منطقه حفاظت شده ارسباران درکناره هاي جنوبي رود ارس به دليل برخورداري از طبيعت دل انگيز و زيبائي هاي طبيعت، زيستگاه 215 گونه پرنده، 29 گونه خزنده و پنج گونه دوزيست وهمچنين 48 گونه پستاندارو17 گونه ماهي مي باشد.
از زيبايي هاي مسحور کننده ارسباران تغيير دايمي مناظر و جايگزيني مناسب و متناوب چشم اندازهاي مرتعي و جنگلي در سراسر اين منطقه است.
البته اهميت منطقه ارسباران تنها به دليل ويژگيهاي خاص اکولوژيکي و توانايي هاي زيست محيطي آن نبوده بلکه ميراث تاريخي و فرهنگي اين منطقه نيز خود قابل توجه است.
وجود آثار تاريخي به ويژه قلعه هاي متعدد از زمانهاي گذشته درارسباران نشان از دلاوريها و پايمردي انسانهايي است که در اين منطقه زندگي کرده اند.
يکي از قلعه هاي اين منطقه در روستاي " تاتار " در بخش شمالي منطقه قرار دارد که از صخره سنگها ساخته شده است.
همچنين در روستاي " ونيق " ساختماني وجود دارد که از نظر تاريخي و معماري داراي اهميت زيادي بوده و به شخصي به نام " طومانيانس " نسبت داده مي شود.
اين ساختمان که به صورت قصر و قلعه جنگي است در دو طبقه ايجاد شده و امروزه به عنوان پاسگاه محيط زيست از آن استفاده مي شود.
بناي زيباي ديگري در روستاي " آينالو " وجود دارد که از نظر تاريخي هم دوره ساختمان ونيق بوده و به گفته مردم محلي در زمانهاي نه چندان دور از آن به عنوان انبار غله استفاده مي شده است.
منطقه حفاظت شده کيامکي:
منطقه کيامکي هم به دليل داشتن چشم اندازها و مناظره طبيعي نظرعلاقه مندان به طبيعت را جلب مي کند.
اين پناهگاه با 96 هزار و 952 هکتار مساحت در شمال غربي استان و 50 کيلومتري شمال شهرستان مرند واقع شده است.
کيامکي در سال 1352 به عنوان منطقه حفاظت شده به تصويب رسيده و دو سال بعد به پناهگاه حيات وحش کيامکي ارتقا يافت.
منطقه کيامکي به دليل اختلاف ارتفاع زياد در يک محدوده و تفاوتهاي اقليمي متفاوت داراي فصول رويشي گياهان متنوع است در حالي که در اواخر زمستان و اوايل بهار در حاشيه رودخانه ارس درختان به گل نشسته اند، ارتفاعات جنوبي کيامکي در همان زمان پوشيده از برف مي باشد که خود بستري براي جذب گردشگر محسوب مي شود.
همچنين در اوايل بهار به دليل رويش لاله هاي رنگارنگ در دامنه هاي "کنتال " و قلعه " علي بيگ " به صورت مزرعه هاي لاله منطقه کيامکي دامن خود را براي پذيرايي مسافران گسترده است.
از مهمترين زيستگاه هاي پناهگاه حيات وحش کيامکي مي توان به مناطق ييلاقي جنوب آن اشاره کرد که در برگيرنده ارتفاعات مهمي بوده و زيستگاه حيوانات وحش و چراگاه احشام دامداران محلي مي باشد.
زيستگاه هاي آبي پناهگاه حيات وحشي کيامکي به طورعمده در حاشيه رودخانه مرزي و زيباي ارس واقع شده و در فصول مختلف سال پذيراي پرندگان مهاجر آبزي و کنار آبزي است.
از آثار باستاني پناهگاه حيات وحش کيامکي هم مي توان به قلعه " علي بيک " در ارتفاعات کنتال و آسياب خرابه و ييلاق قره چي اشاره کرد.
" کور قلعه سي" از يادگاران دوره اشکانيان و امام زاده شعيب و امامزاده سيدمحمد در روستاي نوجه کهر و حمام عباس ميرزاي وليعهد در روستاي کردشت قلعه آتش بيگ و کليسا خرابه يا کليساي سنت استپانوس در پاي کوه قلنج زيارتگاه زاويه از ديگر آثار تاريخي و سياحتي ارزشمند پناهگاه حيات وحش کيامکي هستند.
منطقه شکار ممنوع سهند:
منطقه شکار ممنوع سهند اگر چه از نظر فراهم آوري شرايط زيستگاه براي برخي از گونه هاي حيات وحش و آبزيان و نيز برخورداري از شرايط بالقوه تفرجگاهي حايز اهميت فراواني است اما اعتبار آن بيشتر به خاطر منابع آب فراوان و وسعت و غناي مراتع آن مي باشد.
سهند را به دليل پوشش گياهي زياد به خصوص چمن و گل و مرتع عروس کوهستان هاي ايران مي نامند چرا که سطح تمام منطقه کوهستاني پوشيده از انواع گل و گياه به ويژه لاله است.
دامنه رشته کوه سهند در بهار گلزاري بي بديل بوده و دره هاي آبرفتي همراه با روستا و باغات آباد آن در اين فصل منظره هاي دلنوازي را به وجود مي آورد.
از زيستگاه مهم منطقه شکار ممنوع سهند مي توان از رودخانه " ليقوان " نام برد که زيستگاه گونه حمايت شده ماهي " قزل آلاي خال قرمز " مي باشد.
از گونه هاي شاخص جانوري منطقه شکار ممنوع سهند مي توان قوچ و ميش ارمني را به عنوان گونه هاي در حال انقراض و همچنين خرس قهوه اي " قره قولاغ " گربه وحشي گرگ روباه و شغال را نام برد.
کبک معمولي، کبک چپل بلدرچين باقرقره و انواع پرندگان شکاري از گونه هاي مهم پرنده هاي شکار ممنوع سهند محسوب مي شوند.
منطقه شکار ممنوع يکانات:
منطقه شکار ممنوع " يکانات " در شمال غربي شهرستان مرند از شمال به جلفا از شرق به منطقه حفاظت شده " مراکان " از غرب به پناهگاه حيات وحش کيامکي و ازجنوب به روستاهاي مغول يکان يکان عليا و روستاي يامچي محدود است.
وسعت منطقه شکار ممنوع " يکانات " 58 هزار و 800 هکتار بوده و اهميت آن به دليل ارتباط بيولوژيک با پناهگاه حيات وحش کيامکي و منطقه حفاظت شده مراکان و نيز قرار گرفتن در مسير گذار قوچ و ميش ارمني است.
اين منطقه از سال 1363 به عنوان منطقه شکار ممنوع تحت حفاظت قرار گرفته و گونه هاي جانوري شاخص آن شامل قوچ و ميش ارمني گرگ و پلنگ مي باشد.
گونه هاي گياهي شاخص منطقه شکار ممنوع يکانات شامل پوشش هاي مرتعي و انواع گراس، گون، شورو و درمنه مي باشد.
منطقه شکار ممنوع قره قشلاق:
اين منطقه بعد از تالاب " قوريگل " مهم ترين تالاب آذربايجان شرقي محسوب مي شود.
وجود انواع گياهان آبزي و کنارآبزي شناخته شده بعنوان محل زادآوري و زمستان گذراني پرندگان مهاجر و نيز زيستگاه پرندگان نادر از جمله " ميش مرغ " برخي از ويژگيهاي منحصر به فرد منطقه شکار ممنوع در قره قشلاق مي باشد.
منطقه شکار ممنوع " قره قشلاق " که در اصل يک تالاب ارزشمند است با 48 هزار هکتار وسعت در جنوب شرقي درياچه اروميه و در قسمت شمالي دشت " مياند" واقع شده است.
اين تالاب از سال 1364 به دليل برخورداري از قابليت هاي بالاي زيستگاه براي زمستان و تابستان گذراني پرندگان در دسته هاي انبوه و واقع شدن در مسير مهاجرت پرندگان آبزي و کنارآبزي به عنوان منطقه شکار ممنوع تحت حفاظت قرار گرفت.
منطقه شکار ممنوع " قره قشلاق " يک اکوسيستم ويژه و منحصر به فرد با چشم اندازهاي طبيعي و زيبا آبگيرها و مانداب هاي شاخص يکي از زيستگاه هاي بسيار مناسب براي گونه هاي مختلف پرندگان مي باشد.
با توجه به شرايط ويژه حاکم بر منطقه و تلاقي آب شور درياچه اروميه با آب هاي شيرين مصب رودخانه هاي محدوده تالاب اکوسيستم بارزي براي پرندگان در اين منطقه شکار ممنوع به وجود آمده است.
همجواري با پارک ملي درياچه اروميه و ارتباط اکولوژيک با آن موجب شده که بيشتر گونه هاي پرنده اي موجود در پارک ملي براي تغذيه به منطقه شکار ممنوع " قره قشلاق " روي آورند.
از گونه هاي شاخص پرنده در تالاب " قره قشلاق " مي توان به " ميش مرغ " " غاز خاکستري " و " عروس غاز " اشاره کرد.
پوشش گياهي موجود در منطقه شکار ممنوع قره قشلاق و جزاير آن به طور عمده از نوع "هالوفيت " بوده و " گز " به عنوان گونه غالب گياهي در تمامي سطح منطقه و کنار آبگيرها به چشم مي خورد.
7232/587