چهره خونین انتخابات ریاست جمهوری سنگال

انتخابات در قاره آفریقا این بار در كشور سنگال، آتش اعتراض‌ها را شعله‌ ور كرده است. به گزارش هشتم بهمن‌ماه روزنامه فرانسوی 'لیبراسیون'، در پی اعلام دادگاه قانون اساسی مبنی بر تایید نامزدی 'عبدالله واد' برای سومین حضور وی در انتخابات ریاست جمهوری و نیز رد صلاحیت 'یوسو ندور' خواننده سنگالی، گروهی از جوانان و مخالفان دولت در میدان 'اوبه لیسك' داكار تجمع كردند و جنبش بیست و سوم ژوئن را تشكیل دادند. البته مخالفان واد، پیش از اعلام رای دادگاه قانون اساسی، تحصن خود را آغاز كرده و از قصد خود برای اعتراض در صورت رای مثبت این شورا به امكان حضور واد در دوره بعدی انتخابات ریاست جمهوری خبر داده بودند.

این روزنامه همچنین از بروز ناآرامی ها در بخش‌های مختلف سنگال از جمله 'تیئس'، 'كائولاك'، 'ماتام' و 'اوروسوگی' خبر داد.

در همین روز و به گزارش خبرگزاری فرانسه در پی درگیری معترضان با نیروهای امنیتی، یك پلیس كشته شد.

دهم بهمن ‌ماه نیز شبكه تلویزیونی 'فرانس 24' خبر از كشته شدن دو نفر در تظاهرات شهر 'پودور' در شمال سنگال داد.

به گزارش خبرگزاری فرانسه مخالفان، نامزدی عبدالله واد برای شركت درانتخابات ریاست جمهوری را 'كودتای قانون اساسی' خواندند و از مردم برای برگزاری تجمع مسالمت‌آمیز در فردای آن روز دعوت كردند تا نسبت به این اقدام اعتراض كنند.

این خبرگزاری یازدهم بهمن‌ماه نیز از كشته شدن سه نظامی و زخمی شدن پنج تن دیگر در منطقه 'كازامانس' خبر داد.

سال گذشته نیز انتخابات ریاست جمهوری و نمایندگان مجلس تانزانیا (نهم آبان‌ماه)، همه‌پرسی قانون اساسی ماداگاسكار (بیست و ششم آبان‌ماه)، انتخابات پارلمانی مصر (هفتم آذرماه) و انتخابات ریاست جمهوری ساحل عاج (هفتم آذرماه) با درگیری‌های خونینی بین معترضان و حكومت توام شد.همه‌پرسی جدایی جنوب سودان (دی‌ماه) و انتخابات ریاست جمهوری كشورهای آفریقای مركزی، نیجر و اوگاندا (بهمن‌ماه) نیز بی‌سر و صدا انجام نشد.

در سال جاری نیز نیجریه (فروردین‌ماه)، زیمبابوه و چاد (اردیبهشت‌ماه) و گامبیا (شهریورماه) انتخابات ریاست جمهوری خود را برگزار كردند كه باز هم همراه با درگیری های شدید بود.

علاوه براین‌ به دنبال اعتراض‌های گسترده مردمی و پیروزی انقلاب تونس و فرار 'زین‌العابدین بن‌‌علی' رییس جمهوری مخلوع این كشور در بیست و چهارم دی‌ماه سال گذشته، انتخابات مجلس موسسان این كشور در نخستین روز آبان‌ماه 1390 برگزار شد.

در مصر نیز پس از كشتار مردم معترض به سیاست‌های دولت، حكومت 'حسنی مبارك' رییس جمهوری مخلوع مصر، بیست و دوم بهمن‌ماه 1389 استعفا كرد و زمینه برگزاری انتخابات سه مرحله‌ای پارلمان مصر ( روزهای هفتم و بیست و سوم آذر و سیزدهم دی‌) و دو مرحله‌ای مجلس شورای علیا ( روزهای نهم و بیست و پنجم بهمن) را فراهم كرد. قرار است در خردادماه سال آینده نیز انتخابات ریاست جمهوری دراین كشور برگزار شود.

در مغرب هم اعتراض‌ها گرچه منجر به تغییر حكومت نشد، اما همه‌پرسی قانون اساسی جدید در دهم تیرماه و انتخابات مجلس در چهارم آذرماه، دوره‌ای جدید را برای مردم این كشور رقم زد.

دومین دور انتخابات ریاست جمهوری در جمهوری دموكراتیك كنگو (هفتم آذرماه) روزها این كشور را دستخوش ناآرامی كرد.

بیست و ششم دی‌ماه انتخابات ریاست جمهوری لیبریا پس از ادعای جنجال برانگیز تقلب از سوی احزاب شسكت‌خورده، سرانجام مورد قبول گروه‌های مخالف دولت قرار گرفت.

** نوك تیز انتقادها به سوی عبدالله واد

-----------------------------------------------

عبدالله واد 85 ساله، برای 11 سال بر كرسی ریاست جمهوری سنگال تكیه زده بود. بر اساس قانون اساسی تغییر یافته این كشور در سال 1380، طول مدت ریاست جمهوری از هفت سال به پنج سال كاهش یافت.

واد بر این اعتقاد است كه تغییرات قانون اساسی، بویژه این نكته كه 'هر فرد نیز می‌تواند فقط برای دو دوره متوالی ریاست جمهوری را بر عهده گیرد'، شامل دوره نخست ریاست جمهوری او نمی‌شود؛ چرا كه پیش از تغییرات قانون اساسی آغاز شده است.

بر اساس اعلام دادگاه قانون اساسی، 14 نفر از جمله واد، واجد شرایط نامزدی در انتخابات ریاست جمهوری هفتم اسفند 90 هستند. سه نخست‌وزیر پیشین سنگال و همچنین 'عثمان تانور دینگ' رهبر بزرگترین حزب مخالف دولت، در این فهرست قرار دارند.

'ماكی سال' نخست‌وزیر سابق سنگال، عبدالله واد را مسوول خشونت‌های اخیر در این كشور دانسته است.

دادگاه مذكور 'یوسو ندور' را به دلیل ناكافی بودن تعداد امضاهای جمع‌آوری شده در حمایت از او، تایید نكرده و ندور نیز این تصمیم را نپذیرفته است.

با وجود تاكید واد در نطق تلویزیونی هشتم بهمن‌ ماه مبنی بر برگزاری عادلانه انتخابات و نبود هیچ محدودیتی در آن، مخالفان بر این باورند كه وی برای رسیدن دوباره به كرسی ریاست جمهوری از هیچ اقدامی كوتاهی نخواهد كرد.

در حالی كه معترضان تاكید كرده‌اند میدان اوبه لیسك را به میدان 'التحریر' مصر تبدیل می‌كنند، رییس جمهوری سنگال اعتراض‌های ایجاد شده را 'نمایش‌هایی گستاخانه' و ' جلوه بداخلاقی' خواند.

** سنگال؛ كشوری در مرز اسلام و مسیحیت

----------------------------------------------------------

كشور سنگال با داشتن 196 هزار و 190 كیلومتر مربع مساحت و حدود 10 میلیون نفر جمعیت، بیش از 94 درصد مسلمان را در خود جای داده است.

با این حال، وجود سه طایفه عمده 'ولوف'، 'فولانی' و 'پولار' در سنگال، ساختاری قبیله‌ای به این كشور داده است. از سوی دیگر، دو نژاد سفیدپوست در شمال و سیاه پوست در جنوب متمركز هستند.

سیاه‌پوستان ساكن در غنی‌ترین بخش سنگال از حیث منابع كشاورزی با حمایت از شورش‌های منطقه جنوبی كازامانس، سال‌هاست در پی جدایی هستند.

'جنبش نیروهای دموكراتیك سنگال' در سال 1326 به عنوان یك حزب سیاسی تشكیل شد. 'لئوپلد سدار سنقور' یكی از بنیانگذاران استقلال سنگال از فرانسه، به اعضای این حزب قول داده بود پس از گذشت 20 سال از استقلال، استقلال سیاسی به مردم این منطقه داده خواهد شد.

با وجود استقلال سنگال در سال 1339، سنقور كه ریاست جمهوری كشور را بر عهده گرفته بود، به قول خود وفا نكرد و این حزب در سال 1359 به یك گروه جدایی‌طلب، تغییر ماهیت داد.

درگیری‌های میان اعضای این حزب و دولت از آن زمان تاكنون با عنوان شورش‌های كازامانس شناخته می‌شود و منجر به بسیاری از بمب‌گذاری‌ها و فعالیت‌های خرابكارانه شده است.

گرچه سیاه‌پوستان این منطقه نیز مسلمان هستند اما اسلام خود را متمایز از اعتماد مسلمانان عربی می‌دانند. آنان به دلیل القائات صورت گرفته طی سال‌های اخیر، مسلمانان كشورهای عربی را به دامن زدن به برده‌داری در دوران سیاه قاره آفریقا متهم می‌كنند.

وجود دو نژاد كاملا متفاوت و تمركز بیشتر مسیحیت در بخش های جنوبی سنگال، این كشور را در خطر جدایی بیش از پیش قومی و در نتیجه تجزیه سیاسی قرار داده است.

این موضوع با توجه به وجود كشور گامبیا كه همچون خط فاصلی میانه سنگال را از هم دریده و دو قسمت شمالی و جنوبی را جدا كرده است، محتمل‌تر می‌شود.

از سوی دیگر، قرار گرفتن سنگال در حاشیه اقیانوس اطلس، موقعیتی استراتژیك را به این كشور بخشیده است.

دراین كشور طی 48 سال گذشته، بیش از 144 حلقه چاه اكتشافی هیدروكربوری شامل 49 حلقه فراساحلی و 23 حلقه در حوزه كازامانس، حفر شده است. با این وجود فقط یكی از میدان‌های نفتی با ذخیره یك میلیارد بشكه، بهره‌برداری كامل شده است. بیشترین سهام تنها پالایشگاه این كشور موسوم به سار نیز به شركت فرانسوی 'توتال' تعلق دارد.

وجود معادن طبیعی همچون فسفات و همچنین منابع نفتی بر جاذبه‌های اقتصادی این كشور برای شركت‌های غربی می‌افزاید. علاوه براین سنگال به عنوان تنها كشور آفریقای غربی كه پس از استقلال، هیچ كودتایی را تجربه نكرده است، تامین امنیت لازم را برای سرمایه‌گذاری خارجی نوید می‌دهد.

ادامه این وضع بویژه برای اقتصاد نه چندان قوی سنگال ضروری است؛ چرا كه در سال 1388 میزان تولید ناخالص داخلی سنگال بر اساس نرخ رسمی مبادله 12.76 میلیارد دلار و رشد تولید ناخالص داخلی برابر با 1.7 درصد بوده است و بیش از 40 درصد مردم این كشور زیر خط فقر زندگی می‌كنند.

در چنین وضعی، به نظر می رسد با توجه به اینكه غرب برای تامین منافع خود با دمیدن در آتش ناآرامی‌ها، سهم بیشتری را در آینده سیاسی مبهمی می جوید كه در نتیجه حذف احتمالی واد به دست خواهد آمد.

واكنش 'برنارد والرو' سخنگوی وزارت امورخارجه فرانسه به ناآرامی‌های سنگال نشانه‌ای از رفتارهای محتاطانه غرب درباره شرایط فعلی داكار است.

دهم بهمن‌ماه وی اعلام كرد 'فرانسه متاسف است همه گرایش‌های سیاسی نمی‌توانند در این انتخابات نامزد معرفی كنند. علاوه بر این فرانسه با دقت بیشتر نتیجه‌گیری‌هایی را كه ناظران اتحادیه اروپا درباره روند تایید این نامزدی ها مطرح می‌كنند، بررسی خواهد كرد'.

نظیر چنین واكنشی را از سوی آمریكا البته با گفته‌هایی مشخص‌تر شاهد هستیم.

'ویكتوریا نولاند' سخنگوی وزارت امورخارجه آمریكا، در نشستی خبری گفت: ما به روند سیاسی، قانونی و قصد عبدالله واد برای نامزدی در دوره جدید انتخابات ریاست‌جمهوری احترام می‌گذاریم، اما در عین حال می‌خواهیم شرایط در این زمینه برای حضور نسل جدید در عرصه سیاست این كشور فراهم شود.

برنامه سال 1384 وزارت دفاع آمریكا (پنتاگون) با عنوان 'ابتكار پان ساحل' برای ارسال یك كشتی به خلیج گینه با بهانه 'آموزش ملت‌های آفریقای غربی در مبارزه با خطرهایی همچون تروریسم، قاچاق مواد مخدر و سرقت نفت خام' نیز در راستای شناسایی منابع انرژی در این كشورها صورت گرفت.

به گزارش روز یكم تیرماه 1388 تارنمای شبكه تلویزیونی 'الجزیره' به نقل از 'والتر كانشتاینر' معاون پیشین وزیر امورخارجه آمریكا در امور آفریقا، 'نفت قاره سیاه ازجمله منافع ملی و استراتژیك آمریكا به شمار می‌رود'.

الجزیره با اشاره به دیدگاه 'هری ترومن' رییس جمهوری پیشین آمریكا، مبنی بر اینكه 'حدود و ثغور قلمرو ایالات‌متحده تا آخرین چاه نفت خاورمیانه كشیده شده است'، سخنان 'اد رویس' سناتور جمهوریخواه، مبنی بر اینكه 'پس از حوادث یازدهم سپتامبر 1380 موضوع نفت آفریقا باید در اولویت مسائل امنیت ملی آمریكا قرار گیرد' را مورد استناد قرار داد.

الجزیره پیش‌بینی كرد 'سهم آفریقا در تامین نیازهای نفتی آمریكا در سال‌های آینده به حدود 25 درصد برسد'.

بنابراین به نظر می‌رسد واشنگتن نمی‌تواند براحتی از تحولات در منطقه غرب آفریقا چشم‌پوشی كند. این امر با توجه به تغییرات رخ داده در یكسال اخیر در حوزه مینا (خاورمیانه و شمال آفریقا) و تلاش‌های صورت گرفته در سواحل شرقی و شمالی این قاره اهمیت بیشتری می‌یابد.

عبدالله واد نیز باید در نظر داشته باشد ادامه ناآرامی‌ها در این كشور آن هم در آستانه برگزاری انتخابات ریاست جمهوری، زمینه فعالیت‌های نفاق‌افكنانه و تجزیه‌طلبانه را در این كشور عمدتا مسلمان‌نشین بیشتر خواهد كرد.

چنین رویدادهایی حتی اگر او بدون توجه به اعتراض‌ها همچنان در میدان بماند و مردم نیز او را به عنوان رییس جمهوری برای سومین دوره پیاپی برگزینند، می‌تواند زمینه تنش‌های سیاسی و اجتماعی را حتی برای مدتی كوتاه فراهم آورد.

وی همچنین در صورت اتخاذ تصمیم نهایی برای ماندن در گردونه رقابت‌، باید فكری به حال مخالفان نه‌چندان كم خود كرده و پاسخ‌هایی مناسب را برای انتقادهای انتخاباتی آنان آماده كند.

در چنین حالتی، با توجه به احتمال بالا گرفتن ناامنی‌ها در منطقه كازامانس باید تمهیدی اساسی اندیشیده شود تا بخش‌های جنوبی نیز رنگ آرامش را به خود ببینند.

برداشتن گام‌های جدی برای بهبود وضع اقتصادی مردم و كاهش نرخ بیكاری نیز ضروری است.

با این حال، ممكن است واد با توجه به اعتراض‌های شكل گرفته، از شركت در این دوره انتخابات ریاست جمهوری كناره‌گیری كند. درچنین وضعیتی مخالفان قطعا این موضوع را به منزله پیروزی تلقی كرده و برای رقابت های بدون حضور او برنامه ریزی می كنند.

به هر روی، تصمیم آتی واد درباره ادامه حضورش در انتخابات ریاست جمهوری هفتم اسفندماه و یا كناره گیری از آن، در سرنوشت این كشور تاثیر گذار است. این تصمیم می تواند دامنه تظاهرات خونین در سنگال را بیش از گذشته گسترده سازد و یا صحنه رقابت ها را در این خطه آفریقایی تغییر دهد.

تحقیق**1961**1599