نگهداري برخي حيوانات از جمله سگ به دليل اعتقادات مذهبي و عرف رايج در جوامع مختلف بويژه مسلمانان همواره محور مناقشه در ارتباطات اجتماعي افراد بوده به نحوي کساني که خواهان داشتن اين قبيل حيوانات هستند. بي اعتنا به ديد عمومي، شنا کردن بر خلاف آب را نوعي ارزش و تشخص و به نعبيري ارتقاي فرهنگ مي دانند!
نگهداري حيوانات بخصوص حيواناتي که رابطه نزديک با زندگي آدميان دارند، عملي ناپسند نيست اما تفکيک در اين امر و توجه به ارزش هاي مورد احترام جامعه بويژه در محيط هاي شهري، حائز اهميت است.
موهايش را شانه مي کند و بعد از مرتب و يک دست کردن موها، دستانش را بر سرش کشيده و مشغول ناز و نوازش مي شود، سپس او را درآغوش گرفته و همانند يک نوزاد و يا يک کودک که نياز به محبت و توجه دارد،‌ او را مي بوسد.
پيرهن آستين کوتاهي که زرد رنگ است را بر تنش مي کند و او براي خوشحالي و تشکر سرش را بالا آورده و براي صاحبش، لبخند مي زند و پاهايش را تکان داده و و آماده بودنش را نشان مي دهد.
او امروز و در يک صبح آفـتابي به همراه صاحبش روانه پارک و خيابان مي شود، البته قبل از هر چيزي سري به فروشگاه مي زنند و خوراکي هاي مخصوص وعده هاي سه گانه او را مي خرند تا هنگام گرسنگي، اخم هايش در هم نرود و صاحبش ناراحت نشود.
اين ماجراي سگ همسايه خانه بغل دستي ماست که سگش را بسيار دوست دارد و تمامي امکانات رفاهي را براي برخورداري از يک زندگي راحت را برايش فراهم کرده و همانند يک انسان با او رفتار مي کند و همه کار انجام مي دهد تا هيچگونه دلخوري براي سگش که اسم "هاپي" را برايش انتخاب کرد، به وجود نيايد.
"هاپي"، هفت ساله است و هر دو ماه يکبار به آرايشگاه مردانه مي رود و آرايشگر 25 هزار تومان دستمزد را براي اصلاح موي سر او به شکل "کپ" دريافت مي کند.
"هاپي"،روزانه به مدت يکساعت با وسايل مخصوص نجات و ايمني در استخر خانه شنا مي کند و در حقيقت، ‌حمام هم مي کند.
وسايل آرايشي و جعبه خوشبوکننده هايش بسيار رنگارنگ هستند و هاپي هميشه بهترين عطرها را به خود مي زند.
اتاق هاپي در کنار اتاق صاحبان منزل است و داراي يک تختخواب نرم و شيک و مملو از عروسک هاي قشنگ و تخته هاي مخصوص بازي و پريدن.
داشتن همانند اتاق "هاپي" شايد آرزوي بسياري از کودکان نيازمند باشد، اما "هاپي" بدون اينکه اين مسايل را درک کند، ميان توپ ها و عروسک هايش قل مي خورد و بالا و پايين مي پرد.
هنگام ناهار، او به همراه اعضاي خانواده بر سر ميز مي نشيند و همانند دو پسر خانواده داراي يک بشقاب، چنگال و قاشق و حتي دستمال سفره مخصوص است و تنها نوع غذايش با ديگران متفاوت است.
"مهران" و "مهرداد"، هيچگونه ناراحتي در چهره شان ديده نمي شود و ارتباط خوبي را با هاپي برقرار کرده اند و در زمان خوردن غذا با او بازي هم مي کنند.
مهران مي گويد: هاپي را به دليل اينکه کارها و رفتارهايش برايمان جالب است دوست دارم و هيچ گاه گله و شکايتي را به خاطر توجه بيش از حد پدر به او ابراز نکرده ام.
وي گفت: هاپي هيچ بخشي از زندگي من و برادرم را تنگ و يا اشغال نکرده و در بسياري از موارد مانند کارهاي شخصي و يا رفتن به خريد، مستقل عمل مي کند.
وي ادامه داد: حتي هزينه هايي که براي زندگي او مي شود از ما جداست و پدر هيچگاه من و برادرم را به خاطر هاپي از خريد کالاي مورد نظر، محروم نکرده است.
وي گفت: هاپي يک حيوان کاملا تربيت شده است و در فصل امتحانات ما مي داند که بايد سکوت را در خانه رعايت کرده و مزاحم نشود.
برادر ديگر "مهران" نيز ادامه داد: محبت پدر به هاپي چيزي از محبت پدر نسبت به ما را کم نکرد چرا که پدر با تمام وجودش من و برادرم را دوست دارد و به هاپي به عنوان يک حيوان با استعداد که حق زندگي خوب و با آرامش را دارد، نگاه مي کند.
مهرداد درباره حضور هاپي مي گويد: تمامي وسايل "هاپي" از اعضاي خانواده ما جداست و هيچ چيزي مشترک نيست و بهداشت به طور کامل رعايت مي شود و او برنامه هفتگي و تنظيم شده اي براي گرفتن ناخن هايش، تزريق واکسن و يا رفتن به دکتر دارد.
وي افزود: خانه ما با وجود هاپي کاملا در آرمش است و هيچ يک از اعضا از حضور او احساس ناراحتي نمي کنند.
پدر اين دو برادر هم ضمن تاييد صحبت هاي پسرانش، مي گويد: ابراز محبت من به هاپي به گونه اي است که حسودي فرزندان و همسرم را بر نمي انگيزد چرا که اعضاي خانواده هميشه در اولويت هستند و هاپي جاي هيچکدامشان را براي من نگرفته است.
وي که 49 ساله است، گفت: هاپي ساعت 9 شب به رختخواب مي رود و پدر خانواده پس از خواندن لالايي، چراغ اتاق خواب او را خاموش کرده و ملحفه اش را بر رويش مي کشد.
نگهداري از حيوانات خانگي از چند سال گذشته در ايران البته با نگاه هاي متفاوت و گاهي عجيب و غريب مردم به تدريج جا افتاده است.
در سال هاي گذشته تعداد افرادي که حيواناتي مانند گربه و سگ را در خانه نگهداري
مي کردند، بسيار کم بود اما اين مساله در حالي است که در مناطق بالاي شهر و خانواده هايي که وضع جيبشان خوب است و با مشکلات مالي مواجه نيستند، زياد شده و تقريبا هر نوجوان و جوان 18 تا 25 سال، با سگ قدم زده و يا با او پشت فرمان ماشين نشسته است.
اين مساله در خيابان هاي پايتخت تعجب شهروندان را برانگيخته و اين سوال را در ذهن آنان ايجاد کرده که آيا سگ ها، جاي آدم ها را پرکرده اند و يا وفاداريشان در مقايسه با انسان ها بيشتر است؟
بعضي هم بر اين باور هستند که اين افراد در زندگي خود دچار يک خلاء عاطفي و کمبود محبت شده اند و سگ ها اين مسايل را جبران مي کنند.
برخي ديگر مي گويند صاحبان اين سگ ها از بيماري هاي مختلف حيوان و انسان مطلع نيستند و از عاقبتي که انتظارشان را مي کشد،‌ بي خبرند و از پيامدهاي دوستي با سگ ها، پشيمان خواهند شد.
پسري که با سگش مشغول قدم زدن در بوستان ملت است، مي گويد: اين سگ که نامش "ديويد" است، تنهايي مرا پر کرده و تصور همگان که فکر مي کنند به دليل عدم موفقيت در پيدا کردن همسر خوب من اين کار را انتخاب کردم، بسيار نادرست و غير منطقي است.
وي گفت: ازدواج بايد در شرايط خاص صورت بگيرد و چرا افرادي مانند من که هنوز فاقد اين شرايط هستند، بايد سرنوشت بدي را براي خود و ديگري رقم بزنند.
وي که 22 سال سن دارد، ادامه مي دهد: انتخاب سگ به عنوان دوست و يار هميشگي، نشانه افسردگي نيست و من رفت و آمد با دوستان خود را نيز قطع نکرده ام و حتي با "ديويد" در ميهماني هاي آنان شرکت مي کنم.
يک کارشناس امور رفتاري و آسيب شناس اجتماعي در اين زمينه به خبرنگار اجتماعي ايرنا گفت: همزيستي انسان با حيوانات اهلي، تاريخي ديرينه دارد و حيواناتي مانند کبوتر، سگ و بعضي ديگر از حيوانات که با روش هاي خاص از دامن طبيعت پاي به خانه ها گذاشتند و در يک کلام، اهلي شده اند.
"محمد ابهري" افزود: اهلي شدن به معناي تربيت حيوان با روش هاي خاص از نظر تغذيه و اجراي فرمان هاي انسان است و در اين ميان بعضي از حيوانات و نگهداري شان از حوزه کاربري خارج شده و جنبه تشريفات و تفاخر پيدا کرده است.
وي ادامه داد: ‌در دنياي غرب بسياري از خانواده ها به خاطر سست بودن روابط عاطفي و سرد بودن، دل در گرو حيوانات خانگي نهاده اند.
وي گفت: در کشور ما نيز بعضي از افراد صرفا بر اساس تقليد و براي عقب نماندن از غافله تمدن، اقدام به نگهداري حيوانات کرده اند و در اين ميان از مار، خرس گرفته تا عقاب، طوطي، گربه و سگ جايگاه خاصي پيدا کرده است.
اين آسيب شناس اجتماعي افزود: اگر سري به کلينيک هاي حيوانات در شمال تهران بزنيم، در يک آسيب شناسي رفتاري، پي به اين واقعيت مي بريم که تنهايي، ‌اصلي ترين علت پناه بردن به وحوش است.
وي افزود: بعضي پيمان شکني و بي وفايي انسان را بهانه اي اين همزيستي مسالمت آميز قرار داده اند و اما دريک نگاه کلي، موضوع خود نمايشي به عنوان يک ناهنجاري رفتاري، بيشتر از تمام کمبودها خودنمايي مي کند.
او با اشاره به آرايشگاه مخصوص سگ با مانيکور ويژه، همراه با فروشگاه هاي بيسکويت و تنقلات، آوردن اين حيوان در مکان هاي عمومي و اجتماعي نشانه اي از پيشرفت تمدن و غربي بودن است.
ابهري گفت: تا آنجا که نگهداري از سگ وسيله اي براي مسابقه تجملات تبديل شده و قيمت هاي سرسام آور براي خريد اين حيوان و حتي برگزاري مراسم ازدواج و جشن تولد براي آنها، از بيماري هاي رفتاري است که به تدريج در جامعه ما، رونق مي گيرد.
وي اظهارداشت: انجام اين گونه امور، توسط بعضي از اروپايي ها و آمريکايي ها بايد گفته شود که ميکروب هاي موجود در بزاق و موهاي سگ و گربه که با هيچ ماده ضدعفوني کننده از بين نمي رود، سبب ايجاد کيست هايي در ريه و عفونت هاي خوني و حتي بيماري نازايي مي شود.
وي ادامه داد: من با شهامت مي گويم که عده اي که اين حيوان را جزء ابزار کار، ‌تجملات و تشريفات، خود قرار دادند، ‌اگر به فکر سلامت خود نيستند، حداقل به فکر سلامت فرزندان، همسايگان و اطرافيان باشند.
ابهري با اشاره به اينکه هر کاري که غربي ها انجام دادند، ما ايراني ها نمي توانيم آنها را دنيال کنيم و الگوي خود قرار دهيم، ‌گفت: در حال حاضر، نگهداري مار پيتون بعد از سگ در ميان خانواده‌هاي ايراني افزايش يافته و بهتر است کمي به عاقبت کارهاي خود بيانديشند.
کارشناس مسوول بيماري هاي مشترک مرکز مديريت بيماري هاي واگيردار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکي نيز گفت: نگهداري هر نوع حيوان به ويژه سگ، انسان را در معرض ابتلا به بيماري هاي واگير دار قرار مي دهد و هيچ فردي از اين بيماري ها به طور کامل،‌ در امان نيست.
دکتر "جمال شريفيان" با بيان اينکه ‌بيماري "هاري"،يکي از معروفترين بيماري هايي است که از سگ به انسان منتقل مي شود،‌گفت: بيماري هاري از طريق گاز گرفتن سگ در يک نقطه از بدن افراد، ايجاد شده و آن محل به شدت زخم مي شود.
وي گفت: فرد مبتلا به بيماري هاري اگر تحت درمان و تزريق سرم و واکسن اين بيماري قرار نگيرد، مرگ حتمي در انتظارش خواهد بود.
وي با اشاره به اينکه البته همه سگ ها مبتلا به بيماري هاري نيستند اما ممکن است اين ويروس در بدنشان، نهفته و پنهان شده باشد،‌ گفت: بيشتر افرادي که سگ ها را در خانه نگهداري مي کنند، افرادي روشنفکر، تحصيل کرده و مرفه هستند و با کلينيک هاي دامپزشکي به طور مرتب، در تماس هستند.
وي ادامه داد: در حقيقت، آنان براي سلامتي خود ارزش قائل هستند و با توجه به اينکه از امکانات مالي بسيار خوبي برخوردار هستند، سگ ها را ماهانه براي چکاپ کامل و زدن واکسن هاي مختلف به کلينيک هاي دامپزشکي مي برند.
وي با اشاره به ابنکه البته تمامي اين خانواده هاي مرفه که سگ را در منازل خود نگهداري مي کنند نيز از اين مسايل آگاه نيستند، گفت: بيماري هاري بيشتر در سگ هايي که فاقد قلاده و در حقيقت سگ گله و يا ولگرد هستند، ديده مي شود و اين ها در مناطق روستايي زندگي مي کنند و گاز هم مي گيرند.
به گفته وي، افرادي که با سگ هم خانه هستند بايد آموزش هاي بهداشتي لازم را ببينند و مراقب بيماري هاي ناقل ميان حيوان و انسان باشند.
گزارش از: حنانه زاکاني
اجتمام**9134//1348