کتاب کُردها در میانه جنگ ایران و عراق منتشر شد

تهران- ایرنا- کتاب پژوهشی -تاریخی «کُردها در میانه جنگ ایران و عراق» نوشته «اردشیر پشنگ» فعال در حوزه مسایل خاورمیانه، از طرف انتشارات مرز و بوم انتشار یافت.

این کتاب که پژوهشی تاریخی در خصوص جنبش مبارزاتی کردهای عراق در دهه 1980 میلادی به شمار می رود برای نخستین بار به یکی از مهم ترین مقاطع و رویدادهای موثر بر جنبش مبارزاتی کردهای عراق پرداخته است.
نویسنده در مقدمه کتاب در خصوص چرایی جهش قابل توجه وضعیت کُردها در سال های اخیر نوشته است: « این دستاوردها یک شبه به دست نیامده و همه این ها حاصل تلاشی گسترده و دامنه دار و پر کش و قوسی بوده است که از نخستین سال های سده بیستم به شیوه های مختلف مبارزه مسلحانه، مدنی و... آغاز شده و تا به امروز همچنان ادامه داشته و خواهد داشت.»
به اعتقاد وی در ایجاد وضعیت کنونی در کردستان عراق، مسائل و حوادث و دوره های تاریخی زیادی تأثیرگذار بوده اند. از منظر نویسنده «یکی از مهم ترین حلقه های این زنجیر به دوره زمانی چندساله ای در دهه 1980 بازمی گردد که در ابتدای آن جنبش مبارزاتی کردهای عراق پس از سال ها اتکای بیش از اندازه به کمک های شاه ایران و حمایت های آمریکا به ناگاه با امضای معاهده 1975 الجزایر و پشت کردن شاه به آنان مواجه شد و درنتیجه پنج سالی بود که دوران افول و نزول سختی را سپری می کرد...سراسر کردستان عراق در زیر چکمه های دهشت زا و رعب انگیز بعثی ها گرفتار و اسیر و در رقت بارترین حالت ممکن قرار داشت و بدتر از همه آنکه، گویی امید به آینده از کهن سرزمین مادها و از دل و فکر هزاران کُردِ آواره و بی حامی رخت بربسته بود. در چنین شرایطی، پیروزی انقلاب اسلامی در ایران و سپس بروز جنگ میان دو همسایه دیرین به فرصتی بی بدیل برای کردها تبدیل شد که در سایه آن توانستند یک بار دیگر قامت راست کرده، نه تنها جنبش مبارزاتی خود را احیا کنند، بلکه زمینه ساز رقم خوردن سرنوشت امروز خود شوند.»
این کتاب دارای 6 فصل است. فصل نخست به «مبانی نظری پژوهش» پرداخته است و نویسنده در آن برای بررسی و تبیین هرچه بهتر فرضیه اش از میان نظریه های گوناگونی نظیر «جنگ و تغییر» و «حامی و پیرو» در نهایت نظریه حامی - پیرو را انتخاب می کند. ایده اصلی در کتاب این است که «وقوع جنگ ایران و عراق و فرصت های پیش آمده ناشی از آن مهم ترین عامل احیای جنبش مبارزاتی کُردهای عراق است. به عبارتی دیگر کمک های متقابل ایران و کردها به یکدیگر در قالب دو متحد برای هریک از آنان ثمرات و نتایج مثبت اما متفاوتی بدنبال داشته است. که این امر برای کردها زمینه ساز احیای جنبش مبارزاتی شان شده است.»
فصل دوم کتاب به «کردها از آغاز تا چهار تکه شدن جغرافیای سرزمین» اختصاص پیدا کرده است. در این فصل به اشتراکات تاریخی، فرهنگی، نژادی و سیاسی کردها با دیگر گروه های قومی و ملی ایرانی به صورت مبسوطی اشاره شده است.
در فصل سوم «جنبش مبارزاتی کردهای عراق از آغاز تا افول (1919 -1979)» مورد بررسی قرار گرفته است بر پایه نوشته های این فصل جنبش مبارزاتی کردها پس از انتشار اخباری در خصوص توافق انگلیسی –فرانسوی سایکس –پیکو و 2 سال پیش از تاسیس عراق تشکیل شد. کردها در این برهه به مخالفت با تصمیم سازی بریتانیایی ها پرداختند اما مخالفت آنها به وسیله ارتش بریتانیا و متحدین عرب سنی شان به صورت عمده دچار سرکوب و محدودیت قرار داشت. اما وقوع کودتای 1958 عبدالکریم قاسم و سپس کودتای حزب بعث و .... باعث ایجاد تغییراتی در عراق و نیز در روند مبارزاتی کردها شد. در برهه ای از زمان که حزب بعث در عراق کودتا کرد به دلیل رقابت های منطقه ای این حزب با نظام سلطنتی حاکم در ایران، شاهد آن هستیم که شاه با چراغ سبز آمریکایی ها به پشتیبانی از کردها پرداخت. اما درست در زمانی که فشار گسترده ای بر عراق وارد می شد، شاه با میانجیگری رئیس جمهور الجزایر مقدمات امضای معاهده 1975 الجزایر با صدام را فراهم ساخت که یکی از نکات کلیدی آن قطع کمک های شاه به کردها بود؛ مساله ای که به شکست و فروکش جنبش کردهای عراقی در برابر رژیم بعث منجر شد.
در فصل چهارم «اهداف و نیات ایران و کردها برای همکاری پس از انقلاب 1979 -1988)» به رشته تحریر در آمده است. بر پایه استنادات و استدلال های نویسنده، جنبش مبارزاتی کردهای عراق در ابتدای دهه 1980 یک جنبش رو به افول و جبهه های درگیری اش با رژیم بعث دچار رکود بود. اما وقوع انقلاب اسلامی و سپس بروز جنگ میان ایران و عراق و همراهی و اتحاد کُردها با جمهوری اسلامی ایران باعث ایجاد فرصتی دوباره برای آنها شد تا جنبش خود را یکبار دیگر احیا کنند؛ مساله ای که در قدرت گیری کردها در دهه 1990 میلادی و بعدها در ایجاد حکومت اقلیم کردستان نیز تاثیر بسزایی داشته است.
عنوان فصل پنجم «کردها در جنگ ایران و عراق» است که نویسنده در آن به شرح چگونگی حضور و همکاری کردها و رزمندگان ایرانی در جنگ های مختلف به خصوص در جبهه شمال پرداخته است.
در ششمین فصل نویسنده به اثبات فرضیه خود پرداخته است و عنوان آن را «جنگ ایران و عراق و احیای جنبش مبارزاتی کردهای عراق» نامیده و در نهایت به جمع بندی کتاب پرداخته است.
نویسنده همچنین در خصوص اهمیت کتاب در پشت جلد آن نوشته است: «جنگ ایران و عراق برای جنبش مبارزاتی کردهای عراق هم دارای لحظه ها و واقعه های تراژیک و فاجعه بار همچون بمباران شیمیایی حلبچه و عملیات انفال توسط صدام بود –که طی آن ده ها هزار شهروند کرد اعم از پیر و جوان و کودک جان خود را از دست دادند- و هم به مثابه یک فرصت بی بدیل تاریخی برای احیای حرکت مبارزاتی شان علیه رژیم بعثی عراق به شمار رفت. طی این جنگ کردها یک بار دیگر فرصت تحرک یافتند و با قرار گرفتن در کنار ایران کم کم به یک بازیگر مؤثر نه تنها در صحنه جنگ بلکه بعضاً در سطح منطقه تبدیل شدند؛ مطمئناً تحولات این مقطع زمانی (1980 تا 1988) یکی از مهم ترین دوره هایی بود که کردها در سایه آن توانستند ضمن بازسازی احزاب و جریانات داخلی، یک بار دیگر جنبش مبارزاتی قدیمی خود را احیا کنند. همین امر در قدرت گیری آن ها در دهه 1990 و سپس تبدیل شدنشان به اقلیم کردستان عراق (2003) تأثیر غیرقابل انکاری داشت به نحوی که به باور نویسنده اگر انقلاب اسلامی ایران و بخصوص جنگ مذکور رخ نمی داد به احتمال بسیار امروز کردهای عراقی دارای موقعیت و اعتبار قابل توجه فعلی شان در عرصه بین المللی، منطقه ای و نیز داخلی عراق نبودند.»
این کتاب در 352 صفحه با حمایت مرکز اسناد دفاع مقدس و قیمت 220 هزار ریال راهی بازار کتاب شده است.
پژوهشم**9347**9131

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال