قزوین؛ پایتخت هنر خوشنویسی ایران

قزوین - خط و زبان از پدیده‌هایی هستند که در انتقال مفاهیم و ایجاد ارتباط از دیرباز در اختیار بشر بوده است.

به گزارش ایرنا ،هنوز از نوع خط و زبان انسانهای اولیه و چگونگی ارتباط آنها چیزی به دست نیامده است ولی باستان شناسان، نقاشی‌های درون غارها را مهمترین وسیله ارتباطی و در حقیقت خط اولیه انسان ها می‌دانند.
بعدها درتمدن های بزرگی چون تمدن مصر باستان ازخط هیروگلیف (تصویری) استفاده می‌شد و پس از آن در کشورهای باستانی بین النهرین مثل سومر برای اولین بار خط مشهور میخی کشف شد.
ایرانیان هم این خط را حدود سه هزار سال پیش آموختند که نمونه آن به زبان های فارسی باستان درکوه بیستون، گنج نامه همدان، استخرفارس و پاسارگاد باقی است .
خط رسمی ایران درقبل ازاسلام خط پهلوی بود که درکنار آن، خط دیگری به نام دبیره یا خط اوستایی نیز به وجود آمد.
پس از گسترش اسلام در ایران، الفبای فارسی دری با استفاده از الفبای عربی و پهلوی به وجود آمد، که در ابتدا به خط کوفی معروف شد.
یافته‌های تاریخی نشان می‌دهد که انسان پس از کشف خط به فکر نوشتن آن به زیباترین وجه بود و اوج آن در فرمان های شاهی در قالب الواح زرین ، سیمین و یا الواح گلی از پیشینیان در موزه‌ها به یادگار مانده است .
حجاری و منبت کاری کلدانی ها، یونانی ها و مصری ها و خلق آثار زیبا بر آجرهای معرق ، چوبهای گرانبها و الواح و کتیبه‌های متعدد گواه این معنا است .
ایرانیان از دیرباز به هنر خوشنویسی و خطاطی علاقه مند بودند به نحوی که خوشنویسان دوره اسلامی خط کوفی را ماخذ قرار داده و بسیاری از آثار گرانبهای معنوی خود را به زیبایی ماندگار کردند.
قرآن‌های خطی و بسیاری از کتب ارزشمند دیگر حاصل تلاشی است که هنرمندان دوره اسلامی انجام دادند.
به اعتقاد برخی کارشناسان خط کوفی ، بنایی ، محقق ، ثلث و نسخ ، تعلیق و میدانی ، رقعه ، نستعلیق و شکسته نستعلیق ازجمله انواع خط هستند که خوشنویسان مسلمان از آن بهره می‌برند.
البته در کشور ما چهار خط نستعلیق ، شکسته نستعلیق ، نسخ و ثلث رایج ترین آن می‌باشد.
در این میان قزوین با بیش از هشت قرن سابقه تاریخی در هنر خوشنویسی سهم بزرگی در اعتلای این هنر دارد، بطوریکه تاریخ خوشنویسی در قزوین از قرون پنجم و ششم هجری آغاز و در دوره صفویه به اوج خود می‌رسد.
بیش از ‎ 100خوشنویس از این شهر برخاسته‌اند که بسیاری از آنان به نوبه خود موجب اعتبار فرهنگ اسلامی کشورمان بوده اند.
میرعماد حسنی قزوینی در دوره صفویه، میرزا زین العابدین معجزنگار در زمان زندیه و ملک محمد و عمادالکتاب در دوره قاجاریه از جمله سرآمدان این هنر می‌باشند که در آسمان هنرخط در جهان درخشیده اند.
هر یک از این هنرمندان بنیانگذار و ابداع‌کننده سبک و شیوه‌های خاص در خط بوده‌اند که دیگر خوشنویسان کشور به آنان تاسی جسته و آن را دنبال کرده اند.
آثار تعداد زیادی از این هنرمندان همانند میرعماد قزوینی به اکثر موزه‌های جهان راه یافته است .
به گفته محمدباقر آصف زاده نویسنده کتاب قزوین در گذرگاه هنر، بسیاری از سرزمین‌ها از قبیل ترکیه، حجاز، هندوستان و پاکستان از این هنرمندان اسلامی الگو پذیرفته‌اند و آثار خطی آنان موجب نشر فرهنگ و معارف اسلامی در اقصی نقاط جهان شده است .
به همین دلیل قزوین درنظر اهل هنر به شهر خوشنویسان و پایتخت خوشنویسی شهرت یافته است .
یک استاد خوشنویس قزوینی ، خوشنویسی را یک نیاز جوهری و ذاتی می داند که تامین کننده نیاز و حس زیباخواهی خوشنویس و بیننده اثر بوده و انسان را به تعادل و آرامش روحی دعوت می کند.
استادˈ احمد پیله چی ˈخوشنویسی را از جمله هنرهایی می داند که از معنویتی عمیق و پشتوانه ای سترگ و بلند ادبیات کهن ایران که بر فراز ادبیات جهان می درخشد، برخوردار است .
پیله چی ، رمز ماندگاری هنر خوشنویسی را زیبایی های معنوی و جاودانگی آثار را مدیون دسترنج نوابغ و هنرمندان برجسته ای می داند که سالیان طولانی در حفظ آن کوشا بوده اند.
این مدرس خوشنویسی قدمت هزار ساله خط نسخ و ثلث ، قدمت 700 ساله خط نستعلیق و قدمت 400 ساله خط نستعلیق شکسته را مثال می زند که در طول این سالها در مسیر تحول ، تکامل ، رشد و پویایی قرار داشته اند.
استاد ˈاحمد کامکارˈ مدرس خوشنویسی در قزوین گفت : تکنولوژی و صنعت ، باعث سلب آسایش روحی و روانی انسان شده است و تنها به مدد هنر و برانگیختن حس زیباشناسی می توان این آرامش را برقرار کرد.
وی معتقداست : نسل امروز که به مدد تکنولوژی جدید، مانند رایانه بسرعت به مسایل روز وارد می شود، تحمل و حوصله ممارست زیاد برای به دست آوردن یک شاکله خوب از یک کلمه و سطر خوشنویسی را ندارد.
استاد کامکار با اشاره به اینکه آموزش هنر تنها در سایه ایجاد رابطه و پیوند عاطفی استاد و شاگرد ایجاد می شود، افزود: هنر خوشنویسی علاوه بر زیبایی جنبه مرید و مرادی نیز دارد.
وی افزود: اهمیت دادن به مقوله هنر و هنرمندان بهترین راه ایجاد انگیزه هنری و خلق آثار جاودانه و جلوگیری از اشاعه هنرهای مبتذل غربی است .
خوشنویس برجسته قزوینی گفت : هنر خوشنویسی یکی از اصیل‌ترین و کاربردی‌ترین هنرهای اسلامی است و هنرمندان خوشنویس ، نقش موثری درنشر فرهنگ اسلامی داشته و دارند.
به گزارش ایرنا ،استاد ˈمهرزاد محصص مستشاری ˈ افزود: خوشنویسی یک هنر مقدس است که به دلیل سر و کار داشتن با آیات الهی و کلام وحی و واژه‌های عرفانی و ادبی ، و هماهنگی بین اجزا و هارمونی موجود در اعماق روح و روان بیننده نفوذ می کند.
وی اظهار کرد: هویت فرهنگی هر جامعه‌ای بستگی به آثار فرهنگی ، هنری و دانشمندان و هنرمندان آن جامعه در زمانهای مختلف دارد.
این استاد خوشنویسی اضافه کرد: تاریخ کشور ما نشان می‌دهد در هر عصر و دوره‌ای که هنرمندان مورد توجه بوده‌اند آثار جاودانه تری خلق کرده اند و در واقع هنر در سایه حمایتها به وجود می‌آید و جاودانه می‌شود.
محصص تصریح کرد: در دوران حکومت هخامنشیان ، ساسانیان و صفویه ، هنرمندان مورد حمایت بوده‌اند و شاهکارهای هنری موجود درحمایت حکومت های وقت جاودانه شدند.
وی با اشاره به اینکه درک هنر و حق شناسی مهمترین خواسته هنرمندان است افزود: در شرایط فعلی بیشتر وقت هنرمندان به جای پرداختن به هنر، صرف مسایل معیشتی و دغدغه‌های زندگی می‌شود.
محصص گفت : در حال حاضر تنها میراث دار، حافظ و تداوم‌دهنده این هنر ارزنده انجمن خوشنویسان ایران در سراسر کشور است .
ˈعلی آقا حسینی ˈ دیگر هنرمند قزوینی در خصوص برگزاری دوسالانه بین المللی خوشنویسی کشور که در قزوین برگزار خواهد شد، اظهارداشت: دوسالانه خوشنویسی ایران مهمترین رویداد هنری در تاریخ خوشنویسی کشور است که خوشبختانه تثبیت شده و هنرمندان خوشنویس کشور می توانند با شرکت در آن به تقویت، پایداری و ماندگاری این دوسالانه کمک کنند.
وی افزود: در این رویداد هنری همه گروه های خوشنویسی از استادان پیشکسوت و نامی کشور گرفته تا هنرمندان مستعد و جوان و حتی نوجوان کشور می‌توانند در بخشهای گوناگون آن شرکت کرده و آخرین و بهترین آثار خلق شده خود را در معرض دید علاقمندان و هنرجویان و هنردوستان قرار دهند و از این نظر رویداد مهمی بشمار می رود.
این خوشنویس افزود: دوسالانه خوشنویسی می تواند بهترین و مهمترین مکانی باشد تا اختلاف سلایق میان هنرمندان مورد بحث، گفتگو و بررسی کارشناسی قرار گرفته و هنرمندان به ویژه پیشکسوتان هنر خوشنویسی ایران که هریک در نوع خود گام‌های موثری در تربیت خوشنویسان و حرکت و پویایی این هنر مقدس و الهی برداشته‌ و به نقاط مشترکی رسیده اند با همدلی و هماهنگی بیشتر در رشد و تعالی این هنر نقش موثری ایفا کنند.
ˈنصرالله افجه ای ˈ یکی دیگر ازهنرمندان قزوینی اظهارداشت: تاثیری که جشنواره های مختلف بر کار یک خوشنویس می گذارد موجب می شود تا نقطه نظر هنرمند به جریان رقابتی معطوف شود و در مسیر تعالی و رشد حرکت کند.
افجه ای در خصوص وفاداری به شیوه پیشینیان و این که پیروی از گذشتگان به خوشنویسی ایران کمک کرده یا آسیب زده است اظهارداشت: نگاه به پایه و اساس مکتب، زیربناست و باید تا مرز رسیدن به الگو، از خود الگو تبعیت شود تا شیوه و سبک و سیاق خصوصی هنرمند بدست آید و این پیشرفت در تکنیک شخصی، تبعیت از درس معلم و مکتب را مثبت خواهد کرد.
این هنرمند خوشنویس در مورد جایگاه و کاربرد خوشنویسی معاصر یادآورشد: خطاطی معاصر مثبت و ارزشمند است و شوق جوانان و اشراف مضاعف آنان و دستیابی بیشتر به منابع معتبر و در نهایت کیفیت بهتر مشروط بر آن است که صداقت مدنظر باشد و احترام هنر در چارچوب معتبری حفظ شود.
افجه ای در خصوص مشکلات حوزه خوشنویسی تصریح کرد: مشکلات اداری شامل عدم وجود موسسه ای معتبر و آکادمیک از مسائلی است که اگر مرکز آموزش خوشنویسی فقط دانشگاهی شود و تحت شرایط قوانین دانشگاه اداره شود به سامان خواهد رسید مانند گرافیک، نقاشی و حتی معماری که به این ترتیب اطلاعات علمی بیشتر به خوشنویس کمک خواهد کرد.
دبیر دومین دوسالانه بین المللی خوشنویسی گفت: دوسالانه خوشنویسی به دنبال توسعه عمومی این هنر است.
ˈمحمدحسین شفیعی هاˈ افزود: یکی از رسالت های دوسالانه باید پرداختن به راهکارها باشد و یکی از مشکلات عرصه هنر و خوشنویسی به صورت اخص سامان نیافتن و نقص در اقتصاد هنر در کشور است.
وی اظهار داشت: بسیاری برای زیباسازی منزل و محل کار خود حاضر به استفاده از کالاهای لوکس و حتی چینی هستند، اما برای خرید تابلوها و آثار هنری هزینه نمی کنند.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان قزوین گفت: آثار هنری فراتر از زمان خود هستند و با گذشت زمان کهنه نمی شوند و در هنر خوشنویسی نیز خلاقیت، نبوغ توام با تعلیم صحیح مبانی هنر و معنویت از مهمترین ویژگی‌ها است.
شفیعی ها در ادامه گفت: توجه به آثار هنری و فرهنگ خرید آثار باید نهادینه شود و این موضوع در بسیاری از کشورها مورد عنایت قرار گرفته و از رونق خوبی هم برخوردار است.
وی اظهارکرد: باید به نقطه ای برسیم تا زمینه اشتغال هنرمندان فراهم شود تا آنان بتوانند از طریق فروش آثار خود کسب درآمد کنند.
وی با اشاره به ارتقای هنر خوشنویسی بعد از انقلاب اسلامی گفت: در دهه های اخیر جوانان به این هنر فاخر اسلامی رویکرد خوبی داشته اند و وضعیت خوشنویسی در واقع رو به قدرت و گسترش است.
شفیعی ها ادامه داد: خط نستعلیق متعلق به ایران است و زیبانویسی در نگاه انسان ها تاثیر بسزایی دارد و درحال حاضر زمینه خوشنویسی تحریری فراهم و عموم مردم به زیبانویسی روی آورده اند.
وی افزود: تاکنون 700 اثر از 545 هنرمند به بخش مسابقه و بخش نمایشگاه دومین دوسالانه بین‌المللی خوشنویسی ایران رسیده است و در واقع در بخش مسابقه 260 اثر نستعلیق، 95 اثر شکسته نستعلیق ، 33 اثر نسخ و 32 اثر ثلث و در بخش نمایشگاهی (غیر رقابتی ) 162 اثر نستعلیق، 58 اثر شکسته نستعلیق، 34 اثر نقاشی خط، 9 اثر نسخ و 8 اثر ثلث به دبیرخانه دومین دوسالانه بین‌المللی خوشنویسی رسیده است.
دومین دوسالانه بین‌المللی خوشنویسی ایران در رشته‌های نستعلیق، شکسته نستعلیق، نسخ، ثلث و نقاشی خط در بخش مسابقه و نمایشگاهی از سوی مرکز هنرهای تجسمی با همکاری انجمن خوشنویسان ایران، موسسه توسعه هنرهای تجسمی معاصر ، اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان قزوین و موسسه فرهنگی اکو در بخش های مسابقه و نمایشگاه (شامل آثار استادان و شرکت کنندگان )23 اردیبهشت ماه در مجموعه تاریخی سعدالسلطنه شهر قزوین برگزار خواهد شد.
7389/ 1644/508

انتهای پیام /*

ارسال دیدگاه ها

برای ارسال دیدگاه از فرم پایین صفحه استفاده کنید
فرستنده *
پست الکترونیک
کد امنیتی
ارسال یادداشت ارسال