تلاش اهالی یک روستا برای حفظ تولید

ساری-ایرنا-'شکر قرمز' سوغات و رهاورد شیرین استان مازندران در هیاهوی رقابت شیرینی های فانتزی درحال فراموشی است اما این روزها تلاش و تکاپویی از جنس حفظ میراث گذشته و شناساندن آن به نسل جوان در حال انجام است.

هر چند در سالهای اخیر کشت نیشکر در مازندران در بهنمیر در بابلسر , بابل , قائمشهر و برخی مناطق شرق استان مازندران انجام می شود ولی میزان ان نسبت به دهه 60 بسیار کاهش یافته و سطح زیر کشت به زیر 500 هکتار رسیده است.
'ریکنده' روستایی از دهستان کوهساران شهرستان قائمشهر که از 850 هکتار زمین زراعی و باغی در آن 22 هکتار به کشت نیشکر به عنوان ماده اولیه تولید شکر قرمز اختصاص دارد و از روستاهایی در مازندران است که تولید شکر قرمز در آن نیم قرن قدمت دارد و همچنان کشاورزانی در این روستا در عرصه تولید شکر قرمز فعالیت دارند .
شورای اسلامی و دهیاری روستای ریکنده و تعدادی از دستگاه های اجرایی برای حفظ این میراث , طرحی نو را در آنداختند تا این رسم نیاکان و اجداد خود را در تولید محصول شکر قرمز نشان دهند و با برگزاری جشنواره یک روزه توسعه گردشگری روستایی ریکنده به همراه اجرای برنامه ها و به نمایش گذاشتن ابزار ووسایل قدیمی ، گذشته پرخاطره را برای بازدیدکنندگان رقم بزنند .
شکر قرمز محصول بومی استان مازندران است که فرآوری سنتی آن دو دهه قبل دراستان توسط دستگاه فرآوری نیشکر'کلوادار' انجام می شد و این محصول شیرینی سفر و سوغات مسافران به این استان به شمار می رود .
گیاه نیشکر که در گویش مازندرانی به آن 'لله شیرین' می گویند شامل دو نوع یک و هفت ساله است که گیاه هفت ساله آن ضخیم و پرآب تر از نوع دیگرش است .
این گیاه متناسب با شرایط آب و هوایی مازندران در دوره رشد به باران فراوان و آبیاری منظم نیاز دارد و در هنگام رسیدن و برداشت محصول هوا خشک و آفتابی را می طلبد .
زمستان و با برداشت نیشکر ، کار آبگیری از این محصول انجام می شود که آبگیری و فرآوری سنتی که نیاز به ابزار خاص خود را دارد .
تکه های ساقه نیشکر در میان چوبی استوانه ای شکل به نام 'کِلوادار'که از تنه درخت ممرز است و با تیرک چوبی کلواتیر کوبانده می شد .
تیرکی چوبی که یک سر آن درون چوب و سر دیگر آن را به گاو یا اسب می بستند و حیوان با چرخیدن خود تیرک را هم می چرخاند.
با چرخش تیرک و فشار تیرک با سطح جانبی کلوادار، نیشکر آب خود را از دست داده و با جوشاندن آب نیشکر ، شکر قرمز استحصال می شود .
پس از آبگیری نیشکر تفاله های آن را جدا می کردند و آب آن را درون ظرف تو خالی چوبی به نام «نوکا» می ریختند. پس از پر شدن آن آب نیشکر را با کاسه درون ظرف بزرگ مسی به نام «دِگ» می ریختند. برای پر کردن دیگ مسی که گنجایش 85 تا 90 لیتر آب نیشکر را داشت باید صبح تا غروب کار می کردند.
هم اکنون شکرقرمز محصولی که در بازار شهرستان های مازندران عرضه می شود که معروف ترین برند شکر قرمز هم، شکر قرمز تولید شده در ریکنده است.
حدود 300هکتار از زمین های کشاورزی مازندران به کشت نیشکر اختصاص دارد و سالانه حدود 20 هزار تن نیشکر از این اراضی برداشت می شود .
برگزاری جشنواره توسعه روستایی ریکنده با رویکرد 'شکر قرمز'را می توان از آن دست جشنواره هایی نام برد که تلاش برای احیای رسوم و آداب قدیمی است که می رفت رو به فراموشی برود.
عضو شورای اسلامی روستای ریکنده و دبیر اجرایی جشنواره توسعه گردشگری روستایی ریکنده روز چهارشنبه به خبرنگار ایرنا گفت : این جشنواره 29 اسفند امسال در بخش های مختلف موسیقی ، مسابقه ، نمایشگاه مردم شناسی و بازارچه برگزار می شود .
عبدالرزاق هدایتی ادامه داد : 300 قطعه وسایل و ابزار روزمره زندگی سنتی که اهالی روستای ریکنده در اختیار ستاد برگزاری جشنواره قرار داده اند در روز جشنواره در معرض دید قرار می گیرد .
وی افزود : دو نفر از اهالی روستای ریکنده به عنوان راهنما ،وسایل سنتی و کاربرد آنها را برای بازدید کنندگان و علاقمندان معرفی می کنند .
هدایتی با باین اینکه توسعه گردشگری روستای ریکنده با تولید شکر قرمز ( شکری که از ساقه نیشکر تهیه می شود ) در مازندران است ، افزود: آبگیری و استحصال نی شیرین توسط دستگاهی به نام کلوادر ، در مکانی به نام کلوا سر صورت می گیرد .
مدیر اجرایی جشنواره توسعه گردشگری روستایی ریکنده ادامه داد : در روز برگزاری جشنواره ، احمد شفایی از اهالی این روستا و از بازماندگان تولید شکر قرمزمبادرت به تولید این محصول سنتی می کند و پذیرایی از مهمانان نیز با این محصول انجام می شود .
هدایتی گفت که 500 کیلو شکر قرمز در روز جشنواره برای فروش با قیمت مناسب به حاضران ارائه می شود .
وی افزود: همچنین تنور قدیمی پخت نان ، پادنگ (وسیله خرد کردن برنج برای آرد) و آسیاب در معرض دید بازدید کنندگان در این جشنواره قرار می گیرد .
هدایتی از تولید دیگر محصولات سنتی مازندران توسط اهالی روستای ریکنده به عنوان بخش دیگری از جشنواره توسعه گردشگری روستایی خبرداد و افزود : شش تن از زنان و مردان پیر این روستا بافت حصیر ، کچه تراشی ، لاک تراشی و زنبیل بافی را در روز جشنواره انجام می دهند .
وی برگزاری رسوم سنتی مسابقه لگن نوازی بانوان ، چهارشنبه سوری نمادین ، نوروز خوانی محلی دختر بچه های خردسال اهل روستا و آنش بازی را از بخش های دیگر این جشنواره برشمرد .
هدایتی از علاقمندان به رسوم سنتی مازندران و جوانان خواست تا با حضور در جشنواره توسعه گردشگری روستایی ریکنده بار دیگر در کنار یکدیگر رسوم و تاریخ کهن استان را بازخوانی بکنیم.
روستای ریکنده 350 خانوار و یکهزار و 200 نفر جمعیت دارد .
2096/1899 /1484

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال