آیا شیرین سازی آب دریا، در بلند مدت دریا را شورتر می کند؟

تهران - ایرنا- پایگاه خبری الف در یادداشتی نوشت: رشد روزافزون جمعیت و استفاده بیرویه از منابع آبی، بشر را به یافتن منابع جدید آب شیرین سوق داده است. خوشبختانه با پیشرفت فن آوری، در سال های اخیر تکنولوژی تولید آب شیرین از دریا به حدی بالغ شده است که برای شهرهای قرار گرفته در جوار دریا، نگرانی از بحران کم آبی تا حد بسیار زیادی مرتفع گشته است.

در ادامه این یادداشت به قلم علیرضا بازارگان می خوانیم: اکنون، بشر قادر به تولید آب مطلوب و بهداشتی و ارزان از دریا است. با توجه به گرم و خشک بودن کشور ایران، ما نیز می توانیم از فن آوری شیرین سازی استفاده کنیم. در واقع، به شرط سرمایه گذاری و تخصیص بودجه ی کافی، با توجه به موقعیت خلیج فارس که به منبع لایزال آب های آزاد متصل است، مناطق جنوبی کشور ایران می توانند بحران کمبود آب را به تاریخ بسپارند.
یکی از مهمترین نکات مورد نظر در بحث شیرین سازی آب، این است که از این فن آوری به صورت مسئولانه و مطابق با اصول محیط زیستی استفاده گردد. در این باره کتاب ها و مقالات بسیاری نگاشته شده است که خوشبختانه به ما نشان می دهد که در صورت رعایت دستورالعمل های علمی و پایبند بودن به قوانین محیط زیستی، می توان تاثیرات سوء احتمالی این فن آوری را به حداقل رساند. دو عدد از معتبرترین کتاب هایی که به این مساله پرداخته اند عبارتند از:
● Joseph Cotruvo et. al, Desalination Technology: Health and Environmental Impacts, CRC Press, 2011, ISBN: 1439859841
● Sabine Latteman, Development of an Environmental Impact Assessment and Decision Support System for Seawater Desalination Plants, CRC Press, 2010, ISBN: 0203093240
در این میان، در فضای مجازی کشور، مطالبی پیرامون تاثیرات زیست محیطی شیرین سازی آب بیان شده است که عموما اغراق آمیز و حتی دروغ است. از آن رو که در این نوشتار نمی توان تمام مطالب غلط مطرح شده را یکایک بررسی کرد، فقط به یک نمونه بسنده می گردد. از آن رو که ممکن است کسی که این مطلب به وی منتسب گشته است آن را نگفته باشد، نام ایشان مطرح نمی گردد.
در این پیام چند ادعای دروغین صورت گرفته است که به صورت جداگانه مورد نقد قرار خواهند گرفت:
1. تا 30 سال آینده فقط کوهی از نمک از خلیج فارس به جا خواهد ماند
2. استحصال آب شیرین باعث کاهش بارش در کشورهای حوزه خلیج فارس شده است
3. شیرین کردن 1 لیتر آب، منجر به هدر رفت 10 لیتر آب می شود
4. شیرین سازی آب منجر به گرم شدن هوا می شود
جواب ادعا 1: تا 30 سال آینده فقط کوهی از نمک از خلیج فارس به جا خواهد ماند
در مقاله ای اخیر ژورنال معتبر Marine Pollution Bulletin ، تاثیر عوامل مختلف، من جمله استحصال آب شیرین از خلیج فارس بر شوری این خلیج تا سال 2080 بررسی شده است (لینک: http://dx.doi.org/10.1016/j.marpolbul.2015.10.032 )
با توجه به شبیه سازی های کامپیوتری، احتمالات مختلفی در این مقاله در نظر گرفته شده است و نتایج به دست آمده به صورت جداگانه ارائه گشته اند. در نهایت، نتیجه گرفته می شود که در بهترین حالت، هیچ گونه تفاوتی در شوری آب به وجود نخواهد آمد، و در بدترین حالت (که بسیار غیر محتمل است) میزان شوری آب کمتر از 3 درصد افزایش می یابد. لازم به ذکر است که بدترین حالت در نظر گرفته شده، در اثر گرم شدن کره ی زمین به دلیل گازهای گلخانه ای می باشد، و حاصل فعالیت های سوء کارخانه های آب شیرین کن نیست. همچنین این مقاله نتیجه گیری می کند که حتی در بدترین حالت هم، سواحل کشور ایران دچار مشکلی از این بابت نخواهند شد:
“The Iranian coastline… showed very limited response to the applied scenarios”
البته لازم به ذکر است که در فاصله بسیار نزدیک به کارخانه شیرین سازی آب، شوری دریا کمی افزایش می یابد. ولی در صورتی که طراحی و بهره برداری اصولی صورت گیرد، پدیده هایی مانند امواج و جزر و مد دریا، این شوری را به حالت اولیه باز می گردانند.
جواب ادعا 2: استحصال آب شیرین باعث کاهش بارش در کشورهای حوزه خلیج فارس شده است
طبق مقاله ای منتشر شده در ژورنال Ocean Science سالانه حدود 478 تریلیون لیتر آب، به دلیل تابش نور خورشید از خلیج فارس تبخیر می شود (لینک: http://www.ocean-sci.net/2/27/2006/os-2-27-2006.pdf ). با توجه به این که مجموع ظرفیت شیرین سازی تمام کشورهای حاشیه خلیج فارس حتی به نیم درصد از میزان تبخیر شده هم نمی رسد، می توان گفت که استحصال آب شیرین از خلیج فارس مانند نشستن یک مگس بر روی یک خرس است. یعنی میزان آبی که در خلیج فارس در اثر تابش مستقیم نور خورشید بخار شده و به رطوبت و ابر باران زا تبدیل می شود به مراتب بیشتر از آبی است که توسط کارخانه های آب شیرین کن استحصال می شود.
جواب ادعا 3: شیرین کردن 1 لیتر آب، منجر به هدر رفت 10 لیتر آب می شود
کارخانه های شیرین سازی آب، و مخصوصا فن آوری غشایی (اسمز معکوس) از راندمان خوبی برخوردارند. البته فن آوری استفاده شده در هر کارخانه می تواند متفاوت باشد، و بنا بر شرایط حاکم امکان دارد یک فن آوری خاص بر گزینه دیگر ترجیح داده شود. در این مقال، به ارائه توضیحات درباره فن آوری غشایی بسنده می کنیم. لازم به ذکر است که اکثریت قریب به اتفاق کارخانه های جدید شیرین سازی آب در کشور از این فن آوری استفاده می کنند:
در فرایند غشایی، آب از خلیج فارس استحصال شده، و پس از تصفیه اولیه و گرفتن مواد معلق، به سمت غشاهای اسمز معکوس هدایت می شود تا شوری آن گرفته شود. از هر 10 لیتر آب که به غشاء می رسد، حدود 4.5 لیتر از آن به آب شیرین تبدیل می شود. مقدار باقی مانده نیز، بدون این که هدر برود، به خلیج فارس بازگردانده می شود. به عبارت دیگر، فرایند شیرین سازی در کنار دریا، هیچ گونه هدر رفتی ندارد – مگر میزان بسیار کمی از آب که به هر دلیلی از فرایند بیرون بریزد و یا تبخیر شود. البته اگر شیرین سازی در کنار دریا صورت نگرفته باشد، شرایط فرق خواهد کرد. برای اطلاع بیشتر از راندمان کارخانه های شیرین سازی آب، می توانید به مقاله ای به زبان ساده از شرکت جنرال الکتریک آمریکا رجوع فرمایید (لینک: http://tinyurl.com/zevjwgh )
جواب ادعا 4: شیرین سازی آب منجر به گرم شدن هوا می شود
به طور غیر مستقیم، هر گونه فعالیت صنعتی به دلیل مصرف برق و تولید گازهای گلخانه ای، ممکن است در افزایش دمای کره زمین سهیم باشد. ولی کارخانه های شیرین سازی آب در این زمینه فرق خاصی با دیگر کارخانه ها نمی کنند و نقش آن ها در گرم کردن کره ی زمین در مقایسه با صنایع سنگین و پالایشگاه ها و... بسیار ناچیز است. با این حال در سال های اخیر، سخن از استفاده از انرژی های نوین برای شیرین سازی آب به میان آمده است، که میزان تاثیر بر محیط زیست را از آن چه که هست هم کمتر خواهد کرد. برای اطلاع از کاربرد انرژی های نوین در شیرین سازی آب، می توان به مقاله ای کوتاه از دانشگاه ام آی تی در این باره رجوع نمود (لینک: http://tinyurl.com/zvqq9sp )

جمع بندی:
در حال حاضر حدود 13.000 کارخانه شیرین سازی در 120 کشور از دنیا، روزانه حدود 90 میلیارد لیتر آب شور را شیرین می کنند. این عدد بدان معنی است که به ازای هر انسان بر روی کره زمین، روزانه بیش از 10 لیتر آب شیرین می شود! با این حال، هنوز نقاط زیادی از دنیا وجود دارند که در بحران آب به سر می برند. در هر صورت، لازم به ذکر است که فن آوری شیرین سازی آب دریا نکات زیست محیطی خاص خود را دارد که می بایست به صورت کامل رعایت گردند. همچنین، این فن آوری هرگز نمی تواند به طور کامل جایگزین منابع کلاسیک آبی گردد. لذا بشر می بایست با در نظر گرفتن محدودیت های زیست محیطی و مالی، از منابع مختلف خدادادی در کنار هم و به صورت مدبرانه استفاده نماید.
روزانه در فضای مجازی کشور میلیون ها پیام فرستاده می شود. متاسفانه در کشور عزیز ما، بسیاری از این پیام ها شامل شایعه ها و مطالب ناصحیح است. در این میان وظیفه ی متخصصین این است که با دروغ های موجود در این فضا مبارزه نموده و روشنگری کنیم. همچنین وظیفه ی هموطنان ما این است که از ارسال پیام های مشکوک جلوگیری کرده، و پیام های دریافتی را مورد چالش و راستی آزمایی قرار دهند. به عبارت دیگر، در دنیایی که دشمنان ما همواره در صدد هستند که با پراکنده کردن دروغ ها و شایعات اذهان عمومی را مخدوش کنند، می بایست در پذیرش حرف ها دقت بسیاری به کار برد.
*منبع: پایگاه خبری الف/31مرداد 95
** اول ** 1337

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال