انتخابات ریاست جمهوری روسیه؛ میدان كارزار كرملین و واشنگتن

اگر 'مایكل مك‌فول' سفیر آمریكا در مسكو، می‌دانست نوشته‌های او درباره دیدار بیست و ششم دی‌ماه خود و 'ویلیام برنز' معاون ارشد وزیر امور خارجه این كشور، با برخی سران مخالف دولت روسیه، با واكنش‌های تند مقام‌های بلندپایه و نمایندگان مجلس دوما مواجه خواهد شد شاید هیچگاه وارد وبلاگ خود نمی‌شد.

وی در وبلاگ خود نوشته بود این دیدار بخشی از برنامه 'تعامل دو سویه' واشنگتن با مسكو بوده است.‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌

مك‌فول افزوده بود: همانطور كه 'باراك اوباما' رییس جمهوری آمریكا، طی سفر سال 1388 خود به مسكو این كار را كرده بود، تمامی مقام‌های بلندپایه آمریكا كه به روسیه می‌روند، با هر دو طرف مقام‌های دولتی و رهبران جامعه مدنی ملاقات می‌كنند.‌

نمونه این سیاست رفتاری سفرای آمریكا در كشورهای مختلف، بارها و بارها دیده شده و زمینه تنش‌های جدیدی را ایجاد كرده است.

سفیر آمریكا در مسكو همچنین در واكنش به خشم نمایندگان دوما از اتفاق روی داده، اعلام كرد 'این اقدام با روند توسعه روابط روسیه و آمریكا مغایرتی ندارد'.

با این حال،‌ وی پنجم بهمن‌ماه به روزنامه روسی 'كامرسانت' گفت: جامعه مدنی روسیه قادر به توسعه است و نیازی به تغییرات مطرح شده از سوی آمریكا ندارد.

وی افزود: به عنوان یك ساختار دولتی تلاش كردیم ساز و كار و بستری را برای همكاری جوامع مدنی روسیه و آمریكا ایجاد كنیم.

با این وجود، بازتاب رفتار مك فول در حالی كه هنوز یك ماه از زمان اقامت او در مسكو نمی‌گذشت، در كانال یك تلویزیون روسیه این چنین بود: مایكل مك فول نویسنده كتاب 'انقلاب ناتمام روسیه'، برای پایان دادن به این انقلاب به روسیه آمده است.‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌

یك روز پیش از مصاحبه مك‌فول، به در خواست 'ولادمیر ژیرینوفسكی' معاون دومای روسیه و عضو حزب 'لیبرال دموكرات'، چند معاون دومای دولتی و اعضای سرشناس رسانه‌های این كشور یك جلسه ویژه دوما برای بررسی این دیدار برگزار شد كه طی آن 'آندره ایسایف' عضو حزب حاكم 'روسیه متحد'، تاكید كرد 'سخن من در مورد نشست سفارت آمریكا در مسكو به این حقیقت مربوط می‌شود كه مك‌فول -متخصص انقلاب‌های نارنجی- به عنوان سفیر واشنگتن در روسیه منصوب شده است. ‌ ‌ ‌

وی افزود: مقام‌های آمریكایی به طوری باورنكردنی شیوه‌ای بدبینانه را در قبال مسائل داخلی روسیه دارند.

ایسایف پیشنهاد كرد آن دسته از نمایندگان مجلس دوما كه با مك‌فول ملاقات كرده‌اند، حق صحبت در مجلس را تا انتخابات بعدی پارلمان (چهار سال بعد)، نداشته باشند و اقدام آنان تحت بررسی كمیته اخلاقی قرار بگیرد.‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌

همچنین 'مارگاریتا سیمونیان' دبیر شبكه تلویزیونی 'راشا تودی'، در مناظره با یك تحلیلگر سیاسی روس كه با مك فول ملاقات كرده بود، گفت: كسی كه چنین كاری را انجام می دهد، باید خاین خوانده شود.‌ ‌ ‌ ‌ ‌

از سوی دیگر، 'ولادیمیر پوتین' نخست وزیر كنونی روسیه و نامزد انتخابات آتی ریاست جمهوری این كشور، كمی پس از دیدار صورت گرفته بین سفیر آمریكا با مخالفان روسی در پایگاه اینترنتی خود نوشت: حتی با بهترین اهداف نیز نمی‌توان نقض قوانین بین‌المللی و حق حاكمیت كشورها را توجیه كرد.

وی تاكید كرد 'تجربه نشان می‌دهد در اغلب موارد تلاش برای تحمیل دموكراسی خودساخته نه تنها به اهداف تعیین‌شده منجر نمی‌شود، بلكه عواقب منفی آن بیش از میزان مورد انتظار است'.

** مخالفان روسیه؛ دیگر روی سكه

--------------------------------------

طرف دیگر دیدار روز بیست و ششم دی‌ماه در سفارت آمریكا در مسكو، برخی از مخالفان دولت روسیه قرار دارند.

'ولادیمیر ریژكوف' و 'بوریس نمتسوف' دو نفر از سران حزب 'آزادی مردمی'، 'لئونید كالاشنیكوف' نماینده دوما از حزب كمونیست روسیه، 'اكسانا دمیتریوا' و 'ایلیا پونوماریف' از جناح 'روسیه عادل' در دوما و 'سرگئی میتروخین' رهبر حزب 'یابلوكا' در این دیدار حضور داشتند و درباره انتخابات به اظهار نظر پرداختند.

به نظر می‌رسد آنچه برای مدعیان دیروز تقلب در انتخابات دوما و رقیبان امروز انتخابات ریاست جمهوری بیش از پیش اهمیت دارد، ادامه حضور سیاسی در روسیه است.

هنگامی كه بیست و نهم آذرماه و در پایان مهلت قانونی ثبت‌نام نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری روسیه، 10 نفر مدارك خود را به كمیسیون مركزی انتخابات تحویل دادند، اسامی افرادی همچون پوتین از حزب روسیه واحد، 'گنادی زوگانف' از حزب كمونیست روسیه، 'سرگئی میرونف' رییس حزب روسیه عادل، ولادمیر ژیرینوفسكی از حزب لیبرال دمكرات و 'گریگوری یاولینسكی' از حزب یابلوكا به چشم خورد.

سایر متقاضیان را نیز نامزدهای 'مستقل' تشكیل می‌دهند كه 'میخاییل پروخروف' سرمایه‌دار روس، و 'دمیتری مزنتسف' استاندار استان ایركوتسك از آن جمله‌اند.

البته اعلام هفتم بهمن‌ماه كمیسیون مركزی انتخابات روسیه مبنی بر رد صلاحیت گریگوری یاولینسكی به دلیل غیراصل بودن 23 درصد از امضاهای جمع‌آوری شده، با واكنش رهبر حزب یابلوكا روبرو شد.

داوطلبان مستقل انتخابات ریاست‌جمهوری روسیه باید برای نامزدی دو‌میلیون امضا از سوی طرفداران خود جمع كنند.

قهرمان پیشین مشت‌زنی جمهوری اوكراین در دوره شوروی سابق در دو دوره انتخابات ریاست جمهوری در اواخر سال‌های 1374 و 1378 به ترتیب 34/7 درصد و 6 درصد آرا را به دست آورد.

حزب یابلوكا تحت ریاست او در انتخابات سیزدهم آذرماه دوما، حدود 5/3 درصد آرا را به دست آورد و با توجه به نرسیدن آرای آن به حدنصاب هفت درصد، به دومای روسیه راه نیافت.

بر اساس قانون احزاب و ضمیمه آن مصوب سال 1383، جریان‌های سیاسی برای احراز شانیت یك حزب باید دارای چهار ویژگی باشند: دست‌كم در نیمی از روسیه شعبه‌های منطقه‌ای داشته و در هر یك از این شعبه‌ها بیش از 500 عضو و در سایر مناطق دست‌كم 250 عضو داشته باشند.

همچنین تعداد اعضای حزب باید بیش از 50 هزار نفر بوده و نامزدهای آنان نیز دست‌كم هر پنج سال یك بار در انتخابات محلی، منطقه‌ای و فدرال پیروز شوند.

به همین دلیل بر اساس گزارش دی‌ماه 1384 اداره ثبت فدرال وزارت دادگستری روسیه، 21 حزب غیرقانونی اعلام شدند و از بین 32 حزب سیاسی باقیمانده، 25 حزب باید دوباره به ثبت می‌رسیدند.

البته پیام سالانه دوم دی‌ماه 'دمیتری مدودیف' رییس جمهوری روسیه، به مجلس این كشور وعده‌هایی را برای اصلاحات در ساختار سیاسی و حكومتی به همراه داشت.

به گفته او، رهبری روسیه به صورت مرحله‌ای خواهد بود و طی چند سال آینده اختیارات دولت میان سطوح مختلف تقسیم می‌شود.

وی برای تسهیل مراحل ثبت احزاب سیاسی پیشنهاد كرد در صورت حمایت 500 نفر متقاضی ثبت یك حزب مشخص كه در بیش از 50 درصد جمهوری‌ها و استان‌های روسیه مستقر باشند، حزب به ثبت برسد.

رییس جمهوری روسیه وعده داد تعداد امضاهای لازم برای نامزدهای معرفی شده از سوی احزاب حاضر در دوما برای انتخابات ریاست جمهوری از تعداد 500 هزار امضای كنونی به 300 هزار كاهش می‌یابد. كسانی كه از سوی احزاب خارج از مجلس نامزد می‌شوند نیز یكصد هزار امضا لازم دارند.

مدودیف تاكید كرد 'از خواسته‌های كسانی كه از ضرورت تحول در ساختار سیاسی كشور سخن می‌گویند، اطلاع دارم و معتقدم كه باید به افراد فعال اجازه مشاركت در امور سیاسی داده شود'.

با این حال، گویا گروه‌های مخالف دولت به فكر تكرار اجتماع‌های اعتراضی برگزار شده پس از اعلام نتایج انتخابات دوما هستند كه طی آن، حزب روسیه واحد 238 كرسی از 450 كرسی نمایندگان این مجلس را با لحاظ افت 13 درصدی آرای خود، به دست آورد.

حزب كمونیست روسیه، روسیه عادل و لیبرال دمكرات كه هر كدام به ترتیب 92، 64 و 56 كرسی از جمله 77 كرسی از دست رفته حزب حاكم را از آن خود كردند، میزان آرای رقیب اصلی خود را بسیار كمتر از میزان اعلام شده برآورد كردند.

از سوی دیگر، سه حزب یابلوكا، میهن‌پرستان و راستگرا نیز كه به دلیل كسب كمتر از هفت درصد مجموع آرا، از راه‌یابی به مجلس بازماندند و در كنار احزابی كه بر اساس قانون جدید احزاب روسیه، قادر به رقابت در این انتخابات نبودند، به اعتراض‌هایی روی آوردند كه مدت‌ها به خبر نخست غول‌های رسانه‌ای غربی تبدیل شد؛ چرا كه این تظاهرات برای نخستین بار پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در سال 1370 در چنین حجمی رخ می‌داد.

** اعتراضی دولت با هدف تبلیغات انتخاباتی

--------------------------------------------

دولت روسیه طی دو ماه اخیر بارها برای اجتماع‌های اعتراضی درخواست شده از سوی مخالفان دولت، مجوزهای لازم را صادر كرده و البته برخورد با هر گونه تظاهرات بدون مجوز نیز در دستور كار نیروهای امنیتی قرار داشته است.

از این رو، سران مخالف دولت ترجیح داده‌اند اعتراض‌های خود را در قالب قانونی تعیین شده شكل دهند تا به نوعی هم امنیت هواداران و معترضان را تامین كرده باشند و هم فرصت كافی را برای طرح دیدگاه‌ها و نظرات خود به دست آورند.

همچنین به نظر می‌رسد در شرایطی كه فقط چهار هفته به زمان برگزاری انتخابات ریاست جمهوری باقی مانده است، احزاب مخالف دولت می‌كوشند با فعال‌تر نشان دادن خود، راهی را برای جلب بیشتر آرا هموار كنند.

هفتم بهمن‌ماه نیز 'آلكساندر گاربنكو' معاون شهردار مسكو، خبر داد تظاهراتی از سوی رهبران اپوزیسیون با شركت حداكثر 50‌ هزار نفر در پانزدهم بهمن‌ماه برگزار می‌شود.

البته ممكن است برخی از رهبران مخالف، سیاست 'زندان رفتن برای افزابش محبوبیت' را نیز در دستور كار قرار دهند تا به این ترتیب، با توجه به تمركز رسانه‌های غربی بر اوضاع روسیه، خود را به عنوان وزنه‌ای قابل اعتنا مطرح كنند.

در این میان نباید نقش هدایت‌گرانه غرب بویژه آمریكا را نادیده بگیریم. نوزدهم آذرماه، شبكه خبری راشاتودی، با اشاره به افشای رد و بدل شدن چند ایمیل بین وزارت امورخارجه آمریكا و سازمان 'گلوس' سازمان مستقل ناظر بر انتخاب روسیه طی 10 سال گذشته، روابط آمریكا و روسیه را در 'خطر تیرگی شدید' توصیف كرد.

اظهارات 'هیلاری كلینتون' وزیر امورخارجه آمریكا، درباره 'آزاد و عادلانه نبودن انتخابات دوما' نیز با واكنش تند كرملین روبرو شد تا حوزه جدیدی از اختلاف نظر میان دو كشور علاوه بر موضوع‌هایی مانند حقوق بشر، دخالت‌های نیروهای سازمان پیمان آتلانتیك شمالی در كشورهای خاورمیانه، استقرار سپر دفاع موشكی، برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران و ... شكل گیرد.

برخی تحلیلگران مسائل سیاسی نیز بر این باورند كه رقابت‌های انتخابات ریاست جمهوری آتی روسیه، عرصه‌ای برای بلند كردن صدای انتقادها و البته انجام اقدام‌هایی تخریبی علیه حكومت این كشور فراهم آورده است كه در این میان، آمریكا به عنوان رقیب سنتی این كشور، تلاش‌هایی را در همین جهت متمركز كرده است.

دیدار مقام‌های آمریكایی با مخالفان روس در مسكو نیز بر افزایش اینگونه دیدگاه‌ها بیش از پیش دامن زده است.

برای نمونه، هفتم بهمن‌ماه 'دمیتری بابیچ' سردبیر نشریه 'راشا پروفیال'، به شبكه تلویزیونی 'پرس تی. وی' گفت: آمریكا به دنبال تسلط بر روسیه است.

وی تاكید كرد 'تصمیم‌هایی كه منجر به تیره‌تر شدن روابط روسیه و امریكا شده، تنها از جانب واشنگتن گرفته می‌شوند'.

گفته‌های بابیچ، نوشته سوم بهمن‌ماه پوتین را در روزنامه 'نزاویسیمایا گازتا' به خاطر متبادر می‌كند كه نسبت به تلاش بعضی جریان های سیاسی برای تجزیه روسیه هشدار داد.

پوتین در دومین یادداشت انتخاباتی خود تاكید كرد 'عده‌ای در تلاش‌اند روسیه را بر اساس همان نسخه‌هایی كه برای نابودی شوروی سابق پیچیده شد، تجزیه كنند'.

دومین رییس جمهوری روسیه پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی با اشاره به تلاش‌هایی برای اختلاف‌افكنی‌های قومی افزود: این نقشه‌ها كار دشمنان ملت روسیه است. آنها تلاش می كنند تا مردم روسیه را وادار كنند به دست خود میهن خود را نابود كنند.

حدود 142 میلیون نفر از اقوام مختلف، در پهناورترین كشور جهان به مساحت حدود 17 میلیون و 75 هزار كیلومتر مربع زندگی می‌كنند.

نخست وزیر روسیه خاطرنشان كرد: تلاش برای ترویج ایده ایجاد حكومت تك قومی ملی در روسیه با تاریخ یك هزار ساله این كشور در تضاد است و همه باید هشیار باشیم كه این، نزدیك‌ترین راه برای نابودی ملت روس و حكومت روسیه است.

موضوع دیگر پیش روی روسیه آتی، تغییرات احتمالی قانون اساسی این كشور است كه حمایت بسیاری از سیاستمداران روس را با خود دارد.

به گزارش هشتم بهمن‌ماه تارنمای روزنامه روسی 'نوایا گازتا'، 'میخاییل گورباچف' آخرین رهبر اتحاد جماهیر شوروی، بر این باور است كه 'موج اعتراضات علیه حكومت پوتین نشان داد مردم خواستار تغییر سیستم سیاسی هستند'.

به عقیده او، روسیه در یك 'بحران جدی سیاسی' قرار دارد كه به عنوان 'بحران قانون اساسی' تعبیر می‌شود.

وی كه خواستار ابطال نتایج انتخابات اخیر دوما و كناره‌گیری پوتین شده بود، برگزاری همه پرسی در روسیه در مورد اصلاح قانون اساسی را پیشنهادی برای رفع مشكلات موجود دانسته است.

البته پیش از این نیز ژیرینوفسكی به عنوان نامزد حزب لیبرال دمكرات برای انتخابات ریاست جمهوری كه البته اكنون نیز معاون دوماست، چنین مطالبی را عنوان كرده بود.

بنابراین، تغییرات قانون اساسی نیز به عنوان پاشنه آشیلی برای دولت بعدی روسیه به شمار می‌رود كه در صورت موفقیت پوتین برای رسیدن به كرسی ریاست جمهوری،‌ باید این اقدام اصلاحی را كه زیر ذره‌بین غربی‌ها نیز قرار دارد، در دستور كار قرار دهد.

از هم اكنون روشن است پوتین برای تكرار موفقیت خود در انتخابات سال 1383 كه توانست با كسب 31/71 درصد آرا برای دومین بار بر تخت ریاست جمهوری تكیه زند، راه تقریبا دشواری را در پیش دارد؛ گرچه میزان اقبال عمومی به هیچكدام از نامزدهای دیگر، به پای نخست وزیر كنونی روسیه نمی‌رسد.

با این حال، وی با مخالفانی روبروست كه با اتكا به برگزاری اجتماع‌های اعتراضی دو ماه اخیر، فریادهای انتقادآمیز خود را بسیار بلندتر از گذشته سر داده‌اند. توجه غرب و غول‌های رسانه‌ای جهان به این افراد نیز بُعد تبلیغاتی گسترده‌ای را در اختیار آنان قرار داده است.

با این حال، به نظر می‌رسد وی و مدودف فعلا ترسی از این موضوع نشان نداده‌اند. نتایج نظرسنجی‌های اخیر نیز نشان از پیروزی پوتین در همان دور نخست انتخابات دارد.

به گزارش نهم دی‌ماه خبرگزاری روسی 'آر. بی. سی. دیلی' به نقل از 'آلكساندر اسلون' رییس بنیاد 'افكار عمومی' نوشت: طبق نظرسنجی‌ها، محبوبیت انتخاباتی ولادیمیر پوتین پس از انتخابات دومای دولتی به 44 درصد رسیده است كه این میزان در جریان مبارزه انتخابات دوما، 41 درصد بود.

به گزارش روزنامه روسی 'ایزوستیا'، '‌لئو ‌گودكوف' ‌مدیر ‌مركز ‌نظرسنجی 'لوادا'، نیز ‌بر ‌اساس ‌نظر سنجی‌ها گفت: ‌انتخابات ‌ریاست ‌جمهوری ‌در ‌یك ‌دور ‌برگزار خواهد ‌شد‌ ‌ولادیمیر ‌پوتین ‌برنده دور اول ‌خواهد ‌بود.

وی افزود: ‌در ‌مسكو ‌حد‌اكثر ‌30 درصد ‌می‌توانند ‌علیه ‌پوتین رای ‌بدهند ‌و ‌در ‌سراسر ‌روسیه فقط ‌20 درصد.

به گفته او، ‌در ‌زمان ‌حاضر 42 تا 44 درصد ‌مردم ‌روسیه به پوتین تمایل دارند ‌كه ‌این ‌ارقام ‌با ‌توجه ‌به ‌میزان ‌حضور رای‌‌دهندگان ‌در ‌مراكز ‌اخذ رای ‌به 56 تا 58 درصد ‌آرای مثبت شركت كنندگان در انتخابات ‌تبدیل ‌خواهد شد.

بنابراین روشن است كه برای پوتین و مدودف، افزایش مشاركت مردمی در انتخابات بیش از كشیده شدن انتخابات به دور دوم اهمیت دارد. چرا كه به این ترتیب، آنان مصداقی محكم برای همراهی مردم با حكومت، آزادی انتخاب و آزادی بیان، مشاركت سیاسی شهروندان در سرنوشت خود و ... خواهند داشت كه می‌توانند از آن به عنوان سلاحی موثر برای مقابله با انتقادهای همیشگی واشنگتن از كرملین استفاده كنند.

تحقیق**1961**1358