥٠ میلیارد دلار تعیین تکلیف شده و فقط ٢٥ میلیارد دلار دیگر می ‌ماند که با احتساب دلار چهار‌ هزار‌ت ومانی هم حتی صد هزار‌ میلیارد تومان می ‌شود که باز هم جواب ‌گوی یارانه ‌ها نخواهد بود.

حق‌شناس ادامه می ‌دهد: از آذر سال ٨٩ تا پایان سال جاری، حدود ٣٠٠ هزار‌ میلیارد تومان یارانه پرداخت شده است؛ در حالی‌ که برای هزینه‌ های عمرانی کشور شاید نیمی از این عدد مورد استفاده قرار نگرفته است. حال اگر بگوییم یارانه‌ ها سه‌برابر شود، قطعا غیرواقعی است و بر مبنای اصول اقتصادی قابلیت اجرائی ندارد. او البته با کنایه می‌ گوید: البته برخی می ‌توانند چنین وعده‌هایی را اجرائی کنند؛ اما به قیمت تعطیلی ساخت‌ وساز کشور.

حق‌ شناس مورد دیگری را هم به‌ عنوان وعده دروغین رقبای روحانی برمی ‌شمرد؛ مورد دیگر، مانور روی ایجاد اشتغال و کاهش نرخ بی ‌کاری است. طبیعتا در شرایط فعلی با جمعیت‌ میلیونی بی‌کار و جمعیت حدود پنج‌ میلیونی دانشجویان در راه بازار، مواجه هستیم. این لشکر بی‌ کاران به معنای واقعی یک بحران برای کشور به حساب می‌آید؛ بنابراین رقبا برای اشتغال آنها قطعا مانور فراوانی خواهند داد که البته باید دید در شرایط فعلی تا چه میزان می ‌توان از مسیرهای معقول ایجاد اشتغال کرد.

به گفته او، دولت احمدی ‌نژاد مشهور به به‌ کارگیری جوان‌ ها و صفر کیلومترها و دولت روحانی مشهور به به‌کارگیری سالمندان شد؛ آن‌ گونه که کابینه او، بالاترین میانگین سنی را بین کابینه‌ های دولت پس از انقلاب داشت. به نظر می ‌رسد یکی از مانورهای تبلیغاتی، به‌کارگیری نیروهای جوان دانشگاهی خواهد بود.

او ادامه می ‌دهد: نکته سوم، مخازن مشترک نفت و گاز با کشورهای عربی در خلیج ‌فارس است. دولت یازدهم تلاش کرد و توانست بعد از چهارسال، برابری برداشت گاز را از پارس جنوبی با قطر یکسان کند. در هشت سال دولت قبلی به دلایل مختلف از جمله تحریم ‌ها، سهم ایران به‌جای ٥٠ درصد به ٣٠ درصد رسید. قطعا یکی از مانورهای رقبای روحانی این خواهد بود که سهم ایران را در برداشت از مخازن مشترک، افزایش خواهند داد.

حق‌شناس قابلیت امکان‌پذیری این وعده‌ ها را بسته به منابع موجود کشور می ‌داند. او می‌ گوید: اجرای این وعده‌ ها امکان‌پذیر است؛ اما وقتی کمبود منابع وجود دارد، باید به جذب منابع خارجی توجه کنیم. جذب سرمایه‌ های خارجی هم شرایط خاص خود را دارد و این ‌گونه نیست که هر دولتی توان چنین کاری را داشته باشد. بیش از یک سال از شرایط برجام می ‌گذرد؛ اما در خوش‌ بینانه‌ ترین حالت، جذب ١٠ میلیارد دلار منابع خارجی داشتیم. این‌گونه نیست که همه‌چیز برای جذب منابع خارجی فراهم باشد.

** شعارهای دروغین اما رأی ‌آور
ابراهیم نکو، نماینده پیشین مجلس شورای اسلامی، در گفت ‌وگو با «شرق» در ‌این ‌باره می‌ گوید: متأسفانه بدعتی که برخی از آقایان در گذشته پایه‌ گذاری کردند، دروغ‌ ها و عوام ‌فریبی‌ ها بود که در دوره آقای احمدی ‌نژاد در سطوح مختلف (در سفرهای استانی، در جلسات مختلف، در بیان خاطرات سفرهای خارجی و...) شاهد آن بودیم که آدم را بیشتر به خنده وامی‌داشت تا اینکه به صحت ‌و ‌سقم آن بیندیشیم؛ اما متأسفانه گاهی این دروغ‌ ها بین عوام تأثیر گذارند و به‌صورت پوپولیستی و فراگیر، رأی ‌آور هم هستند.

او ادامه می ‌دهد: با توجه به اینکه در حال ‌حاضر نزدیک به انتخابات ریاست ‌جمهوری دوره دوازدهم هستیم، همان افرادی که در دوران تصدی ریاست‌ جمهوری نهم و دهم، با رئیس‌ جمهور وقت همراهی می‌ کردند، اکنون به شیوه ‌های مدرن و با روش ‌های بسیار پیشرفته عوام‌ فریبانه وارد عرصه‌ های انتخاباتی می ‌شوند.

نکو با بیان اینکه مخالفان روحانی دو ابزار را در دست خواهند گرفت، تصریح می ‌کند: یکی از این ابزارها، آن است که دولت روحانی را با علم بر اینکه همه دولت‌ ها نقاط ضعفی دارند، به‌شدت زیر سؤال ببرند و نقاط ضعف او را برجسته کنند. برخی برنامه ‌های دولت هم که به زمان نیاز دارد و مانند برجام و نتایج آن در آینده خود را نشان خواهد داد، به‌عنوان سیاه‌ نمایی در دستور کار آنها قرار می‌ گیرد. از طرف دیگر اتفاقاتی که در دولت روحانی رخ داده؛ اما از اراده دولت خارج بوده نیز مورد هجمه آنها قرار گرفته و عملکرد دولت را نادیده می ‌گیرند.

به گفته او، مورد دیگری که در برنامه‌ های رقبای روحانی قرار خواهد گرفت، عوام‌ فریبی و شعارهای بنیان‌برافکن در صورت عملی‌شدن خواهد بود. دولت روحانی باید از حالا به فکر این مسائل باشد و تیم تبلیغاتی او روی چنین شعارهایی برنامه‌ریزی کند، زیرا ممکن است قسمتی از این شعارها تأثیرگذار باشد، حتی اگر به رأی هم تبدیل نشود.
نماینده کمیسیون اقتصادی مجلس نهم با بیان اینکه در انتخابات شاهد یک ‌سری شعارهای دروغین خواهیم بود که امکان عملی ‌شدن آنها بنا بر قواعد شناخته‌شده داخلی یا بین ‌‌المللی، وجود نخواهد داشت، می ‌گوید: ممکن است برخی از رقبای دولت، به‌ صورت برجسته همراه با اما و اگرهایی، بگویند اگر دولت آمریکا و مخالفان ایران، اقداماتی کنند که ایران طالب آن نیست، به‌کل برجام را نادیده می ‌گیرند تا به این ترتیب با بازی با احساسات و عقاید طیفی از مردم، رأی آنها را بخرند.

در حالی ‌که اکنون ایران برخی از قواعد بین ‌المللی را پذیرفته و توافق‌نامه‌ هایی را امضا کرده‌ است، در بسیاری جاها نمی‌ توانیم خارج از میثاق ‌نامه‌ ها عمل کنیم. مگر اینکه برهم ‌زننده‌ های برجام، از سوی مخالفان نظام باشند.

او تصریح می‌ کند: عوام‌ فریبی دیگری که در دستور کار آنها قرار می ‌گیرد و می‌ تواند به بدبینی جامعه به دولت یا نظام بینجامد، وعده‌های دروغین خواهد بود؛ وعده‌ هایی درباره سهام عدالت، یارانه نقدی و... که در این صورت هم دو حالت دارد. اگر این وعده‌ ها حتی برای چند ماه عملی شود، باید فاتحه اقتصاد ایران را برای همیشه بخوانیم. در واقع اگر رقبای روحانی با وعده افزایش یارانه‌ ها روی کار بیایند و وعده خود را برای چند ماه عملیاتی کنند، حادثه ناگواری برای بخش تولید و اقتصاد مولد کشور رخ خواهد داد. عملی ‌شدن یا عملی‌نشدن این وعده‌ های دروغین در هر دو حال، زیان گسترده‌ ای را برای مردم به همراه خواهد آورد.

او ادامه می‌دهد: خارج از قواعد اخلاقی و پذیرفته ‌شده، مواردی را خواهند گفت که حتی می ‌تواند نظام را زیر سؤال ببرد. اکنون کشور با چالش بی‌ کاری، معیشت مردم و... مواجه است؛ اما اینکه دولت می‌ تواند در زمانی کوتاه این مشکلات را حل کند، چنین نیست.

اگر توقعاتی در جامعه مطرح شود که در کوتاه‌ مدت نتوان پاسخ‌ گوی آن بود، این موضوع می ‌تواند منجر به بی‌ کاری‌ و بی‌ن ظمی ‌های بیشتری شود. در حالی‌ که روحانی بین دولت‌ هایی که در چند دوره اخیر روی کار آمده‌ اند و در مقایسه با دولت‌ های نهم و دهم، یکی از با برنامه ‌ترین و دوراندیش ‌ترین دولت ‌ها بود. نکو در قالب توصیه‌ ای به کاندیداهای احتمالی انتخابات ریاست‌جمهوری دوره دوازدهم، می‌ گوید: امروز باید کاندیداهای ریاست‌جمهوری با شعارهای مدون و برنامه‌ ریزی‌ شده روی کار بیایند. اگر صرفا اکتفا شود به اینکه مشکل بی ‌کاری حل خواهد شد، بدون ارائه فرمول اقتصادی، در کوتاه‌ مدت جواب نخواهد داد. برنامه‌ های ارائه شده‌از سوی کاندیدا باید ادامه برنامه ‌های دولت روحانی باشد، حتی اگر روحانی روی کار نیاید. او در پایان تأکید می‌کند: مدل دولت ‌داری احمدی ‌نژادی به‌ هیچ ‌عنوان پاسخ‌ گوی نیازهای امروز جامعه نخواهد بود و مردم در این انتخابات به الگوهای احمدی‌ نژادیسمی رأی نخواهند داد.

** تبلیغ یارانه در مبارزات انتخاباتی سبقت در جاده مرگ است
غلامرضا نظربلند، اقتصاددان، در گفت ‌وگو با «شرق» با نگاهی به شعارهای انتخاباتی برخی از افراد با توجه به نزدیکی به انتخابات دوره دوازدهم ریاست ‌جمهوری می ‌گوید: اکنون دو نفر از افرادی که احتمال کاندیداتوری آنها در انتخابات سال آتی ریاست ‌جمهوری می ‌رود، بحث افزایش یارانه نقدی را مطرح کرده ‌اند، درحالی ‌که اساس پرداخت یارانه به این شکل و شمایل، توهین به کرامت انسانی است.

او در تشریح علت بیان این سخن خود می‌ افزاید: البته یارانه در اشکال دیگری برای محصولات کشاورزی، تولید و... مناسب است، اما پرداخت یارانه به شکل کنونی که به ‌نوعی صدقه محسوب و روی سیاست ‌های پوپولیستی سوار می‌ شود و توهین آشکار به کرامت انسانی محسوب می‌ شود.

به گفته او، دولت‌ ها باید مالیات بگیرند، نه‌اینکه مالیات بدهند. یارانه در ادبیات اقتصادی، مالیات منفی محسوب می‌ شود. مالیات‌ دادن یعنی باج ‌دادن، یعنی رأی‌ خریدن و تبلیغ یارانه به این نحو در مبارزات انتخاباتی سبقت در جاده مرگ است. مرگ منابع مالی و انسانی، برای اینکه قسمت قابل ‌توجهی از منابع صرف آن چیزی می‌ شود که هیچ‌ گونه بهره‌وری ‌ای ندارد و حتی می‌ تواند موجب تن‌ پروری و عاطل ‌وب اطل‌ماندن و دست از کارشستن شود.

نظربلند با اشاره به تثلیث عملکرد‌ منفی دولت احمدی‌نژاد می‌ گوید: در دولت ‌های نهم و دهم، سه‌ گانه‌ای برقرار بود که بیشترین آسیب را به کشور وارد کرده‌اند؛ مسکن مهر، هولوکاست و یارانه‌ های نقدی. این آقایان باید پاسخ دهند اگر می ‌خواهند کاری برای مردم کنند چرا وعده اتمام مسکن مهر را نمی ‌دهند؟ چرا یارانه نقدی؟ واضح است، برای اینکه رأی ‌آ‌وری که یارانه دارد مسکن مهر ندارد.

او ادامه می ‌دهد: سؤال دیگری از کاندیداهای احتمالی دارم. ١٠ سال پیش ٤٥هزار تومان یارانه نقدی به هر فرد پرداخت می‌ شد. اکنون وعده ٢٥٠هزار تومانی به آنها می‌ دهید. در این مدت چه اتفاقی افتاده؟ آیا سطح عمومی قیمت ‌ها در حدی افزایش داشته که باید این یارانه‌ ها بیش از پنج‌ برابر شود؟ پذیرش این موضوع به معنای آن است که در یک دهه، با تورم ٤٠٠درصدی روبه‌رو بودیم. آیا چنین تورمی را کشور به خود دیده است؟

این اقتصاددان با درنظرگرفتن سه حالت برای افزایش یارانه نقدی به ٢٥٠هزار تومان تصریح می‌ کند: در حالت اول، پذیرش اینکه ٢٥٠هزار تومان کنونی برابر با ٥٠هزار تومان ١٠ سال پیش بود، یعنی فاجعه. اگر سطح عمومی قیمت ‌ها آن‌قدر افزایش نداشته است، با افزایش آن، منابع را چگونه می‌ خواهند تأمین کنند؟ یارانه با آن حجم، تمام منابع کشور را با خود برد، افزایش حجم این یارانه که از کل منابع کشور بالاتر است! اکنون منابع کشور از آن زمان به‌ مراتب بدتر است. آن زمان درآمدهای نفتی بسیار بالا بود و با کمبود منابع برای یارانه‌ های نقدی مواجه شدیم، اکنون تأمین این میزان یارانه چگونه خواهد بود؟ با منابع کمتر کشور، هزینه‌های بیشتر چگونه ممکن است؟ بهتر است اول این نامعادله را حل کنند. اگر این نامعادله را حل کردند، به آنها رأی خواهیم داد. به گفته او، پیگیری این خواسته از سوی برخی کاندیداهای احتمالی ریاست‌ جمهوری به قیمت تحقیر و تحمیق مردم و از بین‌بردن منابع انسانی و مالی کشور خواهد بود.

او ادامه می‌ دهد: در حالت سوم، اگر ٢٥٠هزار تومان کمتر از ٥٠هزار تومان بیرزد، آن ‌موقع، چه منتی دارند که می ‌خواهند ٢٥٠هزار تومان به هر فرد یارانه نقدی بپردازند؟
نظربلند تصریح می‌کند: هر وعده عوام‌ فریبانه و پوپولیستی می ‌تواند مورد هدف چنین افرادی قرار گیرد. مواردی مانند اشتغال کاذب و موقت که نمونه آن را می‌ توان در بنگاه‌ های زودبازده احمدی‌نژادی یافت تا معیشت مردم و وعده‌ هایی برای بهبود آن بدون در نظر گرفتن چگونگی ایجاد آن. درحالی‌که اگر معیشت مردم دچار عسرت است، به دلیل سیاست ‌های پوپولیستی احمدی ‌نژادی است. این افراد به شکلی دیگر اما در اصل و سرشت، مانند احمدی‌نژاد یا بدتر از آن، از سیاست‌ های احمدی ‌نژاد کپی می ‌کنند.

او تأکید می‌ کند: این آقایان به فکر دو مرحله هستند. بنابراین علاوه بر وعده افزایش یارانه‌ های نقدی، به دنبال وعده دیگری برای دور بعدی خود هم خواهند بود.
این اقتصاددان با بیان اینکه هرچند به عملکرد دولت کنونی انتقاد دارم، می ‌گوید: بااین‌حال اگر دولت یازدهم جلو تورم افسارگسیخته و سوپرتورم را نمی‌ گرفت، قطعا امروز با تورم سه‌رقمی مواجه می‌ شدیم. بنابراین دولت چاره‌ای نداشت که جلو تورم را بگیرد، اما از عواقب آن ایجاد رکود و کم‌ توانی در ایجاد اشتغال بود. به گفته او، اکنون کشور نه با منابع، بلکه با ته ‌منابع رو به ‌روست. دولت یازدهم میراث‌ دار عملکرد شوم دولت قبل بود و حالا این افراد در حال بازتولید سیاست ‌های پوپولیستی و عوام‌ فریبانه آن دولت هستند.

*منبع: روزنامه شرق، 1395.12.25
** گروه اطلاع رسانی**9128**2002** انتشاردهنده: فاطمه قناد قرصی

انتهای پیام /*

باشگاه مخاطبان ایرنا

برای ارسال نظرات از فرم پایین صفحه استفاده کنید.
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال