به بهانه چهلمین روز رحلت؛

خدمات دینی و اجتماعی آیت الله موحد ابطحی

قم - ایرنا ـ چهلمین روز رحلت آیت الله ˈ سید محمد باقر موحد ابطحی ˈاز اساتید برجسته حوزه، بهانه ای شد تا نگاهی به زندگی و خدمات دینی و اجتماعی این عالم ربانی داشته باشیم.

آیت الله موحد ابطحی یک فقیه اصولی، مجتهد محقّق، رجالی محدّث و مفسر مدبّر است که در شب دوم ماه رمضان سال 1346 هجری قمری مطابق با 1305 هجری شمسی در شهر اصفهان در خانواده ای علمی و روحانی پا به عرصه حیات گذاشت.
پدر وی علامه فقید آیت الله حاج سید مرتضی موحد ابطحی عالمی جامع، خطیبی متقی، مدرسی معروف و طبیبی مشهور بود.
مادر مکرم وی مرحوم حاجیه خانوم فقیه احمد آبادی صبیه مرحوم آیت الله حاج سید محمد تقی موسوی فقیه احمد آبادی صاحب کتاب مکیال المکارم بانویی اهل تهجد، توجه و تشرف بوده است.
سید محمد باقر، پس از یادگیری خواندن و نوشتن و آموختن صرف و نحو نزد پدر بزرگوارش وارد حوزه علمیه اصفهان شد.
اصول و لمعتین را نزد اساتیدی همچون پدر بزرگوارشان، مرحوم طبیب زاده، حاج سید محمد باقر سده ای، حاج آقا ضیاء تجویدی، حاج شیخ محمد حسن نجف آبادی و حاج شیخ حبیب الله حبیب آبادی تلمذ کرد.
سطوح عالی حوزه را از محضر درس بزرگانی همچون مرحوم والدشان، حاج آقا رحیم ارباب و مرحوم طبیب زاده بهره علمی گرفت.
منطق را نزد حاج شیخ محمد رضا کلباسی علوم طبیعی و ریاضی را نزد آیت الله مجد العلما نجفی و قسمتی از اسفار را نزد فیلسوف بزرگ مرحوم حاج شیخ محمود مفید آموخت.
در طب، کتاب شرح نفیسی و اسباب را نزد مرحوم والد گرانقدر خود و قانون بوعلی را نزد مرحوم طبیب زاده تلمذ کرد و مدتی را نیز به فراگیری طب به صورت عملی نزد حکیم مشهور میرزا ابوالقاسم گوگردی مشغول بود.
سید محمد باقر موحد ابطحی در سال 1365 هجری قمری (1324ش) در سن نوزده سالگی به قم مهاجرت کرد و در مدرسه حجتیه قم ساکن شد و در دروس مراجع بزرگ آن زمان حضرات آیات عظام بروجردی، حجت و سید احمد خوانساری و دیگر آیات قم شرکت کرد و در تمامی درس ها به عنوان مستشکلی مدقق (اشکال کننده دقیق)مورد توجه اساتید و طلاب قرار می گرفت.
مرحوم موحد ابطحی در سال 1370 هجری قمری به نجف هجرت کرد و از محضر آیات عظام سید عبد الهادی شیرازی ، سید محسن حکیم ، سید محمود شاهرودی و سید ابوالقاسم خویی استفاده کرد اما بعد از مدتی به علت ناسازگاری آب و هوای نجف با وضعیت مزاجی و بیمار شدن وی به توصیه فقیه و عارف وارسته مرحوم آیت الله سید جمال الدین گلپایگانی به قم مراجعت کرد.
وی از محضر چهره های نامدار و عالیقدری همچون آیات عظام محمد حسین بروجردی ، امام خمینی، سید محمد رضا گلپایگانی، سید محمد محقق داماد، محمد علی اراکی ، سید محمد حسین طباطبایی (صاحب تفسیر المیزان ) در (اسفار و شفا) بهره علمی گرفته و به مقام منیع اجتهاد و استنباط نایل شد.
آیت الله ابطحی سال های متمادی به تدریس سطوح عالیه و خارج فقه و اصول در حوزه علمیه قم پرداخت و شاگردانی را پروراند تا آنکه به هر سبب وظیفه قطعی خود را احیای آثار اهل بیت دانست.
بنابراین با تصمیم قطعی تمام اوقات خود را مصروف احیای مصادر اولیه و تالیف جامعی بزرگ که شامل آثار اهل بیت ، معارف ، تفسیر ، فقه ، احوال انبیاء ، و ائمه طاهرین ، عقاید ، اخلاق ، آداب و غیره با حفظ اتحاد روایات با تمام مصادر و جوامع حدیث چون بحار الانوار و وسائل الشیعه و تفسیر برهان، قرار داد و با این هدف و منظور الهی در سال 1356 هجری شمسی مدرسه موسسه تحقیقاتی (الامام المهدی علیه السلام) را در قم احداث کرد.
وی با تشکیل گروهی از محققین فعال در آن موسسه به اقدامی گسترده در امر تالیف ، تحقیق ، و نشر آثار اهل بیت (ع) پرداخت که تاکنون بیش از یکصد عنوان کتاب از تالیفات و تحقیقات معظم له تقدیم محققان و پژوهشگران علوم اهل بیت (ع) شده است و در حدود 200جلد دیگر نیز آماده چاپ و نشر است.
تالیفات و تحقیقات:
مجموعه آثاری که این موسسه فراهم آورده است اعم از تالیف و تحقیق در چهار زمینه است:
الف: در زمینه علوم قرآنی
در این زمینه می توان کتب زیر را نام برد:
1ـ المدخل الی التفسیر الموضوعی للقرآن الکریم؛ کتابی است ابتکاری و اولین کتابی است که آیات قرآن را به صورت موضوعی با تسلسل طبیعی دسته بندی کرده است، تاکنون از آن دو جزء چاپ و منتشر شده است.
2ـ جامع الاخبار و الآثار عن النبی و الائمه الاطهار؛ از این مجموعه تاکنون سه جلد چاپ و منتشر شده است.
جلد اول در باره فضل قرآن و مطالبی پیرامون اسماء قرآن، کیفیت نزول، جمع آوری، مصونیت از تحریف، موقعیت عترت پیامبر(ص) در ارتباط با قرآن و ... است.
جلد دوم نیز در باره فضیلت هر یک از سوره های قرآن و آیات آن است که به ترتیب سوره ها و آیات تنظیم شده است.
جلد سوم در باره خصائص قرآن است و در آن بعضی از ویژگی های قرآن از قبیل ناسخ و منسوخ، محکم و متشابه، عام و خاص، حروف مقطعه، اسماءالحسنی، عدد اسماء الله و اسم اعظم شرح داده شده است.
این سه جلد بمنزله مقدمه اند برای تفسیر، که در 14 جلد جمع آوری شده و در آن روایات تفسیری در ذیل هر آیه استقصا شده و آماده چاپ است.
3ـ التفسیر المنسوب الی الامام العسکری(ع)؛ این کتاب تفسیر سوره فاتحه و بخشی از سوره بقره است که علماء بر آن اعتماد کرده و از کتب ارزشمند و گرانبهای شیعه محسوب می شود، اشکالاتی که در سند و یا در دلالت آن بعضی از مستشکلین (اشکال کنندگان) کرده اند در مقدمه کتاب جواب داده شده و رفع شبهه شده است.
این کتاب با نسخه های فراوانی که نزد موسسه بوده مقابله و تصحیح شده است و اکنون برای دومین بار با تحقیقات جدید و استدراکات فراوان آماده چاپ است.
4ـ تاویل الآیات؛ تالیف علامه سید شرف الدین استرآبادی، مولف در این کتاب آیاتی را که تاویل شده به مدح اهل بیت (ع) و اولیای آنها و ذم و نکوهش دشمنان اهل بیت از طریق شیعه و سنی در دو جلد جمع آوری کرده است.
این کتاب بعد از مقابله با چهار نسخه خطی و مصادر اصلی کتاب و ذکر اختلاف نسخ و شرح بعضی از لغات مشکل در پاورقی و اشاره به تخریجات هر حدیث (مشابه یابی و جستجوی احادیث در سایر مصادر روایی مهم شیعه و مقابله با آنها) در آخر آن بصورتی زیبا دور از اغلاط چاپ و منتشر شده است.
5ـ زبده التاویل: در این کتاب احادیثی که در تاویل آیات قرآن به ما رسیده به صورت مختصر و اشاره ای جمع آوری شده و منابع آن ذکر شده است.
ب: در زمینه حدیث
در این زمینه کتاب های فراوانی مورد تحقیق و بررسی قرار گرفته که برخی از اصول و مصادر اولیه اند که به شرح زیر نامبرده می شوند؛
1.صحیفه الامام الرضا(ع): در آن احادیثی است که حضرت رضا(ع) از پدرانش روایت کرده و سند را به پیغمبر اکرم (ص) رسانده است.
2.النوادر: تالیف احمد بن محمد بن عیسی اشعری، از اصحاب حضرت رضا، امام جواد و امام هادی(ع).
3 و 4) الزهد، المومن: تالیف حسین بن سعید، از اصحاب حضرت رضا، امام جواد و امام هادی(ع).
5) الامامه و التبصره: تالیف ابن بابویه قمی، والد شیخ صدوق(ع)، متوفی 329 هجری.
6_8) صفات الشیعه، فضائل الشیعه و مصادقه الاخوان: تالیف محمد بن علی بن الحسین (شیخ صدوق)، متوفی 381.
9) التمحیص: تالیف محمد بن همام اسکافی، متوفی 336 هجری.
10) نوادر المعجزات: تالیف محمد بن جریر طبری، از اعلام قرن چهارم هجری.
11) التعریف: تالیف محمد بن احمد بن قضاعه، از اعلام قرن چهارم هجری.
12) مزار مفید: تالیف محمد بن محمد بن نعمان، متوفی 413 هجری.
13) مائه منقبه: تالیف محمد بن احمد (ابن شاذان قمی)، از اعلام قرن چهارم و پنجم هجری.
14) نزهه الناظر: تالیف حسین بن محمد حلوانی، از اعلام قرن پنجم هجری.
15) الاربعون حدیثا: تالیف محمد بن احمد خزاعی، از اعلام قرن پنجم هجری.
16) الخرائج والجرائح: سعید بن هبه الله (راوندی)، از اعلام قرن ششم هجری.
17) الاربعون حدیثا: منتجب الدین علی بن عبیدالله (رازی)، از اعلام قرن ششم هجری.
18) - مثیر الاحزان: جعفر بن نجیب، ابن نما (حلی)، متوفی 645 هجری
19و20) ـ المزار ، الاربعون حدیثا: تالیف محمد بن مکی (شهید اول) از اعلام قرن هشتم هجری .
21)ـ التحصین فی صفات العارفین : تالیف جمال الدین احمد بن محمد بن فهد(حلی) .
22) - عوالم العلوم والمعارف : این کتاب دائره المعارف عظیمی در اخبار است که عالم و محدث کبیر شیخ عبدالله بحرانی از شاگردان ممتاز علامه مجلسی (ره) آن را تالیف کرده است، مولف، آن را بر مبنای بحار الانوار با تکثیر عناوین و ابواب و تنظیم روایات به شکل خاصی جمع آوری کرده است .
این دائره المعارف پس از مقابله با نسخه های خطی آن و بحار الانوار و سایر جوامع حدیثی و اضافه کردن احادیثی که مناسب هر باب بوده و ذکر نشده بصورتی تحقیق شده فراهم شده و بعضی از مجلدات آن چاپ و منتشر شده است.
23)ـ مکیال المکارم : تالیف میرزا محمد تقی موسوی اصفهانی (فقیه احمد آبادی) متوفی1348 هجری.
24) الدرر اللامعه.
25) الامام المهدی (ع) فی احادیث الامام الرضا (ع)
ج : در زمینه دعا
در این زمینه مجموعه نفیسی گردآوری شده و آن گنجینه ای است با ارزش از ادعیه قدسی ، قرآنی ، دعاهای انبیاء سلف و همچنین دعاهایی از پیامبر اسلام ( ص) ، حضرت زهرا (س) و ائمه طاهرین (ع) که کیفیت راز و نیاز با خداوند و دعا و مسالت کردن را می آموزاند.
این مجموعه که اقیانوسی از معارف الهی است به شکل خاصی منظم و به صورت موضوعی دسته بندی شده است و تاکنون هشت جلد از آن چاپ و منتشر شده است که عبارتند از : 1ـ الصحیفه النبویه الجامعه ، 2ـ الصحیفه العلویه الجامعه، 3ـ الصحیفه الفاطمیه الجامعه ، 4ـ الصحیفه السجادیه الجامعه ، 5ـ الصحیفه الصادقیه الجامعه ، 6ـ الصحیفه الکاظمیه الجامعه ، 7ـ الصحیفه الرضویه الجامعه ، 8ـ الدلیل الی الصحائف الجامعه .
لازم به ذکر است که دو جلد کتاب دیگر در همین زمینه یکی در فضیلت دعا و آداب و شرائط آن و دیگری در فضیلت اذکار و صلوات و ختومات آماده چاپ است.
در زمینه رجال
1) معجم رواة الحدیث و ثقاتها: مجموعه ای که در آن راویان حدیث کتابهای روایی شیعه به ترتیب حروف معجم تنظیم شده و در باره هر یک از راویان به کتاب هایی که از آنان ذکری به میان آمده اعم از مطبوع و یا مخلوط اشاره شده و ضبط صحیح اسم و اتحاد آن در پاورقی ها مورد بررسی قرار گرفته است.
2) معجم الاسانید : دائره المعارف ارزشمندی که در آن اساتید تمام روایات رسیده در کتاب های روایی به ترتیب حروف معجم و بصورت جدولی مورد بررسی و تنظیم شده است.
ایشان علاوه بر فعالیت های علمی و تالیفی خدمات اجتماعی و کارهای عمرانی متعددی در مناطق مختلف اصفهان و مشهد اردهال کرده در سال های قبل از انقلاب در مناطق مختلف آباده و اقلید از استان فارس که مرکز بهائیت بوده به امر ارشاد اعزام مبلغ، تبلیغ و ترویج تشیع، دفع شبهات و خنثی کردن تبلیغات سوء آنها پرداخته است.
مرحوم ابطحی با حضور در اجتماع و علاوه بر آن خدمات و سازندگی های بسیاری همچون تاسیس حوزه علمیه و کتابخانه، ساخت خانه ای برای روحانیونی که در هنگام تبلیغ به آنجا سفر می کنند ، احداث و رفع نیازمندی های اقتصادی و اجتماعی به هر طریق ممکن از آن جمله پایه گذار هنرستان و بیمارستان و درمانگاه خیریه ، احداث چندین حمام عمومی در شهر و روستاها ، ساخت دهها مسجد ، حسینیه و مهدیه در مناطق مختلف آباده و اقلید و سر حد چهار دانگه در راه جذب مردم و ترویج معارف اهل بیت تلاش فراوان کرد.
احیای بقعه های امام زادگان مدفون در آن منطقه، رساندن برق به روستاها ، ایجاد کارگاه های قالی بافی برای زنان و دختران روستایی ، ترویج حفر چاه های عمیق در آن منطقه ، کشیدن جاده و ایجاد راه ارتباطی از مشهد اردهال به ازناوه در کاشان و پروژه احداث تونل ابا صالح المهدی (ع) به طول 2610 متر در گردنه تیمارگون اقلید احیاء طریق الرضا (ع) (مسیر عبور حضرت امام رضا (ع) از مدینه به مرو) از دیگر خدمات رفاهی و اجتماعی این عالم ربانی است.
مرحوم آیت الله موحد ابطحی همچنین اقدام به تاسیس کلینیک فوق تخصصی به نام دارالشفا حضرت بقیه الله الاعظم و خرید دستگاه ام آر آی برای آن مرکز ، اهدا 50 هزار متر زمین برای تاسیس بیمارستان حضرت ولی عصر (عج) اقلید، و تاسیس موسسه های عام المنفعه دیگر کرده که تمامی این مراکز و ساختمان ها، به نام ائمه اطهار (ع) به شاخصیت اسماء متبرک امام زمان (عج) نام گذاری شده و در خدمت مردم نهاده شده است.
آیت الله سید محمد باقر موحد ابطحی از شاگردان آیت الله بروجردی و مؤلف کتاب گرانسنگ ˈ صحیفه رضویه ˈ در پی یک دوره بیماری چهارشنبه 16 بهمن ماه 92 در سن 86 سالگی در بیمارستان بقیه الله تهران دارفانی را وداع گفت.ک/4
7407 / 380/605

انتهای پیام /*

برچسب ها

دینی

حوزه

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال