شش دهه، شش کودتا

تهران-ایرنا-سایت امید هسته ای ایرانیان در مطلبی با اشاره به کودتاهای شش دهه اخیر آورده است : هر چه شمار کودتاها در دنیا بیشتر می شود ، امنیت و صلح در دنیا کاهش پیدا می کند و کاهش امنیت به معنای کاهش نرخ رشد اقتصادی و کاهش اعتماد به کشورهای کودتا خیز برای آغاز فعالیتهای اقتصادی و سرمایه گذاری است.

این گزارش به قلم مونا مشهدی رجبی می افزاید: آثار و تبعات کودتای ماه جولای در ترکیه با دستگیری هزاران نفر و مرگ ده ها نفر هنوز به پایان نرسیده است ولی این کودتا هم مانند دیگر کودتاهای اتفاق افتاده در ترکیه و جهان زمینه تغییرات زیادی در ساختار سیاسی و قانونی را ایجاد کرد.
این کودتا بعد از چندین حمله تروریستی در ترکیه که مرگبارترین آنها حمله ای بود که به فرودگاه استانبول شد و زمینه را برای تعطیلی یک روزه فرودگاه و توقف پروازها فراهم کرد،رخ داد. برخی این کودتا را ساختگی می دانند و برخی به دنبال عاملان اصلی کودتا در خارج از مرزهای ترکیه هستند، اما این اولین باری نیست که مردم ترکیه شاهد چنین وضعیتی در کشور خود هستند.
مطالعات تاریخی نشان می دهد، ترکیه تاکنون شش بار شاهد کودتا بود و هر بار نیز عاملی داخلی مسوولیت کودتا را بر عهده گرفت ولی لزوما تمام این حرکت های آغاز شده توسط ارتش ترکیه منجر به براندازی دولت در کشور نشده است.
** شش کودتا در ترکیه
از سال 1960 تا کنون شش کودتا در ترکیه اتفاق افتاد. اولین کودتا در سال 1960 میلادی و علیه دولتی بود که عدنان مندرس هدایت آن را بر عهده داشت. در این کودتا 38 نفر از اعضای ارتش ترکیه به رهبری سمال گورسل کودتا را انجام دادند ولی دولت وقت توانست این کودتا را کنترل کند و آسیب کمی به ساختار اقتصادی و قانونی ترکیه وارد شد.
دومین کودتا یازده سال بعد یعنی در سال 1971 میلادی اتفاق افتاد و ژنرال ارشد ارتش ترکیه که عامل ایجاد این کودتا بود خواستار استعفای سلیمان دمیرل نخست وزیر وقت ترکیه شد. در این کودتا تانک های ارتش به خیابان ها آمدند و باعث رعب و وحشت مردم شدند و بعد از موج عظیم دستگیری ها و برکناری ها کودتا سرکوب شد.
نُه سال بعد یعنی در سال1980 ژنرال کنان اورن، رهبری کودتایی را بر عهده داشت که باعث سقوط دولت شد. به دنبال این کودتا ساختار قانونی در ترکیه تغییر کرد، سازمان ها به کار خود ادامه ندادند و کار احزاب سیاسی و اتحادیه تجاری در ترکیه ممنوع شد. این کودتا بیشترین تاثیر مخرب را روی اقتصاد ترکیه داشت و ظرف یک سال ارزش تولید ناخالص داخلی بالغ بر 1،8 درصد کاهش یافت.
در جریان این کودتا500هزار نفر دستگیر شدند، 50 نفر اعدام و صدها نفر در زندان های ترکیه جان خود را از دست دادند. این تنها کودتایی بود که باعث شد تا ارتش قدرت را بدست بگیرد و تا سه سال بعد از این کودتا هم نیروهای ارتشی هدایت کشور را بر عهده داشتند.
اما این پایان ماجرا نبود و در سال 1993 میلادی هم کودتایی در ترکیه اتفاق افتاد. این کودتا همزمان با اوج گیری درگیری های ترکیه با کردها بود و باعث مرگ عده زیادی از مردم شد. درسال 1997 میلادی هم ارتش کودتایی دیگر را راه اندازی کرد.
کودتا چیان خواستار استعفای نخست وزیر وقت، تغییر ساختار قانونی و اجرایی کشور بودند و به هدف خود رسیدند. در این سال نجم الدین اربکان نخست وزیر وقت ترکیه استعفا داد و سیاست های تدوین شده توسط وی در کشور اجرا نشد.
آخرین کودتا هم در سال 2016 میلادی اتفاق افتاد و دوباره همان هدف برکناری نخست وزیر را داشت. ولی این بار رجب طیب اردوغان توانست کودتا را کنترل کند و همچنان به حضورش در عرصه سیاسی کشور ادامه دهد . بسیاری از تحلیل گران مسایل ترکیه کودتای اخیر را ساختگی می دانند و بر این باور هستند که اردوغان برای رسیدن به مقاصد سیاسی خود این کودتا را راه اندازی کرده است.
** دهها کودتا در هر سال
اما فقط ترکیه نیست که در سال های مختلف شاهد کوتای نظامی بود. مرکز مطالعات صلح و امنیت آمریکا در گزارش اخیر خود نوشت: دهه 1960 میلادی بیشترین شمار کودتاهای نظامی در دنیا اتفاق افتاد و اغلب کودتاها در کشورهای در حال توسعه آسیا و افریقا بود. آمار نشان می دهد در فاصله سال های 1960 تا 1969 میلادی 58 کودتا در دنیا اتفاق افتاد که 40 درصد بیشتر از شمار کودتاهای دهه اول قرن بیست و یکم میلادی است. در دهه بعدی یعنی در فاصله سال های 1970 تا 1979میلادی 39 کودتا و در دهه 1980 میلادی 43 کودتا در دنیا اتفاق افتاد.
در فاصله سال های 1990 تا 1999 میلادی 30 کودتا در دنیا اتفاق افتاد و در دهه اول قرن بیست ویکم میلادی جهان شاهد 32 کودتا بود.اما از سال 2010 میلادی تا کنون 30 کودتا در دنیا اتفاق افتاده است و انتظار می رود با ادامه روند کنونی شمار کودتاها تا انتهای دهه دوم قرن بیست و یکم به بیش از40 کودتا برسد.
نکته مهم این است که هر چه شمار کودتاها در دنیا بیشتر می شود ، امنیت و صلح در دنیا کاهش پیدا می کند و کاهش امنیت به معنای کاهش نرخ رشد اقتصادی و کاهش اعتماد به کشورهای کودتا خیز برای آغاز فعالیتهای اقتصادی و سرمایه گذاری است. بنابراین ایجاد ثبات سیاسی در کشور می تواند عاملی مهم در افزایش رشد اقتصادی و توسعه صنعتی و تعامل اقتصادی گسترده با دنیای خارج باشد.
منبع : سایت امید هسته ای ایرانیان
زمان انتشار : 9 مرداد 95
1647

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال