تاملی بر روابط فرهنگی ایران و اتریش - ابراهیم پرویز*

سفر قریب الوقوع هاینس فیشر، رئیس جمهوری اتریش به ایران به منظور دیدار و ملاقات با مسئولین و مقامات بلندپایه کشورمان را می توان در راستای سفر مقامات اروپایی پس از انجام توافق وین به تهران قلمداد کرد، وی اولین رئیس جمهوری یک کشور اروپایی خواهد بود که برای اولین مرتبه از سال 2004 به ایران سفر می کند.

روابط بین دو کشور قدمتی دیرینه و کهن دارد. اتریش در مواضع خود نسبت به کشورمان مشی اعتدال را در مجامع بین المللی اتخاذ کرده است تا جائیکه به عنوان یکی از پایتخت های مهم برای انجام مذاکرات مربوط به پرونده هسته ای از سوی کشورمان انتخاب شده که حاکی از جایگاه وین به عنوان یک پایتخت سیاسی معتدل در روابط دیپلماتیک فیمابین است. سفر رییس جمهور این کشور بهانه ای است برای تاملی در روابط فرهنگی کشورمان با اتریش که در این یادداشت به اختصار مطرح خواهد شد. این کشور به عنوان امپراطوری اتریش - مجارستان یکی از موثرترین قدرت های اروپایی در قرن 18 و ابتدای قرن 19 میلادی بوده است و به علت واقع شدن در چهارراه غرب و شرق و شمال و جنوب اروپا از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در حال حاضر نیز یکی از کشورهای مهم جهان است و با دارا بودن اقتصادی توسعه یافته از نظر سطح زندگی استاندارد بالایی دارد. اتریش بیست و یکمین کشور ثروتمند دنیا از لحاظ سرانه ی تولید ناخالص داخلی است. نرخ رشد تولید ناخالص داخلی در سال 2010 به میزان 2.3 درصد بوده است. طبق آخرین آمار بانک جهانی، اتریش در مکان هشتم ثروتمندترین کشورهای جهان قرار گرفته است. همچنین روابط خوبی با سایر کشورهای عضو اتحادیه اروپا از جمله آلمان دارد. حضور قابل توجه مسلمانان، این کشور را به صورت یکی از مراکز فعالیت فرهنگی مسلمانان و ایرانیان در اروپا درآورده است. اتریش از لحاظ حقوقی و سیاسی در بین کشورهای اروپایی، جایگاه ویژه ای برای مسلمانان قائل است. جامعه ایرانی با جمعیت حدود 30 هزار نفر، نخبه ترین گروه مسلمان خارجی در اتریش را شامل می شود که اکثریت آنها را دانشجویان و فارغ التحصیلان رشته های فنی و پزشکی، هنرمندان، پزشکان با سابقه، تجار و تا حدودی کارمندان بخش اداری تشکیل می دهند. اتریش کشوری فرهنگی در نظام بین الملل شناخته می شود، زیرا مدتها مرکز فرهنگی اروپا بوده و نقش راهبردی فرهنگی داشته است و مهد تمدن موسیقی دنیا محسوب می شود. دولت اتریش متعهد به اجرای سیاست های فرهنگی فعال و خلاقانه در خارج از این کشور است که اهداف و وظایف این سیاست در مفاد طرح های فرهنگی در خارج که در سپتامبر سال 2011 به تصویب رسید، تنظیم و عنوان گردیده اند. کشور اتریش در کمیته فرهنگی شورای اروپا، نقش موثری دارد. همچنین اتریش در یونسکو بسیار فعال بوده و از گزارش های سالیانه این سازمان بسیار حمایت می کند. اتریش در تمامی طرح های اتحادیه اروپا در زمینه هنر و فرهنگ شرکت می کند و از این طریق برای هنرمندان اتریشی امکاناتی را به وجود می آورد. روابط دو کشور ایران و اتریش از سابقه ای طولانی و مستحکم برخوردار است. سابقه روابط سیاسی، اقتصادی و فرهنگی دو کشور به اوایل قرن 16 میلادی یعنی آغاز سلطنت صفویه در ایران و حکومت خاندان هاپسبورگ در اتریش برمی گردد. شرایط سیاسی و ژئوپلیتیک قرن 16 و پس از آن منجر به نزدیکی دو کشور ایران و اتریش شده است. نخستین سند تاریخی روابط ایران و اتریش به سال 1552 میلادی برمی گردد که مربوط به نامه شاه طهماسب اول است که قدیمی ترین ارتباط مکتوب دیپلماتیک میان شاه صفوی و مقامات اتریشی را نشان می دهد. امپراطوران اتریش شیوه معماری و به خصوص زمینه آرایش باغ را از ایرانیان اقتباس کردند. از جمله بناهایی که بر معماری اتریش تأثیر فراوان گذاشته است، می توان از «عالی قاپو» نام برد در مراکز کتب و اسناد خطی اتریش، کتاب های زیادی از آثار ادبی ایران یافت می شود. در کتابخانه دانشگاه وین 40 هزار نسخه خطی فارسی از کتب شعرا و دانشمندان ایران وجود دارد. پژوهش های ایران شناسی به صورت علمی در کشور اتریش حداقل به قرن 18 میلادی برمی گردد. در سال 1754 فرهنگستان شرقی امپراتوری پادشاهی در وین تأسیس شد تا به تربیت خاورشناسان مورد نیاز حکومت هابسبورگ بپردازد. مهم ترین فارغ التحصیل فرهنگستان خاورشناسی، هامر پورگشتال است که می توان او را پایه گذار خاورشناسی و ایران شناسی علمی در اتریش نامید و از او می توان به عنوان پیشتاز در ایران شناسی نام برد. معروفترین ترجمه «هامرپورگشتال» از آثار ادبیات کلاسیک ایران، ترجمه معروف دیوان حافظ است که منبع الهام «گوته» در سرودن «دیوان شرقی-غربی» قرار گرفت و نخستین بار در نشریه وی به چاپ رسید. علاوه بر فعالیت های علمی ایران شناسی و فعالیت های مختلف فرهنگی و هنری یاد شده به خصوص از نظر موسیقی، کشور اتریش که از مراکز اصلی موسیقی اروپایی است با ایران ارتباطی نزدیک داشته است. رفت و آمدهای شخصیت های علمی، اساتید دانشگاه ها و روزنامه نگاران دو کشور و مذاکراتشان با مقامات فرهنگی، دانشگاهی و همچنین بازدید از مؤسسات فرهنگی و آموزشی، به ویژه از سال 1971 میلادی، تأثیر بسیار عمیقی در استحکام علایق فرهنگی و علمی بین دو کشور داشته است. پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران در حالی که اکثر کشورهای غربی دارای روابط سرد و یا بعضاً در حالت قطع روابط بودند، این کشور ارتباطات خویش را با ایران حفظ نمود. در جریان جنگ تحمیلی ضمن ابراز بی طرفی یکی از اولین کشورهایی محسوب می گردید که به مداوای مجروحان شیمیایی همت گماشت. در مقابله با جریان نسل کشی مسلمانان بوسنی به دست صرب ها و در محکومیت این جنایات، سیاستی هماهنگ با جمهوری اسلامی ایران داشت. در سال های گذشته برخی از مقامات اتریش از جمله رئیس جمهوری سابق، رئیس مجلس ملی، وزرای امور خارجه و... این کشور به میهن اسلامی سفر کرده اند. روابط تجاری و اقتصادی دو کشور تحت تأثیر روابط مطلوب تاریخی از سابقه ای طولانی برخوردار است. دو کشور از قرون گذشته، دارای روابط گسترده و قابل توجه اقتصادی و تجاری بوده اند. جمهوری اسلامی ایران نیز در راستای گسترش فرهنگ و تمدن ایرانی- اسلامی در سال های پس از انقلاب اسلامی نسبت به تعمیق روابط فرهنگی با این کشور اهتمام داشته است و در این راستا رایزنی فرهنگی سفارت کشورمان در وین با ارائه تصویری از کشورمان در آینه فرهنگ توانسته است نقش خوبی در تعاملات فرهنگی ایفا نماید. اتریش که در ماه های اخیر میزبان مهم ترین مذاکرات بین المللی بین کشورمان و قدرت های جهانی بوده است، زمینه ها و ظرفیت های بالقوه ای برای تحکیم و ارتقاء روابط فرهنگی فیمابین من جمله خواهرخواندگی بین شهرهای مهم دو کشور، گسترش زبان و ادبیات فارسی و ایران شناسی در سطوح آکادمیک، تبادل اساتید، محققان و دانشجویان در برخی از رشته های هنری و توسعه گردشگری را دارا است. وین که به شهر کنگره ها و جشنواره ها شهرت دارد، این روزها شاهد برگزاری کنگره بین المللی علم و یا دین در دانشگاه زیگموند فروید با حضور تعداد کثیری از اساتید و پژوهشگران جمهوری اسلامی ایران، رئیس سازمان فرهنگ وارتباطات اسلامی و دیگر کشورهای جهان است. * کارشناس فرهنگی

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال